Εκδικητική πορνογραφία: Τα αναγκαία βήματα

Η εκδικητική πορνογραφία αποτελεί μορφή σεξουαλικής κακοποίησης μέσω του Διαδικτύου, που στο 90% των περιπτώσεων στρέφεται κατά γυναικών και κοριτσιών, προκαλώντας βαρύτατη θυματοποίηση. Οι επιπτώσεις της είναι κυρίως ψυχολογικές και κοινωνικές. Τα θύματα διακατέχονται ιδίως από ντροπή, ενοχές, μετατραυματικό άγχος, μειωμένη αυτοεκτίμηση και κατάθλιψη. Συχνά οδηγούνται σε αυτοαπομόνωση ή και απομάκρυνση από τον εργασιακό ή σχολικό χώρο, ακόμη δε και στην αυτοκτονία.

Σε πρόσφατη έρευνα στη Βρετανία (Slater and Gordon, 2021) παρατηρήθηκε ότι το 15% των πολιτών μεταξύ 18 και 45 ετών έχουν γίνει θύματα εκδικητικής πορνογραφίας. Το ποσοστό αυτό είναι διπλάσιο σε σχέση με το 2019.

Το τεράστιο εύρος θυματοποίησης δείχνει πως το συγκεκριμένο έγκλημα δεν σχετίζεται πια με μεμονωμένες συμπεριφορές, αλλά με τη διαμόρφωση μιας συνεχώς επεκτεινόμενης «υποκουλτούρας» εκδικητικού πορνό.

Το γεγονός μάλιστα ότι ο κυβερνοχώρος όπου συντελείται αυτό το έγκλημα δεν έχει γεωγραφικούς περιορισμούς και το κυβερνοέγκλημα δεν περιορίζεται στα όρια ενός κράτους, υποβάλλει την ανάγκη παρέμβασης του νομοθέτη και των διωκτικών Αρχών σε δύο επίπεδα, δηλαδή στο διεθνές και το εθνικό.

Η Σύμβαση της Βουδαπέστης για το Εγκλημα στον Κυβερνοχώρο (2001) και η Σύμβαση της  Κωνσταντινούπολης για την Πρόληψη και Καταπολέμηση της Βίας κατά των Γυναικών και της Ενδοοικογενειακής Βίας (2011) αποτελούν κάποια από τα διεθνή κείμενα που ιχνογραφούν ένα βασικό πλαίσιο πρόληψης, δίωξης και καταστολής της συγκεκριμένης εγκληματικής συμπεριφοράς. Μέχρι τώρα όμως δεν υπάρχουν απτά αποτελέσματα από την εφαρμογή τους.

Επίσης από το 2019 μέχρι σήμερα, το υπουργείο Δικαιοσύνης της χώρας μας δεν έχει επιδείξει κάποια συνεπή νομοθετική πρωτοβουλία, πέρα από το να αναλώνεται στο να απαντά νομοθετικά μόνο σε ζητήματα επικοινωνιακής διαχείρισης της ελληνικής πραγματικότητας. Ετσι, δεν προέβλεψε ένα αποτελεσματικό πλαίσιο αντεγκληματικής πολιτικής για την εκδικητική πορνογραφία.

Χρειάζεται λοιπόν, σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, η ανάληψη ελληνικής πρωτοβουλίας για την αναθεώρηση ή συμπλήρωση του κανονιστικού πλαισίου κατά της εκδικητικής πορνογραφίας, που α) να προσδιορίζει με σύγχρονο τρόπο τα μέτρα και κυρώσεις, β) να τροποποιεί τις εθνικές διατάξεις ώστε να ανταποκρίνονται σε ένα κοινά αποδεκτό πλαίσιο εντός της ΕΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης, γ) να παράγει ένα κοινό πλαίσιο για τις ψηφιακές πλατφόρμες και τους παρόχους υπηρεσιών πληροφοριών, σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση του εκδικητικού περιεχομένου που διαδίδεται διαδικτυακά.

Σε εθνικό επίπεδο, είτε η τυποποίηση αυτού του εγκλήματος ως αυτοτελώς ποινικοποιημένης πράξης κακουργηματικού χαρακτήρα είτε η τροποποίηση της νομοθεσίας περί δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, ώστε να διώκεται κακουργηματικά και η άνευ περιουσιακού οφέλους διάδοση προσωπικών δεδομένων που σχετίζονται με την εκδικητική πορνογραφία, μπορεί να θωρακίσει σε μεγαλύτερο βαθμό τα θύματα.

Αφού έτσι θα παραχθούν σημαντικές συνθήκες αποτροπής από την τέλεση τέτοιων πράξεων στο μέλλον, ενώ θα διευκολυνθεί και το πλαίσιο της διεθνούς δικαστικής και αστυνομικής συνεργασίας.

Ταυτόχρονα, η παροχή νομικής βοήθειας και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης στα θύματα, αλλά και τα μέτρα που πρότεινε ο Τομέας Ισότητας των Φύλων του Κινήματος Αλλαγής, όπως η δημιουργία εργαλείων ελέγχου του ανεπιθύμητου περιεχομένου στο Διαδίκτυο, η δημιουργία ειδικής εφαρμογής αναφοράς των θυμάτων και η ειδική εκπαίδευση σε όλες τις σχολικές βαθμίδες, αποτελούν ενδεικτικές πρωτοβουλίες που πρέπει τώρα να αναλάβει η κυβέρνηση.

Ο Μαρίνος Σκανδάμης είναι διδάκτωρ Νομικής, τομεάρχης Προστασίας του Πολίτη στο Κίνημα Αλλαγής