Υπό ανήσυχη οπτική γωνία

Θεαματικές αλλαγές εδραιώνονται τον τελευταίο καιρό στην ελληνική αρχιτεκτονική. Αλλαγές που μπορεί να μας προβληματίζουν, αλλά δεν παύουν να είναι ελκυστικές και ενδιαφέρουσες, γιατί ανατρέπουν τα μέχρι σήμερα καθιερωμένα πρότυπα των κτιρίων με τους συμβατικούς σκελετούς του μπετόν και τους επαναλαμβανόμενους ορόφους, που ορίζουν σαφή περιγράμματα, με όμοιους ή ελαφρά διαφοροποιούμενους εξώστες.

Η αρχιτέκτων, καθηγήτρια στη Σχολή Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ, Ρένα Σακελλαρίδου, του γραφείου SPRACH, επιλέγει μια νέα «ποιητική της σύνθεσης», επιδιώκοντας το νέο κτίριο γραφείων στην οδό Φραγκοκκλησιάς, που ονομάζει Element, να μοιάζει αιθέριο και να φαίνεται μέσα από έντονους διαφορετικούς προβόλους ότι υπάρχει μια συνεχής κίνηση. Στόχος είναι ένα απλό κτίριο, όπου κάθε επίπεδο διαφοροποιείται ως προς τη γεωμετρία του από όροφο σε όροφο και επιδιώκεται ένα είδος δυναμισμού, τονίζοντας με έναν αιχμηρό τρόπο τις γωνίες.

Οι κατασκευές αυτές δεν είναι εύκολες. Απαιτούν μεγάλη επεξεργασία, περισσότερα σχέδια, σε σχέση με τα κτίρια με τους επαναλαμβανόμενους τυπικούς ορόφους, περισσότερες λεπτομέρειες και βέβαια συστηματική παρακολούθηση της κατασκευής. Απαιτούν επίσης μεγάλο αριθμό συνεργατών μηχανικών, ειδικών συμβούλων καθώς και ειδικευμένα συνεργεία στις νέες αυτές τεχνικές, που προϋποθέτουν προσεκτικές χαράξεις, την πραγματοποίηση mockups και συνεχείς ελέγχους, λόγω της διαφορετικότητας που δίνει και το ξεχωριστό αυτό ενδιαφέρον στα κτίρια.

Το κτίριο της Σακελλαρίδου ανοίγεται στη θέα και τη φύση, με έμφαση στο πράσινο και με μελετημένη φύτευση σε δώματα και εξώστες.

Στη θέα και τη φύση ανοίγεται και το νέο συγκρότημα κατοικιών, με την ονομασία CascadingTerraces, στο Κεφαλάρι, με την ίδια διαφορετικότητα των ορόφων, που υπογράφει το γραφείο Potiropoulos+Partners, το οποίο ιδρύθηκε το 1989 από τους Δημήτρη Ποτηρόπουλο και Λιάνα Νέλλα – Ποτηροπούλου, με τη συμμετοχή του Ρήγα Ποτηρόπουλου. Ενα γραφείο που σημειώνει ότι πραγματοποιεί μια καινοτόμα και ευρηματική αρχιτεκτονική, βασισμένη στη δημιουργικότητα, στην έρευνα και επίσης στον σεβασμό του φυσικού περιβάλλοντος, χρησιμοποιώντας ένα λιτό κατασκευαστικό λεξιλόγιο.

Τέλος, το γραφείο 314 Architecture Studio του νέου αρχιτέκτονα Παύλου Χατζηαγγελίδη, με σπουδές πολιτικού μηχανικού, που του δίνουν τη δυνατότητα να σχεδιάζει πιο προχωρημένες στατικές λύσεις, στοχεύοντας στη μεταμόρφωση των κτιρίων του σε αφηρημένα σύγχρονα γλυπτά. Τα έργα του ξεχωρίζουν, προκαλούν έντονες συζητήσεις, έχουν διακριθεί διεθνώς και πρόσφατα ο Οίκος Sotheby’s προωθεί τις κατοικίες του σε ένα διεθνές αγοραστικό κοινό με πολύ υψηλές τιμές. Η πολυκατοικία h_34 της φωτογραφίας βρίσκεται στην περιοχή της Βούλας, 80 μ. από τη θάλασσα. Τα διαμερίσματα έχουν Α+ ενεργειακή τάξη. Χρησιμοποιούν τον βιοκλιματικό σχεδιασμό και οικολογικές τεχνολογίες, όπως η γεωθερμική ενέργεια, τα ηλιακά πάνελ και τα συστήματα συλλογής όμβριων υδάτων, προκειμένου να εξοικονομήσουν ενέργεια. Μεγάλη έμφαση δίνεται στη σκίαση που επιδιώκεται κυρίως είτε με τους μεγάλους προβόλους είτε με σκίαστρα, άλλοτε κινούμενα.

Οι προδιαγραφές αυτές χαρακτηρίζουν και τα άλλα δύο κτίρια. Ειδικά μάλιστα το κτίριο της Σακελλαρίδου έχει σχεδιαστεί σύμφωνα με προδιαγραφές LEED. Πρόκειται για το παγκόσμιο σύστημα πιστοποίησης αειφόρων κτιρίων, που προϋποθέτει έμφαση στην ενεργειακή συμπεριφορά, μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και πόσιμου νερού του κτιρίου, διατήρηση των στοιχείων του τοπικού φυσικού περιβάλλοντος καθώς και μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σε όλη τη διάρκεια ζωής του. Παράλληλα αξιολογείται η ποιότητα του εσωτερικού περιβάλλοντος, καθώς και τα επιμέρους υλικά και οι πρώτες ύλες.

Και τα τρία αρχιτεκτονικά γραφεία έχουν επανειλημμένα βραβευθεί διεθνώς. Εργα τους ήταν υποψήφια για τα βραβεία Mies van der Rohe, έχουν διακριθεί σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς με δημοσιεύσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Και εδώ θα ήθελα να τονίσω, όπως δηλώνει και η καθηγήτρια στη Σχολή Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ Αριάδνη Βοζάνη, ότι η Ελλάδα έχει όλες τις δυνάμεις σε ανθρώπινο δυναμικό μελετητών να σταθεί επάξια στη διεθνή σκηνή. Η αξιοποίηση του δυναμικού αυτού όχι μόνο σε ιδιωτικά αλλά και σε δημόσια έργα απαιτεί την περαιτέρω ενεργοποίηση της θεσμικά εγκυρότερης διαδικασίας ανάθεσης που είναι οι αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί, την ανάθεση του έργου στους βραβευθέντες, αλλά και τη διασφάλιση της άρτιας υλοποίησης, σύμφωνα με τη μελέτη κατασκευής τους. Κανένα από τα παραπάνω στάδια δεν είναι αυτονόητο στην Ελλάδα.

Απεναντίας τα ελληνικά αρχιτεκτονικά γραφεία φαίνεται να απαξιώνονται από την πολιτεία, που για την πραγματοποίηση της επέκτασης του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, αντί να πραγματοποιηθεί διεθνής αρχιτεκτονικός διαγωνισμός, αποδέχεται χορηγία η οποία χρηματοδοτεί τα προσχέδια δέκα προεπιλεγμένων από επιτροπή μεγάλων γραφείων του εξωτερικού, με ένα ελληνικό αρχιτεκτονικό γραφείο. Μια πρωτοφανής πρωτοβουλία που απαξιώνει τα ελληνικά γραφεία και μειώνει την εθνική μας ταυτότητα.

Ο Γιώργος Τριανταφύλλου είναι αρχιτέκτων και διατηρεί εδώ και έντεκα χρόνια τον δικό του ιστότοπο triantafylloug.blogspot.com με σχετική θεματολογία