Ποτέ μη λες ποτέ!

Θα μπορούσε το 2022, εκτός από προεκλογική χρονιά, να γίνει και εκλογική; Ο Πρωθυπουργός, στον οποίο ανήκει η πρωτοβουλία προκήρυξης των εκλογών, το αρνείται κατηγορηματικά. Και είναι αλήθεια ότι με το δημοσκοπικό προβάδισμα που έχει το κόμμα του δεν έχει κανέναν λόγο να βιάζεται ή να μην επιδιώξει μέχρι τέλους την εξάντληση της τετραετίας. Ο Αλέξης Τσίπρας δεν τον πλησιάζει σε κανένα ακόμα επίπεδο, ούτε και το κόμμα του πολυπρολαβαίνει να ανακτήσει τη χαμένη κυβερνησιμότητά του. Ο Νίκος Ανδρουλάκης βρίσκεται πολύ πιο κοντά σε μια μονιμότερη ανατροπή των συσχετισμών στον ενδιάμεσο χώρο. Χρειάζεται, όμως, να κάνει ακόμα πολλά για να μετατρέψει το νέο ΠΑΣΟΚ σε δύναμη ανάλογης με το παλιό ανταγωνιστικότητας. Το δε κυριαρχούμενο από τα πλειοψηφικά μεσοστρώματα εκλογικό σώμα έχει ακόμα πολύ περισσότερα να ζυγίσει πριν στραφεί ξανά προς την αντιπολίτευση, που προσώρας στερείται και μιας πειστικής και μιας κατάλληλης για τη διακυβέρνηση ηγετικής προσωπικότητας.

Στην πολιτική, βέβαια, η λογική αρχή του αποκλειομένου τρίτου δεν ισχύει ακριβώς. Μπορεί η σημερινή αντιπολίτευση να μη συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες να καταστεί, μέσα σε εκλογικά ωφέλιμο χρόνο, ένα πράγματι απειλητικό αντίπαλον δέος για τη συμπολίτευση. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει περίπτωση η τελευταία να δει, για παράδειγμα, τα ποσοστά του «κανένα» να διογκώνονται επικινδύνως για μια αναμέτρηση με απλή αναλογική. Ή άλλα κρίσιμα δεδομένα να αλλάζουν καθιστώντας υποχρεωτική την πρόωρη προσφυγή στις κάλπες.

Πολύ περισσότερο που έχει απέναντί της μια υπέρτερη των δικών της κυβερνητικών δυνάμεων πανδημία και, ως εκ τούτου, κανείς δεν της εγγυάται ότι ο κορωνοϊός δεν θα ματαιώσει, μέσα στο προσεχές δεκαοκτάμηνο, τα σχέδια επιστροφής στην κανονικότητα και εξόδου από την κρίση. Ούτε ότι ο τιμάριθμος δεν θα καταστρέψει την αισιοδοξία χωρίς την οποία δύσκολα θα συντηρήσει τις προσδοκίες των ψηφοφόρων της.

Ακόμα δυσκολότερο θα είναι να αποφύγει τις συνέπειες του νόμου της ετερογονίας των σκοπών. Πάντα κανοναρχεί την πορεία των πραγμάτων και δεν αφήνει κανέναν από τους δρώντες και επιδρώντες παράγοντες του πολιτικού παιγνίου να καθορίζει μόνος του τα όρια εκείθεν των οποίων οι καταστάσεις γίνονται δυνάμει μη αντιστρέψιμες.

Διδακτικό παράδειγμα από την πρόσφατη ιστορία: Στη δεύτερη τετραετία του ο Σημίτης μετέθετε διαρκώς τον χρόνο προκήρυξης εκλογών. Αρχικά περιμένοντας τις επιτυχίες της ελληνικής προεδρίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση του πρώτου εξαμήνου του 2003 να εκτονώσουν τον κοινωνικό θυμό που είχε αρχίσει να προκαλεί η διακυβέρνησή του. Στη συνέχεια ελπίζοντας ότι η προοπτική της τέλεσης των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 θα γέμιζε ευφορία το εκλογικό σώμα αποσπώντας την προσοχή του από τα δύσκολα της καθημερινότητας και της επικαιρότητας. Αποτέλεσμα: εγκλωβίστηκε στον πολιτικό χρόνο. Το διάβημα της μεταβίβασης του δαχτυλιδιού στον Γιώργο Παπανδρέου αποδείχθηκε απονενοημένο. Και το ΠΑΣΟΚ οδηγήθηκε σε εκλογές όταν πια ήταν καταδικασμένο να τις χάσει. Χωρίς απλή αναλογική και χωρίς συμμάχους.

Ο Γιώργος Σεφερτζής είναι πολιτικός επιστήμονας – αναλυτής