Κοιτάζοντας κατάματα το φίδι

Επισήμως, ο Ινγκο Χάσελμπαχ δεν υπήρχε στη Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία. Δηλαδή υπήρχε, πολίτης της ήταν, ήταν όμως και νεοναζί, και στο κράτος αυτό δεν υπήρχαν νεοναζί. Το καθεστώς ενέγραφε εαυτόν στην παράδοση των κομμουνιστών που είχαν αντισταθεί στον φασισμό, η κοινωνία λοιπόν ουδέποτε κοίταξε κατάματα τη δολοφονική ιστορία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι ακροδεξιοί όχλοι που ξυλοκοπούσαν αλλοδαπούς εργαζομένους από άλλα σοσιαλιστικά κράτη, όπως την Κούβα και την Αγκόλα, ήταν απλώς «ταραχοποιοί» παρασυρμένοι από τη δεξιά προπαγάνδα.

Στην πραγματικότητα, όμως, ένα ισχυρό νεοναζιστικό κίνημα μεγάλωνε υπόγεια. Το 1987, ο Μπερντ Βάγκνερ, ένας νεαρός αστυνομικός στο Ανατολικό Βερολίνο, εκτίμησε πως υπήρχαν στη ΓΛΔ κάπου 15.000 βίαιοι νεοναζί, 1.000 από τους οποίους ήταν υπότροποι παραβάτες του νόμου. Η έκθεσή του κλειδώθηκε γρήγορα σε ένα συρτάρι.

Δύο χρόνια αργότερα, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους κατά του καθεστώτος, οδηγώντας το τελικά στην κατάρρευση. Δεν διαδήλωναν όμως μόνο ακτιβιστές υπέρ της δημοκρατίας: «διαδήλωναν και οι σκίνχεντ» διαβεβαιώνει τους New York Times ο Μπερντ Βάγκνερ. Το σύνθημα των αντικομμουνιστικών διαδηλώσεων – «Εμείς είμαστε ο λαός» – έγινε αργότερα σύνθημα της Ακροδεξιάς στις αντιμουσουλμανικές διαδηλώσεις του Pegida, στη διάρκεια της προσφυγικής κρίσης του 2015, των ακροδεξιών ταραχών στο Κέμνιτς το 2018, αλλά και των σημερινών διαδηλώσεων κατά των περιορισμών που επιβάλλει η πανδημία.

Πριν από την επανένωση, η ακροδεξιά σκηνή στη Δυτική Γερμανία ήταν μικρή και γερασμένη, κατόπιν όμως, δυτικοί νεοναζί κατευθύνθηκαν μαζικά προς ανατολάς προκειμένου να προσφέρουν «βοήθεια για την ανασυγκρότηση» και βρήκαν εκεί, αναπάντεχα, καταφύγιο. Στην άλλη πλευρά του Τείχους, η Ανατολική Γερμανία είχε παγώσει στον χρόνο, μία ομοιογενής σε μεγάλο βαθμό λευκή χώρα όπου είχε επιτραπεί στον εθνικισμό να συνεχίσει τη ζωή του, ένας τόπος όπου «η Γερμανία ήταν ακόμα Γερμανία και οι άνδρες ήταν ακόμα άνδρες»: «Οι ηγέτες της δυτικής σκηνής νόμιζαν ότι είναι στον παράδεισο» θυμάται ο Χάσελμπαχ. Ηξεραν πως δεν μπορούσαν να νικήσουν στο δυτικό κομμάτι της Γερμανίας: πίστευαν όμως πως μπορούσαν να νικήσουν στο ανατολικό και έπειτα να τα βάλουν με τη Δύση από θέσης ισχύος.

Μυστικά νεοναζιστικά στρατόπεδα εκπαίδευσης στήθηκαν σε εγκαταλελειμμένες σοβιετικές στρατιωτικές βάσεις. Ηταν τόσο θυελλώδη τα πρώτα χρόνια μετά την επανένωση, που οι υπηρεσίες ασφαλείας ήταν ανήμπορες να ελέγξουν αυτό το συνασπιζόμενο εξτρεμιστικό κίνημα. Ενα κίνημα ρατσιστικής βίας σάρωσε τη Γερμανία, πρωτίστως στο ανατολικό της κομμάτι. Αλλοδαποί κυνηγήθηκαν, ξυλοκοπήθηκαν, δολοφονήθηκαν. Κέντρα φιλοξενίας προσφύγων πυρπολήθηκαν. Λεωφορεία γεμάτα μετανάστες δέχθηκαν επίθεση. Ο Χάσελμπαχ δεν μασάει τα λόγια του, «οι νεοναζί ήταν οι πρώτοι που επανενώθηκαν. Εμείς βάλαμε τα θεμέλια για ένα κόμμα όπως το AfD». Το AfD, το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης στην Bundestag σήμερα, ακριβώς 30 χρόνια και έξι μέρες μετά τη γερμανική επανένωση – με πέντε αστυνομικούς ανάμεσα στους 89 βουλευτές του.

Μόλις λίγες ώρες πριν αποφανθεί η ελληνική Δικαιοσύνη, γράφοντας ιστορία, πως η Χρυσή Αυγή είναι εγκληματική οργάνωση «ενδεδυμένη με τον μανδύα πολιτικού κόμματος», η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία για την Προστασία του Συντάγματος έδωσε στη δημοσιότητα, την Τρίτη, την πρώτη πανεθνική έκθεση για τον ακροδεξιό εξτρεμισμό στις γερμανικές υπηρεσίες ασφαλείας. Το επέβαλαν τα πολλαπλά σκάνδαλα των τελευταίων μηνών: οι 30 αστυνομικοί που εντοπίστηκαν στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία να ανταλλάσσουν στο Whatsapp φωτογραφίες του Χίτλερ και σβάστικες και φωτομοντάζ που έδειχναν πρόσφυγες μέσα σε θαλάμους αερίων, η εξάρθρωση ενός αντίστοιχου δικτύου στο Βερολίνο, η διάλυση μιας επίλεκτης μονάδας του στρατού μετά την αποκάλυψη πως καμιά εικοσαριά μέλη της ανήκαν σε ένα νεοναζιστικό γκρουπούσκουλο…

Επισήμως, το γερμανικό υπουργείο Εσωτερικών μέτρησε 377 ακροδεξιούς εξτρεμιστές στις γερμανικές δυνάμεις ασφαλείας, οι 319 από αυτούς στην αστυνομία, σε σύνολο 300.000 ανδρών και γυναικών – ένα μοτίβο «ντροπής», αλλά όχι ένα «δομικό πρόβλημα», αποφάνθηκε ο Χορστ Ζέεχοφερ. Ερευνα ανεξάρτητη ωστόσο δεν έγινε, όπως αξίωναν πολλοί, και πρόσφατες μελέτες εκτιμούν σε 5% έως 15%, ακόμη και 20%, το ποσοστό των γερμανών αστυνομικών που υπερασπίζονται ξεκάθαρα ρατσιστικές και ακροδεξιές απόψεις.

Ο Ινγκο Χάσελμπαχ θυμάται πάντα τους φιλικούς αστυνομικούς που τους προειδοποιούσαν πριν γίνουν έφοδοι ή τους παρέδιδαν τους φακέλους αριστερών εχθρών όταν ήταν ακόμα νεοναζί – γιατί έχει εγκαταλείψει τη σκηνή αυτή από χρόνια, έχει ιδρύσει πια από κοινού με τον Μπερντ Βάγκνερ την Exit Germany, οργάνωση που βοηθά εξτρεμιστές να εγκαταλείψουν τα δίκτυά τους. Μετρά χρόνια το πρόβλημα, και η αγνόησή του. Και όλα αυτά στη Γερμανία, μία χώρα που έχει απαγορεύσει μόνο από τις αρχές της χρονιάς τρεις ακροδεξιές οργανώσεις, που θέτει σαφή όρια στην ελευθερία του λόγου και της έκφρασης όταν πρόκειται για τον ακροδεξιό εξτρεμισμό, που έχει ποινικοποιήσει από το 1994 την άρνηση του Ολοκαυτώματος. Μία επιβεβαίωση ότι, παρά τον σημαντικό ρόλο που μπορεί να παίξει η Δικαιοσύνη, ο νεοναζισμός δεν μπορεί να ηττηθεί παρά μόνο στα μυαλά των ανθρώπων. (Και ας μην ξεχνάμε τα ποσοστά που συγκέντρωνε πριν από μερικά χρόνια η Χρυσή Αυγή μεταξύ των ελλήνων αστυνομικών…)