Δευτέρα Απουσία;

Γιατί μια Δεύτερη Παρουσία;

Η πρώτη εξαντλήθηκε;

Κλείτος Ιωαννίδης,
Αλληγορία 44η –
ευθυγράμμιση προς Πλειάδες

Η Διαφωνία, για άλλους ο Αρνητισμός, για πολλούς η Αντι-πρό-θεση, όταν γενικεύονται γίνονται Δόγματα, άρα χάνουν τον οποιονδήποτε αξιακό ή συμβολικό τους χαρακτήρα. Ακόμα και το «διαφορετικό», ως αντικειμενική απόσταση με κάθε [;] «κανονικό», όταν επιχειρείται να συγκροτήσει μια δι-υποκειμενική θεωρία, χάνει την πολιτισμική του ισχύ.

Η βάση πάνω στην οποία θεμελιώνεται το κοινωνικό συμβόλαιο δεν είναι η ομοιομορφία, ούτε η ομογενοποίηση, ούτε η ταυτότητα απόψεων. Πρέπει όμως να βρεθεί ένας τουλάχιστον κοινός τόπος για να καθίσταται δυνατή η ειρηνική συμβίωση και για να μη δημιουργούνται σχεδόν καθημερινά κοινωνικοψυχικά απαρτχάιντ.

Το «αντικανονικό» δεν αποτελεί αυτομάτως κι αυτοδικαίως μια «επαναστατική / ανατρεπτική» πρόταση, απέναντι σ’ ένα βαλτωμένο «κανονικό» σύστημα ανισοτήτων. Μπορεί κάλλιστα το αντίθετο του κακού να αποδεικνύεται πως είναι το χειρότερο φάρμακο. Ετσι π.χ. αναρωτιέται κάποιος σε ποια σχέση βρίσκεται ο χυδαίος υλισμός των κερδοσκόπων της κρίσης με τον εμμονικό «ιδεαλισμό» [;] των πιστών στο θεϊκό απρόσβλητο των ιδίων [και των δικών τους;]. Ποιο μοντέλο εναλλακτικής προοπτικής προβάλλει η μετατροπή του θυμού των μαζών σε πολιτική δύναμη ή η εκμετάλλευση των φόβων του λαού στο όνομα κάποιας «μεγάλης αλλαγής» [αγνώστων λοιπών στοιχείων]; Επειδή η άγνοια δεν συνιστά επιχείρημα [Σπινόζα, Ηθική] κι επειδή η ταυτότητα των αδαών / ημιμαθών μόνο κοινή ζελατίνα φανατισμού έχει σαν διακριτικό σημείο, η εκδοχή των πολλαπλών [αντιφατικών και πολλάκις εχθρικών] αναγνώσεων της πραγματικότητας γεννάει κινδύνους για την κοινωνική συνοχή, ιδίως όταν υπο-κρύπτει δόλιους πολιτικούς σκοπούς.

Η causa finalis είναι σε όλους άγνωστη, γι’ αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή η διαχείριση [επιστημονική αλλά και φιλοσοφική] της πανδημίας. Ο μυστικισμός, οι αρχέγονες προκαταλήψεις και η διαλεκτική μιας εσχατολογίας του Χάους δεν αποτελούν απάντηση στο ερώτημα «ό,τι γεννιέται, αξίζει να πεθάνει;» [Γκαίτε, Φάουστ]. Αν ο κίνδυνος είναι πανανθρώπινος, αυτό σημαίνει πως πρέπει να τον αντιμετωπίσουμε ενωμένοι κι όχι να παρασύρονται ορισμένοι από τη μαγική έλξη ενός [πολιτικού;] παιχνιδιού του θανάτου, που ποντάρει σε αριθμούς κι όχι σε αγωνίες.

Η πανδημία έχει προκαλέσει, εκτός των άλλων, και μια υπαρξιακή κρίση [για τη Μοίρα του πεπερασμένου ανθρώπινου είδους], η οποία θα διαρκέσει για πολύ χρόνο, ακόμα και μετά την τιθάσευση του Covid-19.

Δεν είναι σήμερα χρήσιμες ούτε οι δοξασίες, ούτε οι χρησμοί. Χρειαζόμαστε αλήθειες και αποτελέσματα. Ασφάλεια και ελευθερίες χωρίς αναστολές αλλά και δίχως κινδύνους για τους άλλους. Αρκετά με τις ιαχές πολέμου. Οι συνωμοσιολόγοι μοιάζουν με τους συνωμοτούντες. Μπλέκουν θεωρίες και πρακτικές, φαντασιώσεις και κινήματα αντί-στασης, αμυντικές κι επιθετικές ενέργειες. Στο τέλος όμως παραμονεύει η διάψευση και αιωρείται από πάνω τους η δαμόκλειος σπάθη της σκληρής πραγματικότητας. Το όποιο μοντέλο διαφοροποιημένης συμπεριφοράς σε περιπτώσεις κοινής διακινδύνευσης πρέπει να διακρίνεται για το ήθος, τις αρετές, τη διανοητική ειλικρίνεια, την ψυχική ευρυχωρία και την αξιοπρέπεια. Νέες δεισιδαιμονίες που προκαλούν νέες δουλείες δεν χωρούν σε τούτη τη δύσκολη για όλους περίοδο, μιας και, ως γνωστόν και ήδη αποδειχθέν, ουδείς εκφεύγει του ιού, είτε τον φοβάται, είτε [προσποιείται ότι] τον αγνοεί.

Αφού η ανθρωπότητα δεν έχει φτάσει στο επίπεδο [γνωστικό, φιλοσοφικό και επιστημονικό] «tout comprendre, c’est tout pardonner», ας διαχειριστούμε τις [επ]ερχόμενες διαφοροποιήσεις του Μετα-ανθρώπου [post human being] [που θα επιφέρουν μεταξύ άλλων η τεχνητή νοημοσύνη και η γενετική μηχανική] με μεγαλύτερη ενότητα κι ευθύνη [προς εαυτούς και αλλήλους].

ΥΓ: «Καθ’ ομοίωση της διάθεσης

ενδογενής προσήλωση εικόνας» [Λίλη Ντίνα, Βεστιάριο σιωπής]

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής Εγκληματολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών,
πρώην υπουργός