ΑΕΙ και καινοτομία

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η κυβέρνηση μελετά την ίδρυση αυτόνομου υπουργείου Ερευνας και Τεχνολογίας. Σκοπός είναι η αντιμετώπιση του κατακερματισμού μεταξύ διαφορετικών υπουργείων, η προσέλκυση επενδύσεων και η ανάπτυξη της καινοτομίας. Σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια αυτή πρέπει να διαδραματίσουν τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα. Για να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές τους, χρειάζεται, όμως, μια «αλλαγή υποδείγματος». Η προτεινόμενη προσέγγιση ξεκινά με την επιβεβαίωση της βασικής έρευνας ως κεντρικής αρχής, αλλά αναγνωρίζει τον ρόλο της αγοράς στην προώθηση της καινοτομίας. Επιπλέον, συνδέει τη βασική έρευνα με τις επενδύσεις και την τεχνογνωσία στην αξιολόγηση, τον σχεδιασμό και τη μετάβαση στην αγορά. Δεν βλέπει τη βασική και εφαρμοσμένη έρευνα ως δύο ξεχωριστά στάδια, αλλά ως τη διπλή έλικα του DNA, ως μια αμφίδρομη και αμοιβαία ενισχυόμενη σχέση.

Στο κλασικό μοντέλο, τα ακαδημαϊκά ιδρύματα αναπτύσσουν τη βασική έρευνα που αξιοποιεί, στη συνέχεια, η βιομηχανία. Αυτή η προσέγγιση τροφοδότησε διαχρονικά την αγορά αλλά δεν είναι, πλέον, αρκετή. Απαιτείται ένα καινούργιο μοντέλο για να βοηθήσει την οικονομία της καινοτομίας που κατανέμει διαφορετικά τους πόρους και ενθαρρύνει συνεργασίες με την κυβέρνηση, τη βιομηχανία και τους επενδυτές. Τα ιδρύματα πρέπει να συγκροτήσουν διεπιστημονικές ομάδες που θα συνδυάζουν τεχνογνωσία σε φυσικές – βιολογικές επιστήμες, μηχανική, ανθρωπιστικές – κοινωνικές επιστήμες, επιχειρήσεις – επιχειρηματικότητα και θα συνεργάζονται με τους εταίρους για την ανάπτυξη προϊόντων. Τέτοιες ομάδες θα συμβάλουν στην οικονομία και θα βοηθήσουν να αντιμετωπιστούν παγκόσμιες προκλήσεις σε υγεία, περιβάλλον, ενέργεια και παροχή τροφής και καθαρού νερού παντού.

Η νέα κατεύθυνση πρέπει να συνοδεύεται από αλλαγές στα προγράμματα σπουδών, ώστε οι φοιτητές να αποκτήσουν γνώσεις επιχειρηματικής στρατηγικής, πνευματικής ιδιοκτησίας, διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, διοίκησης επιχειρήσεων και μάρκετινγκ. Οι μεταρρυθμίσεις θα βοηθήσουν να δημιουργηθεί η επόμενη γενιά καινοτόμων επιχειρηματιών. Οι νέες νεοφυείς επιχειρήσεις θα προσφέρουν πολλαπλές ευκαιρίες απασχόλησης οδηγώντας στην οικονομική ανάπτυξη.

Τα ιδρύματα, οι επιχειρηματικοί εταίροι και η κυβέρνηση πρέπει να διαθέσουν κεφάλαια για να υποστηρίξουν τη μεταφορά των ερευνητικών αποτελεσμάτων και να παράσχουν χώρο και υπηρεσίες επώασης ιδεών. Η χρηματοδότηση εκκίνησης είναι απαραίτητα για την επίδειξη ιδεών και τεχνολογιών. Στη συνέχεια, ο δρόμος είναι ανοικτός για περαιτέρω αξιοποίηση της τεχνολογίας. Τέλος, τα πανεπιστήμια πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη μεταφορά των ερευνητικών αποτελεσμάτων στην αγορά στις διαδικασίες προαγωγής του ΔΕΠ και να περιλαμβάνουν την καινοτομία ως συστατικά διδακτορικών διατριβών.

Πιστεύουμε ότι η νέα προσέγγιση δεν θέτει σε κίνδυνο τις θεμελιώδεις αξίες των ιδρυμάτων: ανεξαρτησία σκέψης, ανακάλυψη μέσω βασικής έρευνας, διαφάνεια. Ο συνδυασμός της βασικής έρευνας με την εφαρμογή είναι απαραίτητος για την αύξηση της ταχύτητας μεταφοράς τεχνολογίας και δημιουργίας τεχνοβλαστών και την προετοιμασία της επόμενης γενιάς καινοτόμων επιστημόνων. Αυτά θα χρησιμεύσουν ως καταλύτες οικονομικής ανάπτυξης, επιστρέφοντας προς την κοινωνία την αξία της χρηματοδοτούμενης έρευνας πολλαπλώς επαυξημένη.

Ο Σπύρος Αναστασιάδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης, διευθυντής του Ινστιτούτου Ηλεκτρονικής Δομής και Λέιζερ του ΙTE και μέλος του Συμβουλίου Αξιολόγησης και Πιστοποίησης της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης. Ο Γκλεν Αλτσχούλερ είναι Litwin Professor of American Studies του Πανεπιστημίου Cornell. Ο Μανώλης Γιαννέλης είναι Walter Read Professor of Engineering και Vice President for Research and Innovation του Πανεπιστημίου Cornell