Η Αθήνα «χτίζει» τις άμυνες της

Ο πύρινος όλεθρος των τελευταίων ημερών και ο καύσωνας διαρκείας μάς έφερε αντιμέτωπους με τη νέα πραγματικότητα που επιβάλλει η κλιματική αλλαγή. Ο κόσμος αλλάζει, μαζί οφείλουμε να αλλάξουμε και εμείς. Από το θεσμικό πλαίσιο πολιτικής προστασίας και την αναδιοργάνωση της πυροπροστασίας μέχρι την καθημερινότητα των αστικών μας κέντρων μέσω του πράσινου και βιώσιμου ανασχεδιασμού.

Κάθε χρόνο οι επιστήμονες καταγράφουν νέα «ρεκόρ» και η Αθήνα βιώνει ολοένα και πιο έντονα το φαινόμενο της Αστικής Θερμικής Νησίδας. Πώς θωρακίζεται όμως μια πόλη όπως η Αθήνα; Ο Γιάννης Τσαρούχης, αναφερόμενος στην ανάγκη για ανάσες οξυγόνου και πρασίνου μέσα στην άναρχη και πυκνοδομημένη πρωτεύουσα, είχε προφητεύσει πως «οι μεγάλοι δωρητές στο μέλλον θα είναι εκείνοι που θα γκρεμίζουν και όχι εκείνοι που θα χτίζουν». Επειδή όμως δεν είναι εφικτό να «γκρεμίσουμε» ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα, το στοίχημα της επόμενης δεκαετίας είναι τριπλό: πρώτον, η αναβάθμιση των υφιστάμενων χώρων πρασίνου, δεύτερον, η αξιοποίηση χώρων που παρέμεναν ανενεργοί και, τρίτον, η απελευθέρωση/αναδιανομή ποιοτικού δημόσιου χώρου. Αυτή η μάχη των τετραγωνικών μέτρων θα κρίνει το μέλλον της Αθήνας.

Η αναβάθμιση χώρων πρασίνου και η αξιοποίηση χώρων που παρέμεναν ανενεργοί σημαίνουν πρακτικά πως επενδύουμε στα αστικά μας πνευμόνια, που παρέμεναν παραμελημένα για δεκαετίες. Με παρεμβάσεις και έργα αναζωογόνησης που είτε είναι σε εξέλιξη, όπως στον Εθνικό Κήπο και στον Λυκαβηττό, ή θα ξεκινήσουν μέχρι το τέλος του χρόνου, όπως στον Λόφο του Στρέφη ή στο άλσος της Ακαδημίας Πλάτωνος. Η δημιουργία νέων ποιοτικών χώρων πρασίνου γίνεται με σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις, όπως η Διπλή Ανάπλαση, ένα υπερτοπικό αναπτυξιακό πρόγραμμα που βελτιώνει το ισοζύγιο πρασίνου της Αθήνας, ή η δημιουργία ενός νέου πάρκου δύο οικοδομικών τετραγώνων στον Ελαιώνα.

Και για να μην ξεχνάμε τα πολλά μικρά που κάνουν τα μεγάλα, τα νέα «πάρκα τσέπης» μπορεί να μην αλλάζουν μια πόλη, αλλάζουν όμως μια γειτονιά. Ταυτόχρονα, με προγραμματισμένη, συστηματική και ολοκληρωμένη διαχείριση πρασίνου, με νέα μέσα και εξοπλισμό, επεμβαίνουμε για πρώτη φορά ολιστικά, στα πάρκα, τα άλση, στις πλατείες και τους δρόμους μας. Κυριολεκτικά κάθε εβδομάδα η διαφορά θα γίνεται ολοένα και πιο ορατή στις 129 γειτονιές της Αθήνας.

Η απελευθέρωση και αναδιανομή δημοσίου χώρου πρακτικά σημαίνει πως τετραγωνικά μέτρα ασφάλτου, από αυτά που κατέγραψαν τις περασμένες εβδομάδες υψηλές θερμοκρασίες άνω των 60°C,  ανασχεδιάζονται βιώσιμα και αποδίδονται στους Αθηναίους ως πράσινοι ελεύθεροι χώροι. Εφόσον οι ελεύθεροι χώροι στην Αθήνα σπανίζουν, μπορούμε να δούμε τα πεζοδρόμια της πόλης ως εν δυνάμει γραμμικά πάρκα που εξυπηρετούν ταυτόχρονα την ανεμπόδιστη ροή πεζών.

Αυτή είναι και η φιλοσοφία του Μεγάλου Περιπάτου. Η πρώτη πιλοτική φάση, αναγκαία σύμφωνα με τις πολεοδομικές επιταγές αφού στις πόλεις δεν κατοικούν ρομπότ αλλά άνθρωποι, κλείνει τον κύκλο της, προικοδοτώντας μας με τρία σπουδαία συμπεράσματα: 1) την κοινωνική, λειτουργική και περιβαλλοντική αναγκαιότητα της απελευθέρωσης χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων δημοσίου χώρου, 2) την αποκατάσταση της κυκλοφορίας μετά από το πρώτο σοκ, σύμφωνα με τις προβλέψεις των συγκοινωνιολόγων, 3) τη θεαματική βελτίωση κρίσιμων περιβαλλοντολογικών δεικτών – ενδεικτικά αναφέρω τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην Πανεπιστημίου κατά 27%. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό μας περάσαμε, αυτές τις ημέρες, στη δεύτερη φάση. Με πρώτο έργο μια νέα πράσινη πλατεία στην κάτω πλευρά του Συντάγματος.

Επιτέλους, η ανάπλαση που είχε αρχίσει εν όψει Ολυμπιακών Αγώνων ολοκληρώνεται βάσει της βραβευμένης μελέτης, με μια λιτή, ουσιώδη και λειτουργική πρόταση. Η πλατεία μεγαλώνει και αναπνέει, στη σημερινή κυκλοφοριακή της διευθέτηση, με τη γενναία διαπλάτυνση των πεζοδρομίων μπροστά στον πεζόδρομο της Ερμού, τη φύτευση συνολικά 28 ψηλών δέντρων, με φροντίδα για ΑμεΑ, εξοπλισμό με πέργκολες για πυκνή σκίαση, σύγχρονο φωτισμό, και κατάλληλα υλικά. Στόχος μας είναι η εκτόνωση του εμπορικού κέντρου και η ενοποίηση με την κεντρική πλατεία. Μια παρέμβαση τόσο «φυσική» που όταν υλοποιηθεί θα αναρωτιόμαστε μόνο γιατί το αυτονόητο άργησε 20 χρόνια να γίνει πράξη. Ακολουθούν και έχουν δρομολογηθεί η Πανεπιστημίου, η Ερμού, η Βασιλίσσης Ολγας, αλλά και η Πλατεία Θεάτρου, ένα μεγάλο μέρος του Εμπορικού Τριγώνου και αντίστοιχες οφειλόμενες παρεμβάσεις στις γειτονιές, όπως στη Λαμπρινή, τα Εξάρχεια, την Ακαδημία Πλάτωνος, για να αναφέρω μερικά ενδεικτικά παραδείγματα.

Η Αθήνα έχει χάσει μία δεκαετία. Σήμερα τρέχουμε μαραθώνιο με ρυθμό σπριντ να αναπληρώσουμε τον χαμένο χρόνο. Με πίστη στην πόλη που αξίζουμε και μας αξίζει.

Ο Κώστας Μπακογιάννης είναι δήμαρχος
Αθηναίων