Ο «τρελός Δούκας» της Νάξου

Μέσα στην ταραχώδη ιστορία της χώρας μας λίγα πράγματα είναι γνωστά για τις εξελίξεις στα νησιά του Αιγαίου, αφού η υπόλοιπη χώρα είχε πέσει στα χέρια των Οθωμανών. Πολύ συχνά ο σουλτάνος ερχόταν σε σύγκρουση με τους Βενετούς και τους Γενοβέζους που ασκούσαν άμεση επιρροή σε πολλά από τα ελληνικά νησιά. Σημαντικός παράγων στις εξελίξεις υπήρξε το μεγάλο νησί της Νάξου. Πειρατές, Βενετσιάνοι και Οθωμανοί συχνά συγκρούονταν για τον έλεγχο του νησιού κατασκευάζοντας οχυρώσεις που στη συνέχεια καταστρέφονταν. Το 1500 ο βενετός διοικητής εγκατέλειψε το νησί και η Βενετία αποφάσισε να δώσει την εξουσία στον νεαρό ακόμη, νόθο απόγονο του παλιού ηγεμόνα (Δούκα) Ιωάννη Γ’ Κρίσπου και με μητέρα από την περιβόητη οικογένεια Μοροζίνι, Φραγκίσκο.

Ο νεαρός Φραγκίσκος Γ’ Κρίσπος νυμφεύθηκε την Κατερίνα Λορεντάνο, κόρη σημαντικής οικογένειας ντόπιων Λατίνων. Και αρχικά έδειξε να νοιάζεται πραγματικά για το νησί και τους ανθρώπους του. Σύντομα όμως άρχισαν να φαίνονται σοβαρά προβλήματα του χαρακτήρα και της προσωπικότητάς του. Μεγάλωσε τις φορολογικές επιβαρύνσεις, ξεσπώντας με βιαιότητα απέναντι σε όποιον τολμούσε να διαμαρτυρηθεί για τις αποφάσεις του. Ακόμα και οι δικοί του άνθρωποι, που γίνονταν μάρτυρες της ανεξελέγκτης συμπεριφοράς του, άρχισαν να αισθάνονται ανασφαλείς και να έχουν αμφιβολίες για τη λογική του.

Αυτά έφτασαν στα αφτιά των ηγετικών κύκλων της Γαληνοτάτης που άρχισαν να ανησυχούν για ενδεχόμενη απώλεια της Νάξου και για μεγάλη «τρύπα» στον έλεγχό τους στο Αιγαίο. Οπως ήταν φυσικό, δεν έμειναν αδρανείς. Ο Φραγκίσκος εκλήθη στη Βενετία και ετέθη σε περιορισμό. Κατάφερε όμως να διαφύγει, να φτάσει στη γαλέρα του και να σαλπάρει πίσω για τη Νάξο.

Η επιστροφή του άρχοντα ανησύχησε τους κατοίκους, που δεν ήξεραν τι να περιμένουν. Αυτός έδειξε πως ήταν πλέον εντελώς ανισόρροπος. Επιχείρησε να δολοφονήσει με τα ίδια του τα χέρια τη γυναίκα του, που έντρομη διέφυγε μέσα στη νύχτα ψάχνοντας για κάποιο καταφύγιο. Τελικά κατέφυγε στη θεία της αναστατωμένη, ζητώντας προστασία. Αυτή, η Λουκρητία Λορεντάνο, την έκρυψε στο σπίτι της, αρνούμενη σε όλους πως ήταν εκεί.

Χωρίς ειδικά τείχη προστασίας, το σπίτι δεν μπόρεσε να αντέξει στην επίθεση του Δούκα. Μπαίνοντας μέσα βρήκε την Κατερίνα που έτρεμε από τον φόβο της. Βγάζοντας το ξίφος τη χτύπησε στα χέρια τραυματίζοντάς τη. Στη συνέχεια την τρύπησε στο στομάχι, τερματίζοντας τη ζωή της. Απαθής, σαν να μην είχε συμβεί τίποτα, γύρισε έπειτα στο ανάκτορό του περιμένοντας να συνεχίσει να κυβερνά όπως προηγουμένως.

Οι πολίτες πλέον κατάλαβαν πως δεν ήταν δυνατόν να ζήσουν με αυτόν τον επικίνδυνο ψυχοπαθή στην εξουσία. Κήρυξαν την καθαίρεσή του, ονομάζοντας τον ανήλικο γιο του Ιωάννη Δούκα στη θέση του. Η ιστορία όμως δεν είχε ακόμη τελειώσει. Ο ανισόρροπος Φραγκίσκος εξεμάνη μόλις πληροφορήθηκε τις εξελίξεις. Οι Αρχές της Βενετίας συμφώνησαν να ορίσουν Δούκα τον ανήλικο Ιωάννη (11 ετών) και ενδιάμεσα σαν επίτροπο τον Αντώνιο Λορεντάτο, αδελφό της δολοφονημένης συζύγου του Φραγκίσκου. Μόλις ανακοινώθηκαν οι τελικές αποφάσεις, ο «τρελός» Δούκας όρμησε να δολοφονήσει τον γιο του Ιωάννη (Τζοβάνι). Ο μικρός, έντρομος, προσπάθησε να διαφύγει τρέχοντας από δωμάτιο σε δωμάτιο ενώ ο πατέρας του τον έψαχνε με το ξίφος στο χέρι.

Τελικά ο μικρός διέφυγε κρυπτόμενος σε κάποιο μπαλκόνι, ενώ οι πολίτες εισέβαλαν στο μέγαρο συλλαμβάνοντας και δένοντας τον Φραγκίσκο. Τον εξόρισαν στη Θήρα κι από εκεί μετεφέρθη στην Κρήτη, όπου και σύντομα τελείωσε η ζωή του.