Κολοκοτρώνης και Μπετόβεν

Επί εννέα ώρες, από τις 2 το μεσημέρι ώς τις 11 τη νύχτα της Κυριακής, έγιναν εννέα συναυλίες σε εννέα ευρωπαϊκές πόλεις και παίχθηκαν οι εννέα συμφωνίες του Μπετόβεν – όμορφη ιδέα, καλοφτιαγμένη,  τη διεκπεραίωσε επιτυχώς εδώ το Μέγαρο Μουσικής. Είχαμε τη χαρά να συμμετέχει η Ελλάδα στη Beethoven Eurovision με τον Σάκη Κουρεντζή και την ορχήστρά του musicAeterna. Μας χάρισαν -καθόλου τυπική- εκτέλεση της 7^ης στο μεγαλειωδώς άγριο τοπίο των Δελφών, με τη χορευτική συμπαράσταση της Sasha Waltz & Guests· η μουσική και ο χορός έδιναν νέα ζωή στις τριγύρω αρχαίες κολώνες των Δελφών.

Οι εορτασμοί για τα 250 χρόνια από τη γέννηση του Μπετόβεν  θα γίνονταν πέρυσι, αλλά πρακτικά ακυρώθηκαν λόγω Covid-19.  «250 χρόνια, μας πάνε πίσω στο 1770» έκανα την αφαίρεση κάποια στιγμή του εννεαώρου – «χρονιά που γεννήθηκε και  Κολοκοτρώνης!», μου έφεραν αυθόρμητα στον νου οι επιπτώσεις της φετινής επετείου.

Παρακολουθούσα από την οθόνη του υπολογιστή μου και κοίταξα λίγο τα βιογραφικά: διανοητικό annus mirabilis το 1770. Εκτός από τον Μπετόβεν,  γεννήθηκαν ο Χέγκελ και ο Χαίλντερλιν. Συνομήλικος τους σχεδόν και ο Ναπολέων (1769-1821).

Αγράμματος Κολοκοτρώνης από τη μια, Μπετόβεν, Έγελος, Χαίλντερλιν από την άλλη: ένιωσα ξανά τη μελαγχολία που είχα νιώσει όταν διαπίστωσα πως ο Μπωντλαίρ γεννήθηκε το 1821. Η πολιτιστική νεωτερικότητα έχει την ηλικία της Ελλάδας – η οποία αρνήθηκε να την ακολουθήσει. Υπήρχε πάντα κάποιο απαίτηση τοπικότητας που ονομάστηκε «ελληνικότητα» -στον 19^ο αιώνα προσδιοριζόταν με την Αγία Σοφία και στον 20^ο με το προ-τουριστικό Αιγαίο- σε μεγάλο βαθμό δεν ήταν παρά η αδυναμία μας να συγχρονιστούμε με το «παγκόσμιο πνεύμα», θα λέγαμε στο εγελιανό ιδίωμα.

Πριν δεκαετίες είχα πάλι νιώσει πίκρα διαβάζοντας στον πολύ Γκυ Ντεμπόρ (ίσως στην «Κοινωνία του Θεάματος») ότι για την τότε -περί το 1960- «κρίση του γαλλικού κινηματογράφου», γιατρειά δεν ήταν μαθήματα από «τριτοκοσμικούς κινηματογραφιστές» όπως οι Έλληνες, αναφερόμενος στον Νίκο Κούνδουρο και στον «Δράκο». Πικραίνεσαι όταν είσαι στο Παρίσι και μαθαίνεις ότι  δεν είσαι Ευρωπαίος αλλά «τριτοκοσμικός» – άλλοι όμως, περηφανεύονται· συνήθως όταν το μάθουν και φύγουν.

Φέτος -200 χρόνια από τον θάνατό του- έγινε μεγάλη δημόσια συζήτηση στη Γαλλία για τον ρόλο του στρατηγού Ναπολέοντα στην ιστορία της χώρας. Εδώ, οι «πατέρες του έθνους», με πρώτον τον οπλαρχηγού Κολοκοτρώνη, είναι πέραν κάθε αμφισβητήσεως – ίσως τέτοια «αναμφισβήτητα» φταίνε για την ασυγχρονία μας και την υποτιθέμενη περηφάνια που τη συνοδεύει.