Pax Europaea

^«Η Ευρώπη εξακολουθεί να έχει ανάγκη την Αμερική»: έτσι τιτλοφορούνταν άρθρο της γερμανίδας υπουργού Αμύνης Ανεγκρέτ Κραμπ-Καρενμπάουερ που δημοσιεύτηκε στις 2 Νοεμβρίου, την παραμονή των αμερικανικών εκλογών. Οι Ευρωπαίοι, έγραφε, πρέπει να εγκαταλείψουν τις ψευδαισθήσεις της στρατηγικής αυτονομίας καθώς, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών, δεν θα μπορέσουν να αντικαταστήσουν την Αμερική ως εγγυήτρια της ασφαλείας τους. Οπως και η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτικών αναλυτών και των εκλογολόγων, η ΑΚΚ πίστευε ότι ο Τζο Μπάιντεν θα εκλεγόταν εύκολα πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών. Υπολόγιζε ότι στη διάρκεια της θητείας του οι αμερικανοευρωπαϊκές σχέσεις θα αναθερμαίνονταν. Και ήθελε με το άρθρο της αυτό να ξεκαθαρίσει ότι η Γερμανία, μετά την απώλεια ενός σημαντικού συμμάχου στο οικονομικό πεδίο με την αποχώρηση της Βρετανίας από την ΕΕ, δεν είναι διατεθειμένη να στραφεί στη Γαλλία για την ασφάλεια της ευρωπαϊκής ηπείρου.

Μόνο που το μήνυμα από τις κάλπες είναι διαφορετικό. Παρ’ όλο που η ανάληψη της προεδρίας από τον Μπάιντεν παραμένει το πιθανότερο ενδεχόμενο, κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει τα δεκάδες εκατομμύρια των ψήφων υπέρ του τραμπικού συνθήματος «Πρώτα η Αμερική». Αλλά και ο ίδιος ο ηγέτης των Δημοκρατικών μπορεί ως πρόεδρος να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για θέματα όπως το κλίμα ή ο φάκελος του Ιράν, δεν είναι καθόλου βέβαιο όμως ότι θα σπεύσει να υπογράψει φιλόδοξες εμπορικές συμφωνίες με την ΕΕ. Το πρόγραμμά του προβλέπει τον επαναπατρισμό ενός μέρους της αλυσίδας βιομηχανικής παραγωγής. Οπως γράφει ο ανταποκριτής της «El País» στις Βρυξέλλες, το κουμπί του pause στην παγκοσμιοποίηση φαίνεται ότι θα παραμείνει πατημένο.

Οσο κι αν διαμαρτύρεται το Βερολίνο λοιπόν, ή έστω η πιο φιλοατλαντική του πλευρά, έχει έρθει η ώρα η Ευρώπη να απομακρυνθεί από το δόγμα Pax Americana και να ενισχύσει τη γεωστρατηγική της ανεξαρτησία. Μια τέτοια εξέλιξη καθίσταται ακόμη πιο επιτακτική λόγω του κινδύνου οι λαϊκιστικές δυνάμεις στη Γαλλία, την Ιταλία ή την Ουγγαρία να αναθαρρήσουν από την εντυπωσιακή εκλογική παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ και να επιδιώξουν εκ νέου να υπονομεύσουν την ευρωπαϊκή ενότητα.

Με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να περιμένουν να ξεκαθαρίσει το τοπίο στην Αμερική, η σφοδρότερη αντίδραση στο άρθρο της ΑΚΚ είχε γερμανικό χρώμα. «Μη ρεαλιστική», «ανεύθυνη» και «επικίνδυνη» χαρακτήρισε την προσέγγισή της η Φραντσίσκα Μπράντνερ, κοινοβουλευτική εκπρόσωπος των Πρασίνων για ευρωπαϊκά θέματα. «Δεν μπορούμε να είμαστε άλλο αλυσοδεμένοι με τον στόχο του 2% του ΑΕΠ για αμυντικές δαπάνες», έγραψε στο Politico. «Πρέπει με ρεαλισμό και γενναιότητα να υπερασπιστούμε μια Ευρώπη που προστατεύει τις αξίες της και λειτουργεί ως εγγυήτρια μιας φιλελεύθερης δημοκρατικής τάξης σε έναν χαώδη κόσμο».

Οπως λέει ο Εμανουέλ Μακρόν, χρειαζόμαστε περισσότερη ευρωπαϊκή κυριαρχία. Μαζί με μια άριστη συνεργασία με τον πρόεδρο Μπάιντεν, φυσικά.