Dislike

Ενα από τα μόνιμα επιχειρήματα των εμπόρων όπλων, το οποίο ο ίδιος ο αμερικανός πρόεδρος θεωρεί αποστομωτικό, είναι πως τα όπλα δεν σκοτώνουν· οι άνθρωποι σκοτώνουν. Τα όπλα δεν πατούν τη σκανδάλη· οι άνθρωποι πατούν τη σκανδάλη κ.ο.κ. Το επιχείρημα, απατηλά ορθό, όπως κάθε σοφιστικό τέχνασμα, δεν σκοπεύει τόσο να αναδείξει το αυτονόητο  (μάλιστα, οι άνθρωποι πατούν τη σκανδάλη, δεν την πατούν οι μπαμπουίνοι, εκτός και αν την πατήσουν κατά λάθος) όσο να εκτρέψει τη συζήτηση προς μια αδιέξοδη κατεύθυνση αποκρύπτοντας δύο από τις πιο «φονικές» πτυχές του ζητήματος: τη δύναμη πυρός κάθε όπλου χωριστά και την ευκολία ή τη δυσκολία πρόσβασης σε αυτό. Διαφορετική αποτελεσματικότητα αναμένεις από τις γυμνές σου γροθιές, από μια σφεντόνα, από ένα ακόντιο, από ένα τόξο, από ένα Καλάσνικοφ ή από έναν πύραυλο Κρουζ. Αλλες πιθανότητες έχεις να ξεκινήσει ένας πυρηνικός πόλεμος εάν εμπιστευθείς τους απόρρητους κωδικούς στον Ντόναλντ Τραμπ ή σε έναν επτάχρονο μπόμπιρα. Εντάξει, δεν διαφωνούμε· με τον Τραμπ έχεις περισσότερες.

Τον όχι και τόσο μακρινό Οκτώβριο του 2014 είχαμε προσκαλέσει στη Διαρκή Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής τον υποστράτηγο Μανώλη Σφακιανάκη, τότε προϊστάμενο της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, προκειμένου να μας δώσει τα φώτα του για  το ηλεκτρονικό bullying. Εκείνη την εποχή ήμουν ακόμη ευαισθητοποιημένος γύρω από το ζήτημα, όπως κάθε γονιός με παιδί που είχε σχετικά πρόσφατα εξέλθει από την εφηβική υψικάμινο – ιδίως εάν το παιδί του δεν παρέλειπε να του υποδείξει από ποιο γυμνάσιο και από ποιο λύκειο της Αττικής ανέβασαν αυτή την εβδομάδα στο YouTube τον πιο trendy ξυλοδαρμό κάποιου μαθητή από τους συμμαθητές του. Ο Σφακιανάκης μάς καθησύχασε ότι οι μαθητικοί ξυλοδαρμοί που ανέβαιναν στο Διαδίκτυο δεν ήταν πια «της μόδας» (δίχως να έχουν εξαλειφθεί ολοσχερώς) αλλά το ηλεκτρονικό  bullying, κατά τα λοιπά, ζει και βασιλεύει, κυρίως ανάμεσα στους εφήβους και στα παιδιά που – στην πλειονότητα των περιπτώσεων τουλάχιστον – μπορείς να τα εκφοβίσεις πολύ πιο εύκολα από ότι έναν ενήλικο. Τα καλά νέα ήταν πως η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος μπορούσε να εντοπίσει το ψηφιακό ίχνος του δράστη (και να παρέμβει έγκαιρα) λίγη μόλις ώρα μετά την εκδήλωση της «απειλής». Τα κακά νέα ήταν πως σε όλη την υφήλιο πλήθαιναν καθημερινά οι περιπτώσεις εφήβων που δολοφονήθηκαν ή οδηγήθηκαν στην αυτοκτονία σε άμεση συνάρτηση με μια ή πιο πολλές διαδικτυακές αναρτήσεις· εάν σε αυτά τα θύματα προσθέσουμε και τους ηλίθιους που γκρεμοτσακίζονται στην απόπειρά τους να τραβήξουν μια εντυπωσιακή selfie ώστε να την ανεβάσουν στο «προφίλ» τους, μπορούμε πλέον να εκλαμβάνουμε το Διαδίκτυο ως εν δυνάμει έναν από τους πιο πετυχημένους (και a priori ακαταδίωκτους) μαζικούς δολοφόνους.

Η αποτρόπαιη επίθεση με βιτριόλι στην Καλλιθέα αποκάλυψε και  μια σειρά από λιγότερο φανερές παθογένειες ενός «προφίλ» στα social media, ανάμεσα στις οποίες η ναρκισσιστική μας εγωπάθεια μπορεί να είναι και η πιο αθώα. Συνήθως το «προφίλ» μας μεταφέρει στους τρίτους την εικόνα που εμείς επιθυμούμε: επιλέγουμε τις πιο κολακευτικές από τις πόζες ή τις ιδέες μας και αν, φευ, παρουσιάζουμε έλλειμμα από πόζες ή ιδέες (πρωτίστως: εάν διαθέτουμε αυτεπίγνωση ότι παρουσιάζουμε έλλειμμα) δανειζόμαστε ή κλέβουμε τις πόζες και τις ιδέες άλλων. Τι συμβαίνει, ωστόσο, εάν γνωρίζουμε μια χαρά ποιοι είμαστε, πώς είμαστε ή τι πρεσβεύουμε, αλλά προτιμούμε να το κρύψουμε πίσω από ένα χαλκευμένο «προφίλ» ούτως ώστε να παρακολουθούμε ανενόχλητα τον «στόχο» μας; Οταν πίσω από κάθε ενθουσιώδες «like» που του βάζουμε ελλοχεύει ένα ζοφερό και δυσοίωνο «dislike»;