Τάτσι, μήτσι, κώτσι

Συνεχίζοντας τη «γλωσσιδιακή» περιήγησή μου στην Αθήνα και στην Αττική ευρύτερα, έπειτα από τον βαυαρικής καταγωγής Θων (Thon), σειρά έχουν σήμερα οι Αρβανίτες, οι οποίοι είχαν ισχυρότατη παρουσία στην Αττική, όπως άλλωστε και στη Βοιωτία, στη Νότια Εύβοια, στα νησιά του Αργοσαρωνικού, στην Ανδρο, στα παράλια της Αργολίδας και αλλού.

Για να μείνω, όμως, στα πιο κοντινά μας, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, κατά τη γνώμη μου, το ότι κάποια εποχή, πριν από αρκετούς αιώνες, στην περιοχή του λεκανοπεδίου δύο ήταν οι μεγάλοι αρχηγοί «γενών» (τα γένη, ή πατριές, ή φάρες, ήταν θεσμός με βαθιές ρίζες όχι μόνο στους Αλβανούς αλλά και σε άλλους βαλκανικούς λαούς). Ο ένας από αυτούς δέσποζε στην Ανατολική Αττική και λεγόταν Σπάτας, ενώ ο άλλος στη Δυτική και λεγόταν Λιόσης ή Λιόσας. Τα τοπωνύμια Σπάτα και Λιόσια (και κατ’ επέκταση, βέβαια, τα Ανω Λιόσια) αποτυπώνουν πιστά το απώτερο παρελθόν των εν λόγω περιοχών. Αρβανίτης ήταν επίσης ο Τατόης, απ’ όπου το γνωστό τοπωνύμιο, αλλά και ο Τσώνας, στον οποίο οφείλει την ονομασία της η Δραπετσώνα (ντραπε-Τσώνα= η ρεματιά, η τάφρος του Τσώνα).

Αφήνοντας, εξάλλου, στην άκρη για λίγο τα τοπωνύμια, αξίζει ίσως να αναφερθεί πως αρβανίτικη καταγωγή έχουν και αρκετά γνωστά αθηναϊκά ‒ και όχι μόνο αθηναϊκά ‒ επώνυμα: Γκίκας, Γκέκας, Λέκκας, Μπότσης, Βλάμης, Λιάπης, Ζώρας, Κόλλιας, Μήτσης, Τόσκας, Τούντας, Φίλης, αλλά και Παμπούκης, Παπούλιας, Μερκούρης, Λεμπέσης. Αρβανίτικο είναι επίσης το γνωστό σε όλους μας, λόγω του τραγουδιστή, επώνυμο Μπιθικώτσης (πιο σωστά, Μπιθικότσης), το οποίο υποδεικνύει άνθρωπο με πολύ αδύνατο, κοκαλιάρικο (κότσι) κώλο (μπίθι). Αλλως πως, άκωλο.

Οσο για τη γνωστή έκφραση τάτσι-μήτσι-κώτσι, που δίνει και τον τίτλο στο σημερινό Γλωσσίδι, έχει τις ρίζες της σε τρεις («κολλητούς», προφανώς, μεταξύ τους) Αρβανίτες: τον Τάτση (Τάσο), τον Μήτσο και τον Κώτσο.