«Ο κόσμος διψά για τον πολιτισμό»

Τα πάντα είναι έτοιμα ώστε τη Δευτέρα το πρωί στις 9 ακριβώς να υποδεχθεί τους πρώτους επισκέπτες του ύστερα από τρεις και πλέον μήνες. Τα εισιτήρια προκαθαρισμένου χρόνου επίσκεψης για το πρώτο μισάωρο στο κορυφαίο σε προσέλευση κοινού μουσείο παγκοσμίως -με περισσότερους από 10 εκατ. επισκέπτες ετησίως – είναι ήδη εξαντλημένα, ωστόσο υπάρχουν πολλά διαθέσιμα ως το απόγευμα. Οι είσοδοί του δεν θα είναι στο σύνολό τους ανοιχτές. Οι επισκέπτες θα πρέπει υποχρεωτικά να φορούν μάσκα και στο 70% των εκθεσιακών χώρων που θα είναι προσβάσιμοι. Κι αν όλα μοιάζουν, αν όχι πιο δύσκολα, σίγουρα διαφορετικά για την επιστροφή στο μουσείο του Λούβρου, δεν είναι λίγοι εκείνοι που θα αδράξουν την ευκαιρία, καθώς οι παρούσες συνθήκες προσφέρουν τη μοναδική δυνατότητα να δει κάποιος τη «Μόνα Λίζα» χωρίς τα δεκάδες υψωμένα χέρια που επιχειρούν να τη φωτογραφίσουν, μια και πλέον η ροή μπροστά από το διασημότερο ίσως έργο τέχνης θα είναι ελεγχόμενη, με αποτέλεσμα να είναι ελάχιστοι όσοι θα βρίσκονται ενώπιος ενωπίω με το αινιγματικό αριστούργημα του Λεονάρντο ντα Βίντσι.

Λίγες μόλις ημέρες προτού οι πρώτοι επισκέπτες τού ηλικίας 227 ετών ιδρύματος περάσουν και πάλι το κατώφλι του, τα «Πρόσωπα» ρώτησαν τον εδώ και επτά χρόνια επικεφαλής (πρόεδρο, όπως είναι ο γαλλικός τίτλος) του μουσείου και ειδικό στην κλασική γλυπτική Ζαν-Λικ Μαρτινέζ την εμπειρία του από τις 112 ημέρες που το Λούβρο έμεινε κλειστό, τις προετοιμασίες που απαιτήθηκαν για να υποδεχθεί τους πρώτους επισκέπτες, τις προβλέψεις και τους φόβους του, δεδομένου πως ήδη έχει ανακοινωθεί ότι η ζημιά έως τώρα υπολογίζεται σε 40 εκατ. ευρώ. Κι εκείνος από την πλευρά του μας αποκάλυψε τον τρόπο που η Ελλάδα τον κράτησε δημιουργικά απασχολημένο την περίοδο της καραντίνας. «Τo Λούβρο θα ανοίξει και πάλι τις πόρτες του για το κοινό τη Δευτέρα, κι αυτό είναι πολυ ευχάριστο! Ο λόγος ύπαρξης ενός μουσείου είναι το κοινό του. Σίγουρα είναι πιο εύκολο να κλείσεις από το να ανοίξεις ξανά. Εργαστήκαμε πολύ έχοντας ως σκοπό να εξασφαλίσουμε τις καλύτερες συνθήκες ασφάλειας τόσο για τους επισκέπτες όσο και για το προσωπικό. Σήμερα είμαστε έτοιμοι. Και λέω σε όσους αγαπούν το Λούβρο “ελάτε, είναι η στιγμή, τώρα, να έρθετε ξανά και να ανακαλύψετε εκ νέου το μέγαρο και τις συλλογές του σε μια όμορφη ζεστή ατμόσφαιρα”» μας λέει ο Ζαν-Λικ Μαρτινέζ.

Ποια μέτρα έχετε λάβει ώστε να αποφύγετε τον συνωστισμό των επισκεπτών στις αίθουσες δεδομένου ότι το Λούβρο είναι το κορυφαίο μουσείο σε προσέλευση κοινού παγκοσμίως;

Οι επισκέπτες θα υποχρεούνται να αγοράζουν εισιτήρια προκαθαρισμένου χρόνου επίσκεψης και να προσέρχονται τη συγκεκριμένη ώρα στο μουσείο, όπως επίσης επιβάλλεται η χρήση μάσκας. Θα πρέπει να ακολουθούν την ειδική διαδρομή που έχουμε δημιουργήσει με προστατευτικά κιγκλιδώματα και την έχουμε επισημάνει με βέλη – και η οποία δεν δίνει τη δυνατότητα επιστροφής – ώστε να αποφευχθεί η διασταύρωση του πλήθους, και φυσικά θα πρέπει να σέβονται τόσο τις μεταξύ τους αποστάσεις όσο και τις ενδείξεις. Οι επισκέπτες μας θα είναι σε θέση να θαυμάσουν περισσότερα από 30.000 έργα και να κινηθούν σε περίπου 45.000 τ.μ. εντός του κτιρίου. Το 75% των επισκεπτών του Λούβρου κατά το 2019 ήταν ξένοι, οπότε είναι πολύ πιθανό η προσέλευση του κοινού να σημειώσει κατακόρυφη πτώση αυτό το καλοκαίρι.

Εκτιμάτε ότι οι περιορισμοί που υφίστανται στις μετακινήσεις μεταξύ των διαφόρων χωρών ως συνέπεια των μέτρων ασφαλείας εξαιτίας της πανδημίας του κορωνοϊού θα μετατρέψουν τουλάχιστον για το φετινό καλοκαίρι το Λούβρο σε ένα μουσείο κυρίως για τους Γάλλους παρά για τους τουρίστες;

Χωρίς αμφιβολία αναλογικά θα υπάρχουν πολύ περισσότεροι Γάλλοι αυτό το καλοκαίρι στο Λούβρο. Αλλά και οι χώρες που ανήκουν στη Συνθήκη Σένγκεν ανοίγουν και πάλι τα συνορά τους, οπότε λέω σε όλους τους Ευρωπαίους και μη τουρίστες που το επιθυμούν ότι είναι ευπρόσδεκτοι στο Λούβρο. Εχουμε ανάγκη τη στήριξή τους ώστε να κρατήσουμε ζωντανή την κληρονομιά μας.

Ποιος είναι ο μεγαλύτερος φόβος σας για το μέλλον του μουσείου;

Είμαστε στην ευχάριστη θέση να επαναλειτουργήσουμε. Δεν είναι η στιγμή να αφεθούμε να μας παραλύσει ο φόβος! Το Λούβρο έχει 800 χρόνια ιστορίας. Διατηρεί αντικείμενα που η ηλικία ορισμένων εξ αυτών φτάνει τις εννέα χιλιετίες. Η ικανότητα του μουσείου να μπορεί να υψώνει το ανάστημά του και να αντιμετωπίζει κρίσεις κατά τη διάρκεια της μακράς διαδρομής του μας έχει δώσει μεγάλη ελπίδα. Θα υπάρχουν δυσκολίες κυρίως οικονομικού χαρακτήρα, αλλά το Λούβρο θα είναι πάντα εκεί. Και στα χρόνια που έρχονται θα παραμένει ανοιχτό, ώστε ο καθένας να έχει τη δυνατότητα να βρεθεί μπροστά στα πιο μεγάλα έργα της ανθρώπινης κληρονομιάς και να τα θαυμάσει.

Το μουσείο του Λούβρου είναι κλειστό για τρεις και πλέον μήνες, αλλά και τώρα που θα επαναλειτουργήσει δεν θα μπορεί να αναπτύξει τις δραστηριότητές του σε όλο τους το εύρος. Πόσο θα επηρεάσει αυτή η συνθήκη τα οικονομικά του μουσείου και τον μελλοντικό του προγραμματισμό;

Οι συνέπειες της κρίσης είναι σκληρές για το σύνολο της οικονομίας του Πολιτισμού. Η εμπειρία της 11ης Σεπτεμβρίου έχει δείξει ότι ο διεθνής τουρισμός θα χρειαστεί δύο έως τρία χρόνια, ώστε να επιστρέψει στο επίπεδο που βρισκόταν προ κρίσης. Θα χρειαστεί να καταβάλουμε προσπάθειες ως το 2021 ή το 2022; Είναι πολύ πιθανό. Παρ’ όλα αυτά θα συνεχίσουμε να κάνουμε όλα όσα χρειάζεται και επιβάλλονται από την αποστολή μας, όπως είναι οι εργασίες συντήρησης και αναπαλαίωσης του μεγάρου και των εκθεσιακών χώρων, οι οποίες έχουν ήδη ξεκινήσει. Οι μεγάλες μας εκθέσεις που ήταν προγραμματισμένες για την άνοιξη μεταφέρθηκαν για το φθινόπωρο. Επίσης προετοιμαζόμαστε για να υποδεχθούμε τις σχολικές ομάδες. Το Λούβρο είναι γερό και το κοινό του είναι πιστό και μεγάλο. Είμαστε χωρίς αμφιβολία καλύτερα εξοπλισμένοι από άλλα ιδρύματα απέναντι σε αυτή την κρίση.

Πηγαίνετε συχνά στο γραφείο σας όσο διάστημα παραμένει κλειστό το Λούβρο; Μπορείτε να μας περιγράψετε την εμπειρία του άδειου από επισκέπτες μουσείου;

Από τις 16 Μαρτίου σεβάστηκα την καραντίνα, όπως όλοι οι Γάλλοι, κι έκτοτε εργαζόμουν από το σπίτι μου. Μπόρεσα να δουλέψω για την έκθεση «Παρίσι – Αθήνα, Γέννηση της Σύγχρονης Ελλάδας 1780-1920» που έχει προγραμματιστεί για την άνοιξη του 2021, την οποία συνεπιμελούμαι με τη διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης της Ελλάδας, Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα. Αργότερα, όσο τα μέτρα γίνονταν πιο χαλαρά, κατάφερνα να επιστρέφω πιο συχνά στο μουσείο για να προετοιμάσω την επαναλειτουργία του. Οι τεράστιες, αλλά άδειες, αίθουσες έδιναν μια πολύ παράξενη, ανοίκεια εντύπωση. Κάποιες φορές όμορφη, αλλά ταυτοχρόνως μυστηριώδη και παγωμένη. Ενα μουσείο είναι μια αλχημεία ανάμεσα στην αρχιτεκτονική, τα έργα που εκθέτει και το κοινό. Οταν απουσιάζει μία από αυτές τις διαστάσεις, χάνεται η ισορροπία και όλα μοιάζουν ορφανά. Και όπως είπε και ο Λαμαρτίνος (σ.σ.: ρομαντικός ποιητής και συγγραφέας): «Ενας άνθρωπος σου λείπει κι όλα είναι ερημωμένα». Είμαι πραγματικά ανυπόμονος να ξαναδώ επισκέπτες στις αίθουσές μας! Το να υποδέχεσαι το κοινό είναι ο λόγος της ύπαρξης του Λούβρου.

Εχουν διαφοροποιηθεί οι αξίες των μουσείων κατά τη διάρκεια της κρίσης που προκάλεσε η πανδημία;

Το θετικό στοιχείο αυτής της κρίσης είναι ότι μας έδειξε πόσο διψά ο κόσμος για τον πολιτισμό. Πολλοί άνθρωποι από όλον τον κόσμο στράφηκαν αυθόρμητα προς τα μουσεία ώστε να προσθέσουν λίγη ποίηση και λίγο όνειρο στην καθημερινότητα που βίωναν, καθώς ήταν εγκλωβισμένοι μέσα σε τέσσερις τοίχους. Κατά συνέπεια, κατά τη διάρκεια της καραντίνας, το ψηφιακό μας περιεχόμενο πήρε την ψήφο εμπιστοσύνης του κόσμου. Η επισκεψιμότητα στην ιστοσελίδα μας δεκαπλασιάστηκε, δηλαδή από 40.000 επισκέψεις περάσαμε στις 400.000 καθημερινά. Εγιναν περισσότερες από 10 εκατ. επισκέψεις στο https://www.louvre.fr, δηλαδή όσες και ο αριθμός των επισκεπτών με φυσική παρουσία στο μουσείο σε μια πολύ καλή χρονιά. Παραδόξως πιστεύω ότι η θέση των μουσείων και του πολιτισμού εν γένει βγαίνει ενισχυμένη από αυτή την κρίση. Είμαστε ένας ισχυρός φορέας συσπείρωσης, ελπίδας και ψυχικής ανάτασης σε μια όλο και περισσότερο κατακερματισμενη κοινωνία.