Οταν νιώθουμε συνέχεια κουρασμένοι

Αυτήν την αίσθηση την έχουν νιώσει οι περισσότεροι δρομείς που ασχολούνται συστηματικά με το αγαπημένο τους χόμπι. Την κούραση που τους βάζει τρικλοποδιές στη σωστή προετοιμασία και δεν τους αφήνει να νιώσουν τόσο δραστήριοι και δυνατοί όσο θα ήθελαν. Η πρώτη λύση στο συγκεκριμένο πρόβλημα που έρχεται στο μυαλό είναι σχετικά απλή: ξεκούραση. Τι γίνεται όμως όταν αυτή η δυσφορία της κούρασης συνεχίσει να ταλαιπωρεί τον δρομέα; Τότε, όπως υποστηρίζει ο Μπραντ Στάλμπεργκ, προπονητής δρομέων και συγγραφέας των βιβλίων «The passion paradox» και «Peak Performance», ίσως ήρθε η στιγμή να μιλήσουμε για δύο διαφορετικά είδη κούρασης.

Οι δύο μορφές

Το πρώτο είναι το αίσθημα όπου μυαλό και σώμα συνηγορούν πως είναι πραγματικά κουρασμένα και δεν έχουν άλλα περιθώρια αμφισβήτησης. Εδώ, μιλάμε για πραγματική κούραση. Στη δεύτερη κατηγορία, ωστόσο, το μυαλό και το σώμα δίνουν την εσφαλμένη εντύπωση της κούρασης αφού έχουν βρεθεί πλέον σε τέλμα. Τότε, εμφανίζεται η ψευδής κούραση. Είναι σημαντικό να γίνει αυτός ο διαχωρισμός αφού η αντιμετώπιση της κάθε κατηγορίας είναι πολύ διαφορετική από την άλλη. Η πρώτη ηχεί σαν καμπανάκι για τον δρομέα που πρέπει να σταματήσει ό,τι κάνει για να ανακτήσει τις δυνάμεις του. Η δεύτερη δεν θα πρέπει να γίνει αποτρεπτικός παράγοντας για το τρέξιμο, ούτε να πάρει ο δρομέας το αίσθημα αυτό στα σοβαρά. Το σημαντικότερο που πρέπει να κάνει είναι απλώς να προσπαθήσει να λύσει το θέμα που έχει δημιουργηθεί.

Οι ενδείξεις

Οταν πρόκειται για πραγματική κούραση, λέει ο αμερικανός κόουτς στην ιστοσελίδα Outside, είναι πιο εύκολο να καταλάβει ο δρομέας τη σοβαρότητα της κατάστασης, αφού το σώμα δίνει τις απαραίτητες ενδείξεις: οι μύες πρήζονται, οι καρδιακοί παλμοί αυξάνονται και η ταχύτητα που τρέχει (ή και τα βάρη που σηκώνει) αρχίζει να πέφτει. Για την κούραση, βέβαια, που προέρχεται από ψυχολογικούς παράγοντες οι ενδείξεις λείπουν, κάτι που σημαίνει ότι ο δρομέας πρέπει να κάνει μόνος του τη διάγνωση. Δύσκολο! Η αναγνώριση αυτή της κατάστασης είναι κρίσιμη αφού αν κάποιος που υποφέρει από πραγματική κόπωση ξεπεράσει τα όριά του, τότε κινδυνεύει να καεί. Η επιμονή και η πίεση στην οποία ενδέχεται να υποβάλει τον εαυτό του μπορεί να καταλήξει σε υπερκόπωση, μια κατάσταση από την οποία οι μελέτες δείχνουν ότι οι δρομείς χρειάζονται αρκετούς μήνες για να συνέλθουν. Σε κάποιες, μάλιστα, ακραίες καταστάσεις, οι ζημιές είναι ανεπανόρθωτες.

Η επανεκτίμηση

Ο πιο ασφαλής δρόμος που πρέπει ο δρομέας να ακολουθήσει για να διαπιστώσει αν πρόκειται για πραγματική κούραση είναι να πάρει μία ή λίγο περισσότερες ημέρες ρεπό από το τρέξιμο. Καλό είναι να κοιμηθεί παραπάνω, να αφήσει μακριά τις ηλεκτρονικές συσκευές και αν είναι δυνατόν, να περάσει χρόνο κοντά στη φύση. Το συνηθισμένο προπονητικό πρόγραμμα μπορεί να μπει υπό επανεκτίμηση και αν κάτι δεν δείχνει να ταιριάζει, ας προσαρμοστεί. Αν τα κάνει όλα αυτά κι ακόμα αισθάνεται δυσφορία, τότε αξίζει να δει πώς θα ανταποκριθεί ο οργανισμός του αν φορέσει τα αθλητικά και βγει στους δρόμους για λίγο.

Η άλλη τακτική

Μια υπερβολική έκφανση της διαρκούς κόπωσης, αλλά της ψεύτικης, είναι η κατάθλιψη. Το μυαλό είναι ικανό να πείσει το σώμα πως χρειάζεται διάλειμμα και μπορεί να το αναγκάσει να θέλει να παραμείνει όλη την ημέρα στο κρεβάτι. Τότε, το καλύτερο πράγμα για να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος είναι να πετάξει τα σκεπάσματα και να σηκωθεί σε μια κίνηση που οι ψυχολόγοι χαρακτηρίζουν ως συμπεριφορική ενεργοποίηση που ενδείκνυται στην κατάθλιψη. Αυτό δεν σημαίνει πως η αίσθηση του λήθαργου, της νωθρότητας και της ταραχής δεν είναι πραγματική, αλλά ότι δεν σχετίζεται απαραίτητα με οργανικούς λόγους. Αυτό σημαίνει πως αν κάποιος αναλάβει δράση, η κατάστασή του όχι απλώς δεν θα χειροτερεύσει αλλά θα βελτιωθεί κιόλας.

Ο συνδυασμός

Σε κάποιες περιπτώσεις, για να ξεφύγει ο δρομέας από την κούραση ίσως χρειαστεί να επιστρατεύσει και τις δύο παραπάνω τακτικές. Να ξεκουραστεί δηλαδή προκειμένου να διαχειριστεί την πραγματική κούραση και έπειτα από μία εβδομάδα να στραφεί στο πνεύμα του που χρειάζεται διάλειμμα. Ακόμα κι αν εκείνο του υποδεικνύει πως δεν μπορεί να κάνει πολλά πράγματα, αν σηκωθεί από την πολυθρόνα και τον καναπέ και μπει σε κάποιο πρόγραμμα, τότε θα ξυπνήσει το σώμα του και θα «πάρει μπροστά». Η καλύτερη τακτική είναι να αντιμετωπίζει κάποιος την εξάντληση με μια πιο μακροχρόνια διαχείριση. Δηλαδή, με την πάροδο του χρόνου, καλό είναι να δίνει σημασία στο πώς αισθάνεται και στο τι κάνει για να βγει από αυτό. Μόλις ανακουφιστεί από το συγκεκριμένο βάρος, θα είναι σε θέση να διαισθανθεί καλύτερα τη διαφορά μεταξύ πραγματικής και ψεύτικης κούρασης.

Διαφορετικά εργαλεία

Το πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση είναι να καταλάβουν πως δεν έχουν την ίδια επιρροή στον οργανισμό οι διαφορετικοί τύποι κούρασης. Για όσους έχουν συνηθίσει να μην το βάζουν κάτω και να παλεύουν ακόμα κι όταν νιώθουν καταβεβλημένοι, ίσως ένα ρεπό να τους φανεί χρήσιμο. Για τους άλλους, ωστόσο, που προτιμούν διαρκώς να ξεκουράζονται, ίσως θα τους έκανε καλό αν αποφάσιζαν να μην αφήσουν τη διάθεσή τους να τους χαλάσει την προπόνηση και να βγουν για τρέξιμο παρά τα προβλήματα. Σκεφτείτε αυτές τις δύο προσεγγίσεις σαν διαφορετικά εργαλεία σε μία εργαλειοθήκη: υπάρχει η κατάλληλη στιγμή και η χρησιμότητα και για τα δύο.