Γνώμες

Χρήστος Αλεξόπουλος

συνθέτης και ιδρυτής της Puzzlemusik

«Δεν ξέρουμε τι εκφράζει το συλλογικό ασυνείδητο»

Ο John Lennon θα μείνει στην ιστορία για το «Imagine». Είναι το καλύτερό του τραγούδι; Εξαρτάται από το τι εννοούμε «καλύτερο». Σίγουρα πάντως είναι από τα πιο «καθαρά» του όσον αφορά το τι θέλει να πει και τι εκφράζει. Από την άλλη πάλι και το – προσωπικό αγαπημένο μου – «Working Class Hero» έχει επίσης αυτήν την καθαρότητα έκφρασης. Ο ίδιος ο Lennon είχε αναφέρει πως το «Imagine» είναι ένα «Working Class Hero» για συντηρητικούς (Πηγή: Biography.com). Αναφέρεται επίσης ότι ο Lennon έγραψε το «Imagine» μια και έξω (όλη τη μουσική και σχεδόν όλους τους στίχους), χωρίς να χρειαστεί να το παιδέψει ιδιαίτερα.

Θα του άρεσε άραγε να είναι αυτό το ένα τραγούδι για το οποίο θα τον θυμούνται έπειτα από π.χ. 100 χρόνια;

Στις μέρες μας, πολλά παιδιά στις πρώτες τάξεις του Γυμνασίου (ή και στις τελευταίες του Δημοτικού) γνωρίζουν το τραγούδι, καθώς και την εικόνα του μουσικού με τα στρογγυλά γυαλιά που το έγραψε. Το ότι ήταν μέλος των Beatles θα το μάθουν αργότερα. Το ότι δολοφονήθηκε από έναν οπαδό του δεν έχει σημασία πια, καθώς το έτος 1980 είναι ήδη υπερβολικά μακρινό για αυτά τα παιδιά.

Αν ζούσε σήμερα, θα του άρεσαν αυτά; Δεν ξέρω φυσικά και δεν έχει ίσως και πολλή σημασία τελικά. Σε βάθος χρόνου, από όλα όσα κάνει κανείς, τα ένα-δύο πράγματα που μένουν στην ιστορία (αν μείνουν) δεν είναι απαραίτητα τα πιο χαρακτηριστικά, ή τα «καλύτερά» του. Δεν ξέρει ποτέ κανείς με σιγουριά ποιο κομμάτι του συνολικού έργου του θα εκφράσει το συλλογικό ασυνείδητο. Είτε αυτό είναι το συλλογικό ασυνείδητο με την ευρεία έννοια, είτε είναι το συλλογικό ασυνείδητο συγκεκριμένων μικρών ή μεγάλων κοινωνικών ομάδων. Και αν κάτι δεν εκφράσει την εποχή του, μπορεί ίσως να εκφράσει τις επόμενες γενιές.

Το θέμα είναι ότι με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, αν τελικά κάτι από όλα μείνει, μπορεί αυτό να γίνει η αφορμή για να ασχοληθεί κανείς παραπάνω. Στα 80 του, νομίζω ότι θα του άρεσε αυτό.

g

Μάκης Μηλάτος

κριτικός μουσικής

«Κάτι περισσότερο από την τέχνη»

Ισως να μην είναι πια «περισσότερο δημοφιλής από τον Ιησού» – όπως είχε υποστηρίξει κάποτε για τους Beatles -, παραμένει όμως μία από τις πιο καθοριστικές και επιδραστικές φυσιογνωμίες του 20ού αιώνα, της μουσικής, του πολιτισμού. Οταν οι επόμενες γενιές θα φτιάχνουν λίστες με «τα πιο σημαντικά πρόσωπα του πολιτισμού στον 20ό αιώνα», ο Λένον θα είναι πάντα μέσα. Και δικαίως…

Σε αυτόν τον κόσμο της ποπ κουλτούρας που είναι γεμάτος από ρηχότητα, ματαιοδοξία, ναρκισσισμό και αποθέωση του μετρίου ο Τζον Λένον συνεχίζει να φέγγει και να δικαιώνει, παρότι έχουν περάσει 80 χρόνια από τη γέννησή του και 40 από τη δολοφονία του, τις προσδοκίες μας από ένα ποπ είδωλο.

Δεν είναι μόνο πως ήταν ο εμπνευστής και ο (συν)δημιουργός εμβληματικών άλμπουμ όπως το θρυλικό «Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band» (και όχι μόνο), που είναι από τους δίσκους οι οποίοι απέδειξαν ότι η ποπ μουσική μπορεί να είναι κάτι πολύ περισσότερο από 3λεπτα τραγουδάκια για ερωτευμένα πιτσιρίκια, είναι και ο άνθρωπος που έδειξε με απλό τρόπο και με την προσωπική σου πορεία, πως η ροκ και η ποπ μουσική έχουν νόημα όταν σε βοηθάνε να γίνεις καλύτερος άνθρωπος. Σε οδηγούν στον στοχασμό, στην αυτογνωσία, στην πολιτική και κοινωνική συνειδητοποίηση, σε βοηθάνε να πάρεις θέση υπέρ των κατατρεγμένων αυτού του κόσμου, σε υποχρεώνουν να επιλέξεις «με ποιους θα πας και ποιους θα αφήσεις».

Δεν είναι τυχαίο πως από όλους τους Beatles, αυτός είναι που «επελέγη» να δολοφονηθεί. Ακριβώς γιατί αυτό που ήταν, αυτό που έγινε μέσα από τη δημιουργία του, ήταν πολύ περισσότερο από «ένας καλός τραγουδοποιός». Ο Τζον Λένον κατόρθωσε να συμβολίζει μέσω της τέχνης κάτι περισσότερο από την τέχνη.

g

Λευτέρης Χριστοφής

συνθέτης – κιθαρίστας

«Τελετουργικές λέξεις μιας ζωής»

Το να γράψεις για τον John Lennon κινδυνεύεις να χαρακτηριστείς ως βλάσφημος, αιρετικός, οπαδός, μυθοπλάστης, γλαφυρός και με δεκάδες άλλους χαρακτηρισμούς που θα «έλεγαν» άλλοι για να αλλοιώσουν την πραγματική αξία της απλότητας ενός ανθρώπου που δεν ζήτησε τίποτε άλλο παρά να γνωρίσει την αγνότητα της νιότης του και της ζωής.

Love me Do – Αγάπησε με. You Know I love you – Ξέρεις ότι σ’ αγαπώ. Τι πιο όμορφο να ακουστούν αυτές οι λέξεις από έναν 18χρονο. Κι όμως, ήταν γροθιά στην κοινωνία, στο μαχαίρι, επάνω. Δύο απλούστατες φράσεις που «χτύπησαν» στις καρδιές όλου του κόσμου. Θεοποιημένες λέξεις, στα χείλη των ανθρώπων.

I want to hold your hand – Θέλω να σου κρατήσω το χέρι. I wanna be your Man – Θέλω να γίνω ο Ανθρωπός σου. A Hard Day’s Night – Μιας δύσκολης Μέρας, η Νύχτα . And I Love her – Και την Αγαπώ.

Ο δρόμος που διήνυσε ο John ήταν μακρύς, αλλά ο ίδιος ανθρώπινος, εκεί ανάμεσά μας. Στον λαβύρινθο των σκέψεων της πραγματικότητας ή της φαντασίας, της επιθυμίας και του ονείρου.

Imagine all the peοple living for today – Φαντάσου όλους τους ανθρώπους να ζουν για το σήμερα. Λέξεις απλές που μένουν στην καρδιά, ηχούν εκκωφαντικά στα στάδια από χιλιάδες στόματα, σκεπάζουν τη μουσική κλονίζοντας συθέμελα την κοινωνία, την τάξη. Δημιουργούν συναισθήματα… Ισότητα, Αλληλεγγύη, Ελευθερία.

Αγάπη – Ερωτας – Ειρήνη. Αυτό είναι που χρειάζεται ο κόσμος. Αυτές οι «τελετουργικές» λέξεις διανθίζουν το έργο ζωής του Jοhn. Ειπώθηκαν μέχρι το τέλος. Μια ανάσα που έφυγε, άγγιξε την ανθρωπότητα και χάραξε τις ψυχές όλων.

g

Γιώργος Φακανάς

μουσικός – συνθέτης

«Συνέβαλε στην προώθηση δίκαιων αιτημάτων»

Εχω μεγαλώσει με τους Beatles, τα τραγούδια των οποίων επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό την εφηβική μου ζωή. Αναμφισβήτητα ο Τζον Λένον, παρέα με τον Πολ Μακάρτνεϊ, έχει υπάρξει ένας από τους μεγαλύτερους τραγουδοποιούς που εμφανίστηκαν ποτέ στο μουσικό στερέωμα. Προοδευτικά ανέπτυξε έναν κοινωνικό προβληματισμό που, σε συνδυασμό με την εμπορική του δύναμη, τον κατέταξε στην εμπροσθοφυλακή των προσωπικοτήτων που αγωνίστηκαν για την ειρήνη στις ταραγμένες δεκαετίες που έζησε. Δεν θεωρώ ότι πραγματοποίησε κάποια τομή στη Μουσική Δημιουργία. Η ζωή του όμως έχει θετικό πρόσημο, αφού χρησιμοποίησε τη δημοτικότητά του για να συμβάλει στην προώθηση των δίκαιων μαζικών αιτημάτων της εποχής του. Εκεί πιστεύω συμπυκνώνεται το μέγεθος της αξίας και της προσφοράς του.