«Πώς έμαθα να λατρεύω να τερματίζω τελευταία»

Πολλοί δρομείς οδηγούνται από την επιθυμία να περάσουν τη γραμμή τερματισμού όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Μπορεί όμως κάποιος να επιδιώκει ακριβώς το αντίθετο; «Εγώ», λέει η βραβευμένη δημοσιογράφος Ντανιέλ Φρίντμαν. «Εμένα με οδηγεί η επιθυμία να φτάσω στο τέρμα λίγο πριν φύγουν οι διοργανωτές του αγώνα!». Σχεδόν το κατάφερε. Στα τελευταία χιλιόμετρα του Μαραθωνίου της Νέας Υόρκης του 2016, της δόθηκε… αστυνομική συνοδεία, την ώρα που οι υπάλληλοι του δήμου ξήλωναν τα κάγκελα της διαδρομής πίσω της. Οι φίλοι που είχαν ορκιστεί να τη χειροκροτήσουν βαρέθηκαν και έφυγαν. Ο αγώνας ήταν μια σημαντική στιγμή της ζωής της, αλλά δεν ξετρελάθηκε κιόλας που τερμάτισε σχεδόν τελευταία.

«Οπως πολλοί άνθρωποι που επιλέγουν να τρέξουν μαραθώνιο, είμαι μαχητική – θέλω να πετύχω, να γίνω καλύτερη και, ΟΚ, να εντυπωσιάσω», λέει. «Αλλά σε μια δρομική κουλτούρα που επαινεί την ταχύτητα και τη δύναμη, το να είσαι αυτός που ξέμεινε πίσω δεν έχει δόξα. Κι όμως, έπειτα από εκατοντάδες χιλιόμετρα και δεκάδες αγώνες δρόμου, συνειδητοποιώ ότι παρά τον χελωνίσιο ρυθμό μου, θέλω και μπορώ να αυτοαποκαλούμαι αθλήτρια. Ανακαλύπτω επίσης ότι το να αφήνεις στην άκρη ρολόγια και χρόνους μπορεί να έχει μια ιδιαίτερη μαγεία».

Η θέα από τα μετόπισθεν

Είναι αυτό που περιγράφει η ψυχολόγος από το Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, Κέλι ΜακΓκόνικαλ, ως «ευφορία επιμονής» («persistence high», ένα είδος σωματικής ανταμοιβής όταν δεν τα παρατάς). Οταν κινούμαστε με χαλαρό ή μέτριας έντασης ρυθμό, βιώνουμε συχνά μια πλημμύρα βιοχημικών ουσιών που ονομάζονται ενδοκανναβινοειδή, αυτό που χαρακτηρίζεται «δρομική ευφορία» («runner’s high»). Συνήθως δεν βιώνουμε αυτό το ψυχολογικό αποτέλεσμα εάν τρέχουμε με τη μέγιστη προσπάθεια. Το τζόγκινγκ με διαχειρίσιμο ρυθμό είναι αυτό που συνήθως οδηγεί σε αυτή την έντονη αίσθηση ότι όλα είναι σούπερ. «Δεν υπάρχει κανένα αντικειμενικό μέτρο απόδοσης που πρέπει να επιτύχετε, κανένας ρυθμός ή απόσταση που πρέπει να φτάσετε, που να καθορίζει εάν θα βιώσετε μια ευφορία που προκαλείται από την άσκηση», λέει η δρ ΜακΓκόνικαλ. Η ανταμοιβή προέρχεται απλώς από την παραμονή στη διαδρομή.

«Και όμως, τα… αργοκίνητα καράβια πρέπει να προσπαθούμε να πείσουμε τους άλλους, αλλά και τους εαυτούς μας, ότι είμαστε και αθλητές», λέει στους «New York Times» η Φρίντμαν. Η κουλτούρα του φίτνες δεν κάνει εύκολα τα πράγματα για τους τελευταίους. Το τρέξιμο έγινε λαϊκή δραστηριότητα αναψυχής τη δεκαετία του 1970 και γενικά ενθάρρυνε την ταχύτητα. Πολλοί από εμάς μεγαλώσαμε έχοντας καθηγητές γυμναστικής που μας έβαζαν να κάνουμε μόνο αγώνες όπου τα δίναμε όλα. Και ενώ η δρομική κοινότητα καλωσόρισε σταδιακά τους αργούς δρομείς, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προκαταλήψεις και εμπόδια: πολλοί αγώνες τα μαζεύουν πριν τερματίσουν όλοι, ή ξεμένουν από νερά και μετάλλια.

Οταν σε κρίνουν για το σώμα σου

Οι εύσωμοι αργοί δρομείς αντιμετωπίζουν πρόσθετα θέματα, καθώς η κουλτούρα εξισώνει εδώ και πολύ καιρό την πιο αδύνατη σωματική διάπλαση με τον «ενάρετο» τρόπο ζωής. «Συνήθως σου λένε: “Είσαι χάλια. Προσπάθησε περισσότερο”», παρατηρεί η Κέντρα Ντόλτον, μαραθωνοδρόμος-σύμβολο για τους εύσωμους δρομείς από το Μπρούκλιν. «Εσύ παλεύεις, αλλά πολλοί εξακολουθούν να σε κρίνουν επειδή είσαι πολύ αργός ή ότι δεν μοιάζεις με αυτό που πιστεύουν ότι πρέπει να μοιάζεις».

Αρκετές μελέτες δείχνουν ότι όταν οι άνθρωποι αισθάνονται ότι κρίνονται για το βάρος τους, είναι λιγότερο πιθανό να ξεκινήσουν να ασκούνται. Ο στιγματισμός επίσης προκαλεί καταρράκτη ορμονών του στρες – το αντίθετο από τη δρομική ευφορία. «Εχω σώμα μεσαίου μεγέθους, αλλά εξακολουθώ να αναρωτιέμαι αν είμαι πραγματική δρομέας», παραδέχεται η Ντανιέλ Φρίντμαν. Πολλοί είναι εκείνοι που αποφεύγουν να ποστάρουν τις προπονήσεις τους σε εφαρμογές όπως το Strava, για να μην τους κοροϊδέψουν. Αμφιβάλλουν για τον εαυτό τους νομίζοντας πως όσα κάνουν έχουν λιγότερη αξία από τα επιτεύγματα όσων τρέχουν πιο γρήγορα.

Ο ρυθμός «καλής αίσθησης»

«Συνήθως τρέχω με pace 8.00-8.30 λεπτά/χλμ.», συνεχίζει η Φρίντμαν. «Σε μεγάλους αγώνες συχνά τρέχω πιο αργά. Τρεχοπερπατάω επίσης με τη γνωστή μέθοδο του Τζεφ Γκάλογουεϊ που προτείνει στρατηγικά τοποθετημένα διαλείμματα περπατήματος στο τρέξιμο. Για μένα έχει κάνει την προπόνηση απόλαυση». Με τα χρόνια έμαθε ότι, όπως και η αποδοχή του σώματός μας, έτσι και η αποδοχή του ρυθμού μας μπορεί να προέλθει μετατοπίζοντας την εστίασή μας από τα ρολόγια και τις κρίσεις των άλλων στο πώς νιώθουμε πραγματικά εμείς στο πετσί μας. «Οταν συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους άλλους», τονίζει ο δρ Τζάστιν Ρος, κλινικός ψυχολόγος στο Ντένβερ, που ειδικεύεται στην ψυχική υγεία και τις επιδόσεις των αθλητών, «κάνουμε τον εαυτό μας να υποφέρει. Αντίθετα, τα πραγματικά ψυχολογικά οφέλη προέρχονται από το να απολαμβάνεις αυτό που μπορεί να κάνει το σώμα σου. Πέρα από αυτό, όμως, έχω μάθει επίσης ότι το τρέξιμο στα μετόπισθεν μπορεί να καλλιεργήσει σθένος, που είναι πολύτιμο από μόνο του. Ενας μαραθώνιος επτά ωρών απαιτεί πολλά κότσια», λέει ο δρ Ρος. Ισως περισσότερα από έναν στο τρίωρο.

Υπάρχουν επίσης φυσικά οφέλη στο τρέξιμο με ρυθμό που δεν «τιμωρεί», αναφέρει η αμερικανίδα προπονήτρια Κλερ Μπάρθολικ. «Το πιο δύσκολο πράγμα που κάνω ως προπονήτρια είναι να διδάξω τους ανθρώπους να τρέχουν πιο αργά». Το τρέξιμο με ένταση μπορεί να χτίσει μυς, αλλά το τρέξιμο με εύκολο ρυθμό – που είναι μοναδικός για κάθε δρομέα – κάνει καλύτερη δουλειά στο να προετοιμάζει την καρδιά και τους πνεύμονές μας και να ενισχύει την αντοχή μας, λέει η κόουτς. Οι επιστήμονες της άσκησης προτείνουν να τρέχεις με ρυθμό «κουβεντούλας» – με pace όπου μπορείς να τρέχεις και να μιλάς χωρίς να νιώθεις κουρασμένος. Εξάλλου, η δρομική κοινωνικοποίηση με την κουβέντα απελευθερώνει ακόμη περισσότερες ενδορφίνες.

Ανακωχή με τον εαυτό μας

«Πλέον τρέχω τους περισσότερους αγώνες με τον 74χρονο πατέρα μου, ο οποίος πάει αργά για να με περιμένει», καταλήγει η Ντανιέλ Φρίντμαν. «Ο μπαμπάς μου ήταν πάντα ο δικός μου πρωταθλητής στο τρέξιμο – έτρεχε δίπλα μου όταν ολοκλήρωσα τον Μαραθώνιο της Νέας Υόρκης, νύχτα, σχεδόν μόνη – και ένα από τα μεγαλύτερα δώρα που μου κάνει τόσο εντός όσο και εκτός γηπέδου είναι ότι μου λέει συνέχεια πως είμαι αθλήτρια. Το ότι τελικά αποδέχθηκα πως αυτός είναι ο ρυθμός μου, μου επέτρεψε να τον πιστέψω».