Προκλήσεις και πραγματικότητες

Η λοίμωξη από SARS-COV-2 και η πανδημική έξαρση έχουν αλλάξει τη ζωή του πλανήτη τους τελευταίους 12 μήνες με σημαντικές επιπτώσεις σε όλους τους τομείς της υγείας και της κοινωνικής ζωής. Αποτιμώντας αυτό το χρονικό διάστημα ποικίλες προκλήσεις εμφανίστηκαν στη διαχείριση της νόσου. Σημαντική θέση στις προκλήσεις αυτές έχουν οι διάφορες μορφές κλινικών εκδηλώσεων με κύριο εκπρόσωπο τους ασυμπωματικούς που φαίνεται να αποτελούν ένα σημαντικό ποσοστό που μπορεί να αγγίζει το 20% των περιπτώσεων. Η πρόκληση για αυτή τη συγκεκριμένη ομάδα είναι η σωστή επιδημιολογική παρατήρηση-ανίχνευση με σκοπό τη μείωση του βαθμού διασποράς της νόσου. Η διενέργεια λοιπόν τεστ σε μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού θα αποφέρει σημαντικά οφέλη στην προσέγγιση αυτής της ιδιαίτερης φαινοτυπικά εκδήλωσης της νόσου και θα μειώσει σημαντικά τη σιωπηλή διασπορά.

Η δεύτερη πρόκληση αφορά τη διαχείριση του συντριπτικού ποσοστού των νοσούντων που λαμβάνουν την οδηγία να παραμείνουν στο σπίτι απομονωμένοι.  Θεωρούμε ότι η φροντίδα των ασθενών στο σπίτι είναι βαρύνουσας σημασίας για τους ασθενείς. Η βασική διαχειριστική προσέγγιση αυτών των ανθρώπων αφορά την αρχική ταξινόμηση σε ομάδες κινδύνου. Με αυτή την ταξινόμηση και με τη σκέψη να προσανατολίζεται στην έγκαιρη παραπομπή πρέπει να αποσαφηνίσουμε τις αιτίες παραπομπής για έλεγχο και πιθανή νοσηλεία. Αυτές περιλαμβάνουν κυρίως: εμπύρετο >38 ºC από 7ημέρου, δύσπνοια, θωρακαλγία, ταχύπνοια >25 αναπνοές/λεπτό, SaO2 (κορεσμός οξυγόνου)<94%, ενδείξεις αφυδάτωσης, επηρεασμένο επίπεδο συνείδησης, αίσθημα παλμών. Η μεγάλη ηλικία και η παρουσία υποκείμενων νοσημάτων που συνιστούν παράγοντες κινδύνου αποτελούν λόγους για παραπομπή. Σημαντική θέση στη διαχείριση έχει η προμήθεια κατ’ οίκον συσκευής παλμικής οξυμετρίας, ως αντικειμενικός δείκτης για τη μέτρηση του κορεσμού οξυγόνου μια και πολλοί ασθενείς με σοβαρή πνευμονική νόσο δεν αισθάνονται το σύμπτωμα της δύσπνοιας. H οξυμετρία θα πρέπει να μετράται και στα δύο άνω άκρα, να εφαρμόζεται για 20 δευτερόλεπτα και επί απυρεξίας. Πολλές φορές μας ρωτάνε τι φάρμακα να πάρει κανείς εφόσον παραμείνει στο σπίτι και ακούμε πολλαπλές αγωγές που βασίζονται στα αντιβιοτικά, κορτιζόνη, αντιθρομβωτικά, βιταμίνες κ.λπ. Στο ερώτημα αυτό η απάντηση είναι δύσκολη διότι δεν έχουμε καμία σωστά δομημένη μελέτη που να υποστηρίζει το παραμικρό όφελος από αυτές τις παρεμβάσεις σε επίπεδο σπιτιού.

Η τελευταία πρόκληση που αντιμετωπίζουμε στη καθημερινή κλινική πράξη είναι ο όρος «θεραπεία». Το ρητορικό ερώτημα αν υπάρχει έχει την ασαφή απάντηση δεν υπάρχει ιδανική θεραπεία. Πολλές φορές ακούσαμε για θεραπευτικές παρεμβάσεις με πολύ θετικά σχόλια που δυστυχώς κατέπεσαν όταν έγιναν σωστά δομημένες και σχεδιασμένες μελέτες. Ποια είναι λοιπόν σήμερα τα θεραπευτικά μας μέτρα; Η διαχείριση της αναπνευστικής ανεπάρκειας με σύγχρονα μέσα όπως οι παροχές υψηλής ροής οξυγόνου και η μη επεμβατική διασωλήνωση για να απλουστεύσουμε τον όρο του μη επεμβατικού αερισμού. Φυσικά και εφαρμόζουμε φαρμακευτικά σκευάσματα με φαινοτυπικές ανταποκρίσεις από τους ασθενείς μας. Η χορήγηση συγκεκριμένης δόσης και τύπου κορτιζόνης για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ίσως να είναι το πιο αποδεκτό. Ποιο όμως είναι το βασικό σημείο που εστιάζουμε όλοι μας; Το αποτελεσματικό και ασφαλές εμβόλιο. Τα πρώτα στοιχεία είναι πολύ ενθαρρυντικά και στο τομέα της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας. Σίγουρα εισαγάγει μια νέα τακτική ανοσίας και έχουμε ακόμα πολλά να μάθουμε για αυτό όπως η διάρκεια της ανοσίας, η προφύλαξη του ασυμπτωματικού κ.λπ. Κατά τη γνώμη μου όμως είναι η μοναδική παρέμβαση που θα βάλει ένα φρένο σε μια πανδημία που άλλαξε τις ζωές μας σε όλα τα επίπεδα. Σίγουρα όλοι μας τις θέλουμε πίσω.

Ο Στυλιανός Λουκίδης είναι πνευμονολόγος, καθηγητής Ιατρικής ΕΚΠΑ, πρόεδρος Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας