«Φοβάμαι όταν ακούω για “καθαρότητα” της τζαζ»

Ο ΗΧΟΣ ΤΗΣ ΒΗΡΥΤΟΥ. Φύγαμε από τον Λίβανο στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου όταν ήμουν παιδί, οπότε δεν θυμάμαι τι μουσική παιζόταν τότε. Ο ήχος της Βηρυτού που κουβαλάω από εκείνη την περίοδο είναι τα αεροσκάφη που περνούσαν πάνω από τα κεφάλια μας και οι βόμβες που έπεφταν στην πόλη. Αυτός είναι ο ήχος που συνοδεύει τον άλλο που κουβαλάω: Τον πατέρα μου να παίζει τρομπέτα (σ.σ.: Ο επίσης τρομπετίστας Νασίμ Μααλούφ).

ΕΠΙΣΤΗΜΗ  Ή ΜΟΥΣΙΚΗ; Από τη στιγμή που τελείωσα τις σπουδές μου στα Εξειδικευμένα Μαθηματικά αμφιταλαντευόμουν για το ποιον δρόμο να διαλέξω. Βρισκόμουν μάλιστα στη Νέα Υόρκη έξι μήνες μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, όταν το σκεφτόμουν: Να επιστρέψω στον Λίβανο και να συμμετάσχω στην ανοικοδόμηση της πόλης χτίζοντας τα νέα κτίρια ή να «χτίσω» νέες μουσικές; Σκέφτηκα ότι τα κτίρια μπορεί να τα καταστρέψει κανείς, αλλά δεν μπορεί να σβήσει ποτέ τη μουσική. Είχα το αίσθημα και την ανάγκη να αφήσω πίσω κάτι ασφαλές. Και αυτό ήταν η μουσική.

ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ. Η αραβική κουλτούρα είναι η κουλτούρα των γονιών μου, η γλώσσα και προφανώς η μουσική. Περιέχει όμως ήδη και τις δυτικές επιρροές που ενσωματώθηκαν εκεί: Από τους ήχους έως τις γεύσεις. Από εκεί και πέρα, αραβικό για μένα είναι το μεσογειακό. Οτιδήποτε είναι κοντά στη Μεσόγειο το νιώθω οικείο και δικό μου. Από τη Νότια Γαλλία, την Ιταλία και την Ελλάδα έως τη Βόρεια Αφρική. Για μένα αυτή είναι μια κοινή κουλτούρα, που δεν μπορώ να την ξεχωρίσω. Είναι ένας κοινός πολιτισμός που «ντύνεται» διαφορετικά σε κάθε τόπο.

ΜΑΘΗΣΗ ΑΝΕΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΥ. Μαθαίνω από τους μαθητές μου στο Περιφερειακό Ωδείο του Παρισιού: Διδασκαλία είναι ο καλύτερος τρόπος για να μαθαίνεις. Γιατί; Επειδή πρόκειται για το μοίρασμα της γνώσης. Κρατάς συνεχώς ανοιχτά τα μάτια σου σ’ αυτό που συμβαίνει στον κόσμο: Στις νέες τάσεις και τις ιδέες που μπορεί να έχει η καινούργια γενιά κι εμείς να μη γνωρίζουμε. Γι’ αυτό δεν είμαι ο κατεξοχήν δάσκαλος της έδρας, αλλά εκείνος που υποδεικνύει πώς μπορεί να γεννηθεί η μουσική και πώς μπορούν να το κάνουν από μόνοι τους οι μαθητές μου.

ΛΟΥΙΣ ΑΡΜΣΤΡΟΝΓΚ. Το «What a wonderful world» είναι ένα κομμάτι που λατρεύω. Υπάρχει κάτι βαθύ εκεί μέσα, έχει μια μουσική που σε ωθεί να την αγαπήσεις, σε κάνει χαρούμενο, αλλά την ίδια στιγμή το μήνυμά της είναι θλιβερό: ο Αρμστρονγκ μάλλον ειρωνεύεται το κλισέ ότι «ο κόσμος μας είναι υπέροχος». Οπότε μας προκαλεί να τον ξαναδημιουργήσουμε εμείς. Προσπάθησα, λοιπόν, στη δική μου διασκευή το κομμάτι να ακούγεται όσο το δυνατόν πιο «απαλό» και όμορφο, σαν να ήταν η πρώτη φορά που το ακούω.

ΡΟΚ ΜΟΤΣΑΡΤ. Σκέφτομαι συνεχώς τον Μότσαρτ και τον Μπαχ ως παραδείγματα μουσικών που κρύβουν τη ροκ ενέργεια πριν από τη ροκ και την τζαζ. Μόνο όταν ακούσεις καθαρά και χωρίς παρωπίδες τούς ρυθμούς που περιέχουν καταλαβαίνεις την κρυμμένη ενέργεια που έχει συσσωρευτεί εκεί. Καμιά φορά το παρακάνουμε με τον ραφιναρισμένο και «σιδερωμένο» τρόπο που προσεγγίζουμε την κλασική μουσική. Αντιθέτως, πιστεύω όταν οι μεγάλοι συνθέτες δημιουργούσαν αυτή τη μουσική ήθελαν να είναι ανατρεπτική και «τρελή», καθόλου σοβαρή. Σκέφτομαι καμιά φορά ότι αν είχαν τη δυνατότητα του ηλεκτρισμού και μπορούσαν να ενισχύσουν τη κιθάρα, το λαούτο ή το πιάνο τους, θα το είχαν κάνει. Εξαρτάται και πάλι πώς «ντύνεις» μια μελωδία. Πολλοί από τους ήχους της κλασικής μουσικής αξίζει να παρουσιάζονται με σύγχρονο τρόπο για να αναδειχθεί ακριβώς η ενέργειά τους.

ΜΑΪΛΣ ΝΤΕΪΒΙΣ. Το «Kind of blue» του Μάιλς Ντέιβις είναι το κομμάτι για το οποίο αγάπησα την τζαζ και τις τρομπέτες. Ηταν το πρώτο που άκουσα και ανακάλυψα κάτι εντελώς διαφορετικό από την κλασική μουσική. Θυμάμαι ότι αναρωτιόμουν εάν είχαμε το δικαίωμα να παίζουμε μουσική μ’ αυτόν τον τρόπο. Νομίζω ότι ο λόγος που τελικά το αγάπησα είναι ότι ο Ντέιβις δεν ήθελε να ακούγεται σαν τρομπετίστας. Ηθελε να είναι ο εαυτός του και να πάει εκεί όπου τον οδηγούσε η ψυχή του.

CROSSOVER. Ξέρω ότι πολλοί φοβούνται το crossover στη μουσική με τον τρόπο που άλλοι φοβούνται όταν αναμειγνύονται οι άνθρωποι στον ίδιο πληθυσμό. Φοβούνται ότι χάνουν μέρος της ταυτότητάς τους, ενώ το φυσιολογικό είναι να αλλάζει η ταυτότητα. Δεν μπορούμε να είμαστε το ίδιο με τους προγόνους μας, ούτε καν με όσους έζησαν 50 χρόνια πριν. Η κουλτούρα μας είναι προορισμένη να αλλάζει. Γι’ αυτό φοβάμαι όταν ακούω καλλιτέχνες να υπερασπίζονται την καθαρότητα της τζαζ ή άλλων ειδών απέναντι, για παράδειγμα, στην αραβική μουσική. Νομίζω ότι έτσι ξεκινάει κάτι απειλητικό για τον πολιτισμό.