Ζήτημα μεγέθους

Τόσο οι ενδοκομματικές εκλογές ανάδειξης νέας ηγεσίας όσο και τα συνέδρια των κομμάτων δημιουργούν μια λίγο έως πολύ ψευδή εντύπωση. Καθώς οι σύνεδροι και οι ψηφοφόροι εξ ορισμού αναλώνονται/παγιδεύονται στην κομματική ομφαλοσκόπηση (μια ακίνδυνη μορφή, θα λέγαμε ψυχαναλυτική ποιητική αδεία, ναρκισσιστικής διαταραχής)  αδυνατούν να αντιληφθούν ή, το χειρότερο, καμώνονται ότι αδυνατούν να αντιληφθούν πως ολόκληρη η πολιτική σκηνή δεν περιστρέφεται γύρω από το κόμμα τους. Μην ανησυχείτε. Τα συμπτώματα είναι προσωρινά και αναστρέψιμα (συνήθως εξαφανίζονται δυο-τρεις εβδομάδες μετά τη λήξη του συνεδρίου ή/και την ανάδειξη της νέας ηγεσίας). Εξάλλου, όλο το φαινόμενο είναι απολύτως φυσιολογικό: όταν το κάδρο της δημόσιας προσοχής στενεύει, τα πολιτικά μεγέθη εντός του κάδρου αποκτούν πιο μεγάλες διαστάσεις. Τα παιδιά των κομματικών σωλήνων έχουν πλήρη επίγνωση του φαινομένου κι επιχειρούν να το εκμεταλλευθούν για το διάστημα των ολίγων ημερών που διαρκεί προς όφελός τους: εξού και οι διαπρύσιες μεγαλοστομίες περί κομματικής ενότητας την επαύριον, ακόμη και στην περίπτωση που έχει ήδη δρομολογηθεί η διάσπαση. Αυτός είναι και ο λόγος που έχει καταγραφεί ως ένα από τα χειρότερα κομματικά συνέδρια ever, το προεκλογικό συνέδριο των Δημοκρατικών στο Σικάγο τον Αύγουστο του 1968: πήγε όσο πιο στραβά μπορούσε να πάει και ο Ρίτσαρντ Νίξον εξαργύρωσε την επικοινωνιακή πανωλεθρία των αντιπάλων του στις προεδρικές κάλπες του Νοεμβρίου.

ΠΑΣΟΚ – για να έρθουμε και στα δικά μας – ψήφισα μονάχα μία φορά στη ζωή μου, στις πρώτες εκλογές που μπορούσα να ψηφίσω: τον Οκτώβριο του 1981. Ακόμη και τότε, ωστόσο, ψήφισα τον Μανώλη Γλέζο, συνεργαζόμενο με το ΠΑΣΟΚ και όχι σάρκα εκ της σαρκός του: μια μάλλον ρομαντική επιλογή που φανέρωνε περισσότερα για τη φαντασιοπληξία της ηλικίας μου παρά για το πολιτικό μου ένστικτο. Ποτέ δεν ξαναψήφισα ΠΑΣΟΚ. Μολονότι δεν αμφισβητούσα διαχρονικά το προοδευτικό του πρόσημο ή κάποιες τολμηρές για την εποχή τους νομοθετικές ρυθμίσεις (περισσότερο προσωπικές πρωτοβουλίες του Ανδρέα Παπανδρέου, όπως κατανόησα εκ των υστέρων, παρά επιτακτικές ανάγκες των ψηφοφόρων του), δυσκολευόμουν να συμφιλιωθώ με το «πρόσωπο του Ιανού», τον ολέθριο, καθώς αποδείχτηκε, λαϊκισμό του. Εμαθα με τον καιρό να ξεχωρίζω τις διάφορες «φυλές του ΠΑΣΟΚ», το «εκσυγχρονιστικό» ΠΑΣΟΚ από το «οπισθοδρομικό», αλλά υπήρξαν κι εκλογές που προτίμησα να ρίξω λευκό παρά να σταυρώσω πάλι δικό του υποψήφιο.

Στον βαθμό που παρακολούθησα τις ενδοκομματικές προεκλογικές δηλώσεις του Νίκου Ανδρουλάκη – όχι με ιδιαίτερο ζήλο, ομολογώ – σχημάτισα την εντύπωση ότι ανταποκρίνεται στον χαρακτηρισμό του «νεόγερου», που του πρόσαψε ο Ανδρέας Λοβέρδος (ασχέτως αν τον ψήφισε στον δεύτερο γύρο): ξύλινες προτάσεις, στρογγυλεμένες, σιδερωμένες, χωρίς γωνίες, χωρίς ακίδες, προορισμένες να αρέσουν σε όλους ή σε όσο το δυνατόν πιο πολλούς. Εν ολίγοις, ένας «πράσινος» Αβραμόπουλος που, από τα μικράτα του ακόμη, εκπαιδεύεται πώς να αποφεύγει μια ενοχλητική ερώτηση παρά να την απαντάει ευθέως· το είδος του πολιτικού που κατακρίνουμε στις παρέες μας κι έπειτα επιβραβεύουμε στις κάλπες, καθότι η «κοινοτοπία» τους μας παρέχει ενδόμυχα κάποιας μορφής «ασφάλεια». Μολαταύτα, συμβαίνει μερικές φορές να ξεστομίζεις μια μεγάλη αλήθεια όταν σε στριμώχνουν, να ξεστομίσεις μια άλλη μεγαλύτερη – και αυτό ακριβώς «έπαθε» ο νέος πρόεδρος του ΚΙΝΑΛ-λέγε-με-ΠΑΣΟΚ: στην προσπάθειά του να αποφύγει να δηλώσει  (τουτέστιν, να δεσμευθεί) σε ποιον θα δώσει το μήλο – στη Νέα Δημοκρατία ή στον ΣΥΡΙΖΑ; – απάντησε ότι η επιλογή του θα εξαρτηθεί από το εκτόπισμά του στις επόμενες εκλογές· με άλλον αέρα θα προσέλθει στις μετεκλογικές διαπραγματεύσεις ένα μικρό ΚΙΝΑΛ/ΠΑΣΟΚ, με άλλον αέρα ένα μεγάλο. Είναι ζήτημα μεγέθους.