Οι αθέατες όψεις του πολιτισμού

Το 23ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης συνεχίζεται έως τις 4 Ιουλίου, σε φυσικούς χώρους και online. Συνολικά 72 μικρού και μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ προβάλλονται στα Διεθνή Διαγωνιστικά Μεγάλου Μήκους, Newcomers και >>Film Forward και στα τμήματα «Ανοιχτοί Ορίζοντες» του διεθνούς προγράμματος, «Πλατφόρμα» και «Από οθόνη σε οθόνη». Οι ταινίες που εντάσσονται στα τρία διαγωνιστικά τμήματα και στο τμήμα «Ανοιχτοί Ορίζοντες» θα προβληθούν διαδικτυακά και σε κινηματογραφικές αίθουσες στη Θεσσαλονίκη. Οι διαδικτυακές θεάσεις της κάθε ταινίας θα είναι διαθέσιμες από την επόμενη ημέρα της προβολής της στην αίθουσα και έως το τέλος του Φεστιβάλ ή την εξάντληση των θεάσεών τους. Οι ταινίες που εντάσσονται στα τμήματα «Πλατφόρμα» και «Από οθόνη σε οθόνη» θα προβληθούν αποκλειστικά διαδικτυακά, μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας του Φεστιβάλ. Οι ταινίες θα είναι διαθέσιμες καθ’ όλη τη διάρκεια του Φεστιβάλ ή έως την εξάντληση των θεάσεών τους. Τα «Πρόσωπα» μίλησαν με τρεις έλληνες ντοκιμαντερίστες για διαφορετικές όψεις της ελληνικής πραγματικότητας.

Νίκος Ζιώγας, «Ενθύμιον»

Διεθνές Διαγωνιστικό Film Forward

Μια τρυφερή ανάμνηση της Ηπείρου

Η ταινία παρακολουθεί την τοπική παράδοση και τους εορτασμούς του Πάσχα στο Γιρομέρι Θεσπρωτίας. Δίπλα στα ελληνοαλβανικά σύνορα, το Γιρομέρι είναι ένας παραδοσιακός οικισμός με φθίνοντα πληθυσμό που αριθμεί σήμερα γύρω στους πενήντα κατοίκους. Εκεί βρίσκεται και η ιστορική Μονή Γιρομερίου, χτισμένη τον 14ο αιώνα, η οποία δέχεται μεγάλο αριθμό επισκεπτών – προσκυνητών και τουριστών – καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Συνδυάζοντας σπάνιο αρχειακό υλικό και επιτόπια παρατήρηση, το ντοκιμαντέρ εξετάζει διάφορες πτυχές της σύγχρονης πραγματικότητας στη ζωή του χωριού, εστιάζοντας στις εορταστικές εκδηλώσεις και ιδιαίτερα σε ένα ξεχωριστό έθιμο της Δευτέρας του Πάσχα.

Πότε και πώς εντοπίσατε το θέμα για το ντοκιμαντέρ;

Είχα δει τυχαία ένα ερασιτεχνικό βίντεο από το έθιμο πριν από επτά χρόνια. Από τότε είχα σκεφθεί πως αυτή θα είναι η πρώτη μου ταινία. Ωστόσο πήρε λίγο χρόνο μέχρι να νιώσω έτοιμος να το κινηματογραφήσω.

Ποιο είναι το κυρίαρχο αίσθημα που θέλατε να αποτυπώσετε και με ποιον τρόπο;

Την Ηπειρο, και όσα ως τόπος εμπεριέχει, δηλαδή τους ανθρώπους και τη φύση της,  που την κάνουν εξαιρετικά μοναδική και άγρια. Η προσέγγιση ήταν αναπόφευκτα ανθρωποκεντρική. Ηθελα να επικεντρωθώ στο βιωματικό κομμάτι των κατοίκων του χωριού σε σχέση με τη ζωή και τον θάνατο μέσω του εθίμου.

Υπάρχει ένα στιγμιότυπο ή μια ιδέα που κρατάτε πλέον για εσάς μετά την ολοκλήρωση του ντοκιμαντέρ;

Κρατώ όλα τα πρόσωπα των ανθρώπων που γνώρισα εκεί, των συνεργατών μου την περίοδο τον γυρισμάτων, και την ευτυχία που μπόρεσα να ολοκληρώσω την ταινία. Κρατώ μια τρυφερή ανάμνηση από τις ιστορίες που άκουγα παιδί και κάποιες από αυτές τις έκανα εικόνες.

• Προβάλλεται απόψε στο «Απόλλων» και 27/6 – 4/7 online

Δάνης Καραϊσαρίδης, «Μια όμορφη μέρα»

(«Ανοιχτοί Ορίζοντες», μαζί με τον Γιώργο Πατεράκη)

«Η ουτοπία είναι κάτι ρεαλιστικό»

Μπορούν τα σχολεία να βοηθήσουν στην οικοδόμηση μιας «διαφορετικής» μελλοντικής κοινωνίας; Η ταινία εστιάζει σε δύο αυτοοργανωμένα εκπαιδευτικά εγχειρήματα προσχολικής ηλικίας στην Ελλάδα, τα οποία χρησιμοποιούν συνδυασμό εναλλακτικών εκπαιδευτικών μεθόδων. Το «Μικρό Δέντρο» στη Θεσσαλονίκη λειτουργεί με βάση τις αξίες της ελευθεριακής εκπαίδευσης και της βιωματικής μάθησης. Στο Σχολείο του Δάσους «Μικρός Ντουνιάς» στη Λέσβο, κάθε μέρα παιδιά ντόπιων και προσφύγων παίζουν και μαθαίνουν μαζί στη φύση.

Πότε και πώς εντοπίσατε το θέμα για το ντοκιμαντέρ;

Η Παιδεία και οι εναλλακτικές μέθοδοι εκπαίδευσης είναι ένα θέμα που πάντα με απασχολούσε. Ετυχε να γνωρίζω δύο από τα μέλη της παιδαγωγικής ομάδας του «Μικρού Δέντρου» κι έτσι, πριν από δύο χρόνια περίπου, ήρθα σε επαφή και με την κοινότητα του σχολείου. Παρατηρώντας την εντυπωσιακή δουλειά αυτού του αυτοοργανωμένου εγχειρήματος αποφασίσαμε, μαζί με τον φίλο και συνεργάτη μου Γιώργο Πατεράκη, να κάνουμε ένα ντοκιμαντέρ. Παράλληλα έπεσε στα χέρια μου ένα βίντεο από τον «Μικρό Ντουνιά», το Σχολείο του Δάσους που λειτουργεί στη Λέσβο. Αμέσως αποφάσισα να τους κάνω πρόταση να συμμετάσχουν στο ντοκιμαντέρ, χωρίς να ξέρω τότε για τη στενή σχέση που είχαν μεταξύ τους τα δύο σχολεία. Κάπως έτσι ξεκίνησαν όλα…

Ποιο είναι το κυρίαρχο αίσθημα που θέλατε να αποτυπώσετε και με ποιον τρόπο προσεγγίσατε το «αντικείμενο»;

Αυτό που θέλαμε να αποτυπώσουμε από την αρχή είναι η σημασία της εκπαίδευσης στην οικοδόμηση της μελλοντικής κοινωνίας. Τα παιδιά σε αυτά τα σχολεία μαθαίνουν από πολύ μικρά, με βιωματικές διαδικασίες, έννοιες όπως η αλληλεγγύη, η συνεργασία και η ευθύνη. Μαθαίνουν επίσης να είναι αυτόνομα, ελεύθερα και να εκφράζουν τη γνώμη τους. Προσπαθήσαμε να αναδείξουμε το θέμα μας κυρίως μέσω της παρατήρησης και πάντα σε συνεννόηση με τις/τους παιδαγωγούς, ώστε να μην επηρεάσουμε καθόλου την εκπαιδευτική διαδικασία.

Υπάρχει ένα στιγμιότυπο ή μια ιδέα που κρατάτε πλέον για εσάς μετά την ολοκλήρωση του ντοκιμαντέρ;

Αυτό που έμεινε περισσότερο σαν ιδέα μετά την ολοκλήρωση του ντοκιμαντέρ είναι μια φράση που ακούγεται στην ταινία από μια παιδαγωγό του «Μικρού Δέντρου»: «Για εμάς η ουτοπία είναι κάτι ρεαλιστικό και χτίζεται σιγά σιγά στο εδώ και το τώρα».

• Προβάλλεται στην online πλατφόρμα.

Θοδωρής Σκριβάνος «Διορθώσεις»

(«Ανοιχτοί ορίζοντες»)

Ο χορός που (αυτο)διορθώνεται

«Εψαχνα έναν μικρόκοσμο για να τον εξερευνήσω κινηματογραφικά. Να αναπτύξω σε βάθος χρόνου μια ταινία γιατί είναι το σινεμά που μ’ ενδιαφέρει, το οποίο προκύπτει από τη δράση, από τις αλληλεπιδράσεις, τις σχέσεις με τους ανθρώπους». Η αναζήτηση του Θοδωρή Σκριβάνου τον έφερε στον μικρόκοσμο του Μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. «Εδώ, δεν υπάρχει κάτι προσχεδιασμένο. Δεν υπάρχουν συνεντεύξεις. Ηθελα να γυρίσω ένα ντοκιμαντέρ το οποίο προσεγγίζει περισσότερο τη μυθοπλασία παρά το ντοκιμαντέρ», αναφέρει στα «Πρόσωπα». Παίρνοντας το πράσινο φως από την καλλιτεχνική διεύθυνση της Λυρικής, για μία ολόκληρη σεζόν (2018-2019) μπήκε στις πρόβες του μπαλέτου, κατέγραψε την προετοιμασία των παραστάσεων «Λίμνη των κύκλων» του Κωνσταντίνου Ρήγου, «Herrumbre» του Νάτσο Ντουάντε και «Ιεροτελεστία της άνοιξης» του Δάφνι Κόκκινου αποτυπώνοντας πορτρέτα ανθρώπων.
«Στην αρχή οι χορευτές ήταν επιφυλακτικοί αλλά μετά με εμπιστεύτηκαν. Εκανα τα πάντα μόνος μου, κάμερα και ήχο αν και δεν συνηθίζεται γιατί ήθελα να έχω διακριτική παρουσία και να μην παρεμποδίζω τη λειτουργία του μπαλέτου. Ηταν ένα γύρισμα που δεν ήταν προσχεδιασμένο. Τραβούσα τις πρόβες, μ’ ενδιέφερε πάρα πολύ το πώς καταγράφεται ο χορός, το ανθρώπινο σώμα. Κι έπαιρνα διάφορες αποφάσεις όπως ότι θα έχω μονοπλάνα, θα καταγράφω την κίνηση του χορού ολόκληρη, δεν θα την κόβω ούτε θα την κατακερματίζω όπως συνηθίζεται, θα σεβαστώ τη ροή της χορογραφίας και της διαδικασίας. Αλλά κυρίως είχα πλάνα που επιτρέπουν στον θεατή να μπει στη διαδικασία του χορού, να τη νιώσει, να υπάρχει αυτή η βύθιση στη ροή της ταινίας».
Οι πρόβες, οι επαναλήψεις, οι διορθώσεις, το σώμα και η ίδια δημιουργική διαδικασία της χορογραφίας βρίσκονται πάντα σε πρώτο πλάνο. Γι’ αυτό και ο ίδιος ο τίτλος της ταινίας. «Προέκυψε στην πορεία. Οπως και τα νοήματα προέκυψαν στο μοντάζ. Εκεί παρατήρησα ότι οι χορευτές είναι μονίμως σε μια διαδικασία αυτοδιόρθωσης. Ολη η δημιουργία του χορού έχει πολλές επαναλήψεις. Είναι η διαδικασία των προβών. Υπάρχουν οι χορευτές, υπάρχουν οι χορογράφοι, οι βοηθοί που διαρκώς παρεμβαίνουν και διορθώνουν. Οπότε ήταν μια λέξη που απλώς περιγράφει τη διαδικασία. Το βλέπεις και στην ίδια τη λειτουργία του μπαλέτου και του θεσμού ότι υπάρχει αυτή η φροντίδα», επισημαίνει ο Θ. Σκριβάνος. Ο ίδιος ισορροπώντας ανάμεσα σε στιγμές εσωτερικές των χορευτών και πιο δημιουργικές στο πλαίσιο της χορογραφίας, στήνει ένα φιλμ που προσεγγίζει τον κόσμο της κίνησης μέσα από μια ανθρωπολογική μέθοδο. «Η κάμερα δεν παρεμβαίνει ποτέ. Παρατηρεί από απόσταση και ψύχραιμα. Κι όλο αυτό στο μοντάζ παίρνει μορφή. Είναι παρατηρητής αλλά υπάρχουν αποφάσεις για το μοντάζ. Δίνει προσοχή στη μοναδικότητα της στιγμής που αποσπάται από το σύνολο».

• Οι «Διορθώσεις» θα προβληθούν στις 29/6 (21.15) στον κινηματογράφο Αλεξ και 30/6 – 4/7 online

info

Λειτουργούν δύο προσωρινοί θερινοί κινηματογράφοι στην Προβλήτα Α΄, στο Λιμάνι Θεσσαλονίκης. Ταινίες προβάλλονται επίσης στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης και στους κινηματογράφους Αλεξ, Απόλλων, Ελληνίς, Ναταλί, Σινέ Αλσος του Δήμου Νεάπολης – Συκεών, Σινέ Τζένη Καρέζη του Δήμου Παύλου Μελά. Διαδικτυακά στο online.filmfestival.gr (τιμή 3 ευρώ).{CR}Κινητή ομάδα υγείας βρίσκεται στην Προβλήτα Α’ του λιμανιού για διενέργεια rapid test κατά τις ώρες 09.30-13.30 και 16.30-20.30.