Η μητέρα μου και η εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ»

Η μητέρα μου Αικατερίνη ή Καίτη, ή Κατινάκι, ή Κατέρω όπως τη φώναζε η δική της μητέρα είχε γεννηθεί το 1927, στον Πειραιά. Ο πατέρας της από το Νεοχώρι Ναυπακτίας, ήταν μηχανικός ή κάτι τέτοιο, θυμάμαι τη μητέρα μου, να μου λέει με θαυμασμό, ότι είχε πάει στη Γαλλία για εξειδίκευση. Ο παππούς πέρασε από διάφορες δουλειές, μεταξύ των οποίων και από τα ναυπηγεία του Βασιλειάδη. Ομως δεν στέριωνε για πολύ καιρό, «γιατί ανακατευόταν με τα πολιτικά και με το καλημέρα σας την έχανε τη δουλειά» έλεγε και ξανάλεγε η γιαγιά Ευαγγελία, συντοπίτισσα του παππού, που προσπαθούσε να συμπληρώσει το πενιχρό εισόδημα με υφαντές κουρελούδες που ύφαινε στον αργαλειό.

Η μητέρα μου ήταν το δεύτερο παιδί της οικογένειας που είχε τρία ακόμη αγόρια. Ηταν ένα ήσυχο παιδί, με κακές σχολικές επιδόσεις. Θυμόταν ως το τέλος της ζωής της και έκλεινε το ουσιαστικό η λεχώ, της λεχούς αλλά και τον πόνο από το τράβηγμα του αφτιού από τον δάσκαλό της, γιατί δεν ήξερε παρακάτω. Τελείωσε και πήρε το απολυτήριο του Δημοτικού με 5 ή 6, γεγονός που την είχε στενοχωρήσει πολύ, γιατί όπως συνήθιζε να λέει, οι άλλοι συμμαθητές της είχαν πάρει μεγαλύτερους βαθμούς όχι γιατί ήταν όλοι καλύτεροι, αλλά γιατί κάποιοι από αυτούς, είχαν πάει στον δάσκαλο λάδι ή κοτόπουλο. Οταν το άκουγε η γιαγιά Ευαγγελία έλεγε πάντα: «Αν είχαμε λάδι ή κοτόπουλο τότε, θα τα δίναμε στα παιδιά, δεν θα τα πηγαίναμε στον δάσκαλο». Εκ των υστέρων σκέφτομαι ότι θα είχε κάποιο πρόβλημα δυσλεξίας, γιατί δεν μπορώ να ξεχάσω τα γράμματά της, όταν σπούδαζα στο Παρίσι που άρχιζαν πάντα έτσι: «Παιδί μου Λίστα, σου στέλνω, ένα στεκ» και εννοούσε τσεκ. Παρότι η γιαγιά επέμεινε να πάει στο Γυμνάσιο, όπως έπραξαν και τα τρία αγόρια της οικογένειας, η μητέρα μου αρνήθηκε πεισματικά, αν και φαίνεται ότι τελικά αγαπούσε τα γράμματα.

Μετά το Δημοτικό, η γιαγιά την έγραψε σε μια σχολή κοπτικής-ραπτικής, που την οδήγησε σε μια μοδίστρα. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950 ήρθε ο γάμος με τον πατέρα μου και τα τρία παιδιά, το ένα μετά το άλλο. Δύσκολοι καιροί τότε και τα οικονομικά πολύ σφιχτά, σχεδόν ανύπαρκτα. Στα μέσα της δεκαετίας του 1960, η μητέρα μου αποφάσισε, με την οικονομική στήριξη της γιαγιάς που έμενε μαζί μας και είχε μια καλούτσικη σύνταξη, να αγοράσει μια πλεκτομηχανή και να δημιουργήσει ένα εργαστήριο πλεκτικής. Στην αρχή το εργαστήριο στεγαζόταν σε ένα μικρό δωμάτιο της αυλής και η μητέρα μου έπλεκε μόνο φασόν για λογαριασμό άλλων. Γρήγορα όμως αποφάσισαν με τον πατέρα μου να δημιουργήσουν μια πόρτα στο μπροστινό δωμάτιο και να φτιάξουν εκεί ένα εργαστήριο πλεκτικής ώστε να μπορεί να έχει και πελατεία από τη γειτονιά. Το εργαστήριο πλεκτικής άνοιξε στη μητέρα μου άλλους ορίζοντες, όχι μόνο γιατί ερχόταν σε επαφή με κόσμο, αλλά γιατί της πρόσφερε μια στοιχειώδη οικονομική ανεξαρτησία και αυτοπεποίθηση. Με το άνοιγμα του μαγαζιού, όπως το αποκαλούσε η μητέρα μου, πρέπει να ήταν το 1967 ή 1968, άρχισε να περνάει κάθε μεσημέρι ο εφημεριδοπώλης και να αφήνει την εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ». Με το που έφταναν «ΤΑ ΝΕΑ», η μητέρα μου σταματούσε τη δουλειά για λίγο μόνο, για να διαβάσει το πρωτοσέλιδο, μετά τη δίπλωνε και τη συνέχιζε στη μεσημεριανή ξεκούραση ή το αργά το βράδυ, όταν τελείωνε από όλες τις δουλειές.

Εκείνη την ίδια περίοδο ή ίσως λίγο νωρίτερα, η μητέρα μου πληροφορήθηκε τυχαία από έναν καρδιολόγο του ΙΚΑ ότι είχε πρόβλημα στην καρδιά της, λόγω σοβαρής μεσοκοιλιακής επικοινωνίας και ότι έπρεπε να χειρουργηθεί το συντομότερο δυνατό. Αν θυμάμαι καλά από αυτά που άκουγα, η επέμβαση γινόταν και στην Ελλάδα με πολύ χαμηλά όμως ποσοστά επιτυχίας. Ο καιρός περνούσε και εκείνη εξακολουθούσε να εργάζεται στην πλεκτομηχανή ασταμάτητα, να πηγαίνει και να έρχεται στον καρδιολόγο που της έλεγε κάθε φορά να βιαστεί, χωρίς να μπορεί να καταλάβει τι σήμαινε ακριβώς αυτό το να βιαστεί, πως μπορούσε να βιαστεί και συνέχιζε να διαβάζει κάθε μεσημέρι τα αγαπημένα της «ΝΕΑ».

Ενα μεσημέρι, βλέπει μια ανακοίνωση στα «ΝΕΑ» ότι στο ξενοδοχείο Χίλτον, θα έρθουν αμερικανοί καρδιολόγοι, οι οποίοι προτίθενται να εξετάσουν παιδιά με καρδιοπάθειες, με απώτερο στόχο κάποια από αυτά, να τα εγχειρήσουν δωρεάν στην Αμερική. Θυμάμαι να λέει το ίδιο βράδυ στον πατέρα μου: «Θα πάω και εγώ». Την επομένη πράγματι, πήγε στο Χίλτον, όπου οι καρδιολόγοι φαίνεται ότι βρήκαν ενδιαφέρουσα την περίπτωσή της, αφού της πρότειναν να αναλάβουν τόσο την επέμβαση όσο και τη νοσηλεία της, δωρεάν στην Αμερική.

Ο έλληνας καρδιολόγος της την ενθάρρυνε να μη χάσει αυτή τη μοναδική ευκαιρία. Πράγματι η μητέρα μου έβγαλε ένα εισιτήριο, με δόσεις, αφού στοίχιζε μια περιουσία και βρέθηκε μόνη της στο Χιούστον του Τέξας για να χειρουργηθεί, χωρίς να γνωρίζει ούτε μια λέξη στα Αγγλικά. Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε με επιτυχία και καθημερινά μια ομάδα από αμερικανίδες εθελόντριες της κρατούσαν με βάρδιες συντροφιά και την έκαναν να αισθάνεται ότι δεν είναι μόνη της. Μετά την έξοδο από το νοσοκομείο, η Μύριελ που έγινε η επιστήθια φιλενάδα της, χωρίς να μπορούν να ανταλλάξουν μια κουβέντα, τη φιλοξένησε στο σπίτι της κάμποσο καιρό, έως ότου ολοκληρωθεί η θεραπεία της και πάρει τον δρόμο για την επιστροφή. Εκτοτε, στην αρχή συχνά και μετά πιο αραιά, κάποια από όλες ερχόταν εκ περιτροπής, τα καλοκαίρια στην Ελλάδα. Η μητέρα μου ήξερε τα πάντα από την κάθε μία ξεχωριστά και η επικοινωνία με τηλέφωνα και γράμματα, κυρίως με τη Μύριελ, έγινε μια από τις αιτίες που εμείς τα παιδιά, μάθαμε στέρεα Αγγλικά.

Η μητέρα μου έφυγε από τη ζωή, πλήρης ημερών, το 2013, χαμένη τα τελευταία χρόνια στον σκοτεινό λαβύρινθο της άνοιας, ένα από τα πράγματα που θυμάμαι όμως να λέει και να επαναλαμβάνει σε όλη της τη ζωή είναι: «Εγώ έγινα άνθρωπος χάρη στην εφημερίδα, χάρη στα “ΝΕΑ”».

Η Ευαγγελία Μπαφούνη είναι διευθύντρια Πολιτισμού Δήμου Πειραιά