Οι γενικεύσεις έχουν όνομα

Υπάρχουν πολλά που μπορεί να γράψει και να σχολιάσει κανείς για την τραγωδία στο Πέραμα, με την καταδίωξη από την ομάδα ΔΙΑΣ που κατέληξε στον θάνατο ενός 18χρονου. Η υπόθεση είναι, εξάλλου, στο στάδιο της έρευνας και έχουν ήδη αποκαλυφθεί από τα ρεπορτάζ σημαντικές λεπτομέρειες που προβληματίζουν. Πέραν όμως της εξέλιξης της συγκεκριμένης διερεύνησης, πρέπει να πούμε ότι, δυστυχώς, έγινε αφορμή για να ξεδιπλώσουν κάποιοι, ευθέως ή εμμέσως, γενικευτικές αντιλήψεις γύρω από μια ολόκληρη φυλετική ομάδα, αυτή των Ρομά. Μιας ομάδας που, καθώς υποεκπροσωπείται στη δημόσια σφαίρα, δεν μπορεί συνήθως να υπερασπιστεί τους ανθρώπους της με τον τρόπο που το κάνουν άλλες κοινωνικά ευάλωτες ομάδες.

Η ανακύκλωση του ρατσισμού γύρω από τους Ρομά είναι επαναλαμβανόμενη στην ιστορία. Τοποθετούμενοι σε μια θέση περιθωριοποίησης από το υπόλοιπο κοινωνικό σύνολο, βρίσκονται να κατηγορούνται μετά για την περιθωριοποίηση τους αυτή, δηλαδή γι’ αυτό ακριβώς που τους καθιστά θύματα. Είναι δε απίστευτη η ευκολία με την οποία ακόμη εκφέρονται στον δημόσιο διάλογο γενικότητες του τύπου «δεν στέλνουν τα παιδιά τους σχολείο», «θέλουν να είναι παραβατικοί», «οι καταυλισμοί είναι επικίνδυνα γκέτο» κ.ά. Ενώ αν τολμήσει κάποιος να τους υπερασπιστεί απέναντι στο τσουβάλιασμα, αντιμετωπίζεται συνήθως ως ηλίθιος που «πάσχει» από την «ανόητη» θεώρηση ότι όλοι οι πολίτες του κράτους που ζούμε έχουν υποχρεώσεις και δικαιώματα που πρέπει να τα ασκούν χωρίς να χρειάζεται να απολογούνται σε κανέναν για τη φυλή και τον πολιτισμό τους.

Ξέρετε, δεν είναι καινούργια η αντίληψη ότι ολόκληρες εθνοτικές, κοινωνικές, θρησκευτικές ομάδες είναι εκ της φύσεως, της ανατροφής και της συναναστροφής αξιακά αλλιώτικες από άλλες. Κι ότι είναι επιρρεπείς στο έγκλημα και στην εχθροπάθεια κι άρα πρέπει γι’ αυτές να ισχύουν ξεχωριστοί κανόνες. Την έχουμε συναντήσει πολλές φορές στην ιστορία με διαφορετικές ονομασίες και μορφές. Σε ένα μέρος μακριά από εμάς κάποτε την έλεγαν «απαρτχάιντ». Σε ένα πιο κοντινό, στη Σρεμπρένιτσα, γέμισαν με αυτήν ομαδικούς τάφους. Αλλοτε την είπαν «ναζισμό» και φορούσαν στους Εβραίους, στους Ρομά, στους ομοφυλόφιλους και λοιπούς ανεπιθύμητους αστέρια στο πέτο, διαφορετικού χρώματος, για να ξέρουν κιόλας ποιος είναι τι. Ας το σκεφτούμε αυτό την επόμενη φορά που θα μας γαργαλίσει κάποιος ή κάτι να ανοίξουμε το κουτάκι με τις προκαταλήψεις μας.