Η ώρα η καλή

Στις προσωπικές μου αναμνήσεις καταγράφονται δύο φορές εφαρμογής του μέτρου της θερινής ώρας: Η πρώτη στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου όταν ο Χίτλερ επέβαλε την εφαρμογή της σε όλες τις χώρες της ναζιστικής Κατοχής. Στα ευτράπελα της περιόδου περιλαμβάνεται η συμπεριφορά μελών της Αντίστασης, πολλοί από τους οποίους αρνούνταν να προσαρμόσουν τα ρολόγια τους στο ναζιστικό μέτρο, ενώ άλλοι τα γύρισαν ώστε να δείχνουν την επίσημη ώρα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα των παρεξηγήσεων που ακολούθησαν είναι αφήγημα σύμφωνα με το οποίο ο υπάλληλος της ΔΕΗ και ιστορικό στέλεχος του ΚΚΕ Γιώργης Σιάντος κόντεψε να τα χαλάσει με τη μετέπειτα σύζυγό του που δεν εμφανίστηκε εγκαίρως σε ένα παράνομο ραντεβού, επειδή οι δύο τηρούσαν διαφορετική ώρα. Η θερινή ώρα συνέχισε να εφαρμόζεται για λίγα χρόνια μετά την Απελευθέρωση και μετά εγκαταλείφθηκε.

Η δεύτερη εμπειρία μου ήταν μετά την ενεργειακή κρίση της δεκαετίας του 1970, οπότε η θερινή ώρα εφαρμόστηκε ως μέσο για την εξοικονόμηση ενέργειας. Το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργείας, στο οποίο μετείχα, κλήθηκε από την κυβέρνηση να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητά του μέτρου και διαπίστωσε ότι η αλλαγή της ώρας είχε αποφέρει εξοικονόμηση ηλεκτρικής ενέργειας της τάξεως μόλις του 0,3%, αλλά ότι, αντίθετα, σημειώθηκε μεγάλη αύξηση στην κατανάλωση βενζίνης λόγω επιμήκυνσης των απογευμάτων. Παρ’ όλ’ αυτά το μέτρο καθιερώθηκε, επειδή το είχαν υιοθετήσει οι χώρες της τότε ΕΟΚ, στην οποία ο Καραμανλής φιλοδοξούσε να ενταχθούμε.

Πριν από λίγα χρόνια και έπειτα από πολλές μελέτες, η Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου χαρακτήρισε το μέτρο ως αναποτελεσματικό, ίσως ακόμη βλαβερό για τη βιολογική ισορροπία και τελικά, τον Μάρτιο του 2019, αποφάσισε την κατάργησή του δίνοντας σε κάθε κράτος – μέλος το δικαίωμα να αποφασίσει ποια μόνιμη ώρα θέλει να υιοθετήσει. Η απόφαση της Ολομέλειας έπρεπε να επικυρωθεί από το Συμβούλιο Υπουργών, κάτι που, με τη μεσολάβηση της Covid-19, μένει ακόμη σε εκκρεμότητα.

Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, οι χώρες της Κεντρικής Ευρώπης μάλλον θα επιλέξουν την τωρινή τους θερινή UTC+2 που είναι η ελληνική χειμερινή. Αργά ή γρήγορα λοιπόν, η χώρα μας θα κληθεί είτε να μονιμοποιήσει τη χειμερινή της ώρα ώστε να συμπλέει με Παρίσι, Βερολίνο, Βρυξέλλες και Ρώμη ή να γυρίσει στην καλοκαιρινή UTC+3 που θα είναι, όπως τώρα, όμοια με Κωνσταντινούπολη, Κάιρο και Ιερουσαλήμ.

Καθεμία από τις δύο επιλογές θα δημιουργήσει Ελληνες ευτυχείς και δυσαρεστημένους. Πιστεύω ότι το δυτικό UTC+2 θα είναι θετικά αποδεκτό στα νησιά του Ιονίου και μάλλον αρνητικά στο Ανατολικό Αιγαίο. Η ανατολική UTC+3, με τα μεγάλης διάρκειας απογεύματα το καλοκαίρι, φαίνεται να ευνοεί τον τουρισμό, αλλά τα άγρια σκοτεινά χαράματα του χειμώνα θα είναι προβληματικά, ενδεχομένως και ανθυγιεινά για πλήθος εργαζομένων και μαθητών. Στα μεγάλα αστικά κέντρα η ταύτιση με τη Δύση θα αυξήσει κατά δύο ώρες την ημέρα τις κοινές με τη Δυτική Ευρώπη εργάσιμες ώρες για το Χρηματιστήριο, τις τράπεζες και τις επιχειρήσεις, με οφέλη για τον επιχειρηματικό παράγοντα. Η ίδια ταύτιση θα δημιουργήσει μια εφάπαξ αναστάτωση στα αεροπορικά δρομολόγια, αλλά θα διευκολύνει μόνιμα τις διαδικτυακές εκδηλώσεις.

Κάποιος αρμόδιος πάντως πρέπει να αποφασίσει ποια θα είναι τελικά η ώρα η καλή. Και, να το αποτολμήσω πάλι; Να αποφασίσει στο Πι και Φι.

Ο Ραφαήλ Μωυσής διετέλεσε διοικητής της ΔΕΗ και πρόεδρος του Συμβουλίου Εθνικής Ενεργειακής Στρατηγικής