Ο πιο βαρύς χειμώνας

Η ραγδαία εξάπλωση της πανδημίας επιβεβαιώνει τα δυσμενή σενάρια για τις υγειονομικές και οικονομικές εξελίξεις. Οχι μόνο στη χώρα μας, αλλά παντού. Η Γερμανία και η Γαλλία ανακοίνωσαν δεύτερο γενικό lockdown για έναν μήνα, δρόμο στον οποίο βαδίζει σταδιακά και η Αθήνα, αν δεν ανατραπεί η σημερινή τάση στα υγειονομικά δεδομένα.

Ο Νοέμβριος, σε κάθε περίπτωση, θα είναι καθοριστικός μήνας για τη χώρα μας. Θα δοκιμαστούν οι νέοι αυστηρότεροι περιορισμοί που ανακοινώθηκαν, αλλά και τυχόν πρόσθετα μέτρα που θα επιβληθούν. Ολα αυτά θα κρίνουν τις αντοχές του υγειονομικού συστήματος στο πιο δύσκολο μέτωπο των μονάδων εντατικής θεραπείας. Εκεί θα κριθεί το παιχνίδι στο μέτωπο της υγείας μέχρι να βρεθεί το εμβόλιο.

Συντονισμένες με τις εξελίξεις στον τομέα της υγείας είναι και αυτές στην οικονομία. Οσο επιθετικό αποδεικνύεται το δεύτερο κύμα του κορωνοϊού, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το πλήγμα στην οικονομική δραστηριότητα. Σύμφωνα με αξιόπιστους οικονομικούς παράγοντες, που παρακολουθούν από κοντά τα κρίσιμα οικονομικά μεγέθη, αυτή την ώρα, η  ύφεση τρέχει με ρυθμο 8% (ξεπερνώντας τις αρχικές προβλέψεις του 7,5%) και αναμένεται να αγγίξει το 9,5% μέχρι το τέλος του έτους λόγω της σφοδρότητας με την οποία το δεύτερο του κορωνοϊού χτυπά την οικονομία. Τίποτα, προς το παρόν, δεν είναι δεδομένο και μια βουτιά, ακόμη και στα επίπεδα του 10% ή υψηλότερα δεν πρέπει να αποκλείεται.

Είναι πλέον βέβαιο ότι η ελληνική οικονομία, κατ’ επέκταση η κοινωνία και το πολιτικό σύστημα έχουν μπροστά τους έναν πολύ βαρύ χειμώνα. Τον δυσκολότερο των πρόσφατων δεκαετιών, πιο επώδυνο και από τους χειμώνες των Μνημονίων. Η έντασή του θα εξαρτηθεί από τον αριθμό των θυμάτων του κορωνοϊού αλλά και από το επίπεδο των ανέργων και την αποτελεσματικότητα ή μη των πολιτικών στήριξης των πληττόμενων εργαζόμενων και των αδύναμων νοικοκυριών.

Η κυβέρνηση δεν έχει πολλές επιλογές. Για την ακρίβεια έχει μπροστά της έναν μονόδρομο από συνεχή μέτρα βελτίωσης των αντοχών του συστήματος υγείας και μέτρα για την οικονομική ενίσχυση όλων όσων χάνουν μόνιμα ή προσωρινά τη δουλειά τους, προστατεύοντας ταυτόχρονα, στον βαθμό του εφικτού, την οικονομική δραστηριότητα. Είναι μια δύσκολη συνάρτηση, στην οποία, ωστόσο, έχει προστεθεί ένας νέος  παράγοντας τελευταία. Αυτός είναι η μεγάλη επιθετικότητα του δεύτερου κύματος της πανδημίας και το μεγάλο πλήγμα που δέχονται ισχυρές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία και η Γερμανία. Δεδομένων των εξελίξεων αυτών, δεν είναι λίγοι όσοι προβλέπουν ότι η χαλαρή δημοσιονομική πολιτική στην Ευρωπαϊκή Ενωση θα συνεχιστεί για ακόμη μεγαλύτερο διάστημα από ό,τι αρχικά είχε προβλεφθεί.

Κάτι τέτοιο, σίγουρα θα αυξήσει τα περιθώρια δημοσιονομικής ευελιξίας και για την ελληνική κυβέρνηση, δίνοντας μεγάλες ανάσες για την εφαρμογή πιο γενναίων μέτρων στήριξης των πληττόμενων παρά το πολύ υψηλό δημόσιο χρέος της χώρας μας. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος μέχρι να τελειώσει αυτός ο εφιάλτης. «What ever it takes» που είπε και ο Ντράγκι ανοίγοντας πρώτος τον δρόμο για τη διάσωση της Ευρώπης τόσο από την κρίση στην αγορά ομολόγων όσο και από τη σημερινή.