«Τα οφέλη είναι μεγάλα»

Οταν η εκδοτική εταιρεία Target Publishing μείωσε τους μισθούς των εργαζομένων μετά το πρώτο λοκντάουν πέρυσι, η επιχείρηση ήξερε πως έπρεπε να κάνει μια θετική κίνηση προς το προσωπικό της. Και έτσι καθιέρωσε την εργάσιμη εβδομάδα τεσσάρων ημερών. «Αισθάνθηκα καλύτερα που μπόρεσα να ανταποδώσω τις θυσίες που έκαναν», λέει ο ιδιοκτήτης της εταιρείας Ντέιβιντ Καν. «Τα οφέλη είναι μεγάλα για όλους». Αντιμέτωπος με πτώση των διαφημίσεων και αρκετά σχέδια που ακυρώθηκαν, ο Καν είχε μειώσει τους μισθούς των εργαζομένων του κατά 20%. Ομως η αλλαγή στην τετραήμερη εργασία έφερε αμέσως οφέλη στην εταιρεία. Ο Καν περιγράφει πόσο εντυπωσιάστηκε από την παραγωγικότητα του προσωπικού του. Ετσι τον Ιούλιο, όταν η κατάσταση βελτιώθηκε, μπόρεσε και επανέφερε στα αρχικά επίπεδα τους μισθούς.

Ο ιδρυτής μιας από τις πρώτες μεγάλες εταιρείες που υιοθέτησαν την τετραήμερη εβδομάδα εργασίας κάλεσε και άλλες να ακολουθήσουν, υποστηρίζοντας ότι είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της παραγωγικότητας κατά 20%, συμβάλλοντας στην αύξηση των κερδών και στη βελτίωση της ευημερίας του προσωπικού.

Η ανάλυση μιας από τις μεγαλύτερες δοκιμές της τετραήμερης εργάσιμης εβδομάδας δεν αποκάλυψε καμία πτώση της παραγωγής, ενώ αντίθετα κατέγραψε μειωμένο άγχος και αυξημένη συμμετοχή του προσωπικού, τροφοδοτώντας τις ελπίδες ότι θα μπορούσε να βρεθεί μια καλύτερη ισορροπία εργασίας – ζωής για εκατομμύρια πολίτες σε όλο τον κόσμο.

Η Perpetual Guardian, μια εταιρεία χρηματοοικονομικών υπηρεσιών της Νέας Ζηλανδίας, αποφάσισε να εργάζονται τα 240 άτομα του προσωπικού της σε τετραήμερη βάση κάθε εβδομάδα, διατηρώντας τους ίδιους μισθούς. Η παραγωγικότητα αυξήθηκε τις τέσσερις ημέρες που εργάστηκαν, οπότε δεν υπήρξε μείωση του συνολικού όγκου εργασίας, σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας που έγινε. Σ’ αυτή διαπιστώθηκε ότι το άγχος των εργαζομένων μειώθηκε από 45% σε 28% σε σύγκριση με άλλη έρευνα πριν από τρία χρόνια, ενώ η ισορροπία ζωής – εργασίας αυξήθηκε από 54% σε 78%.

Μετά τη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων, η εταιρεία δέχθηκε περισσότερα από 350 αιτήματα για λεπτομέρειες από 28 χώρες. Πολλά από τα κόμματα στη Βρετανία διεξάγουν μελέτες για τις πιθανότητες της εφαρμογής εβδομάδας των τεσσάρων ημερών. Υπάρχουν βέβαια κάποια πολύ δύσκολα σημεία να ξεπεραστούν, όπως τα κέρδη στην παραγωγικότητα σε μεγάλους τομείς όπως το λιανεμπόριο, όπου η παρουσία θεωρείται κλειδί. Βέβαια, τα συμπεράσματα από την πανδημία και την αύξηση στο ηλεκτρονικό εμπόριο δείχνουν ότι και σε αυτόν τον τομέα υπάρχουν καινούργιες εξελίξεις.

Σε αρκετές χώρες, ο μέσος όρος εργάσιμων ωρών αυξάνεται σταθερά μετά το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης και δεν είναι λίγα τα ερωτήματα για το πώς όσοι εργάζονται σε τομείς όπως η νοσηλευτική ή η αστυνομία μπορούν να μειώσουν τις ώρες εργασίας χωρίς να μειωθούν και οι δημόσιες υπηρεσίες τις οποίες προσφέρουν.

Οταν η Unilever ανακοίνωσε τον Νοέμβριο ότι το προσωπικό της στα γραφεία της Νέας Ζηλανδίας θα δουλεύει τέσσερις ημέρες την εβδομάδα με τον ίδιο μισθό, η εταιρεία – με 150.000 εργαζομένους σε όλο τον κόσμο – έδωσε την έγκρισή της σε πιο ευέλικτα ωράρια εργασίας.

«Εχει έρθει η ώρα», λέει ο οικονομολόγος Αϊντάν Χάρπερ, από το το think tank NEF που στηρίζει την αλλαγή αυτή. Πρόσφατα συνέγραψε το βιβλίο «Υπέρ της εβδομάδας τεσσάρων ημερών» όπου καταγράφει όλα τα επιχειρήματα υπέρ της μείωσης των εργάσιμων ωρών χωρίς αλλαγή στον μισθό.  Οπως εξηγεί, κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα οι εταιρείες αναγκάστηκαν είτε από συνδικάτα, κυβερνητικές πολιτικές ή έλλειψη εργατικών χεριών να δώσουν στους εργαζομένους μεγάλο κομμάτι από τα κέρδη σε παραγωγικότητα. Ομως αυτή η πρακτική ατόνησε τη δεκαετία του ’80. Με την αύξηση της παραγωγικότητας να μηδενίζεται μετά την οικονομική κρίση του 2008 και την πανδημία να αναγκάζει πολλές εταιρείες να σκεφθούν εκ νέου τον τρόπο λειτουργίας τους, δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν πως αυτή η χρονιά θα βάλει τα θεμέλια για μια γενική στροφή προς λιγότερες ώρες εργασίας.