«Θέλω και παραστάσεις χορού και μουσικής»

Οταν πριν από έναν μήνα το Διοικητικό Συμβούλιο του Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Πειραιά τού ανέθεσε την καλλιτεχνική διεύθυνση του Δημοτικού Θεάτρου, ο ίδιος χαρακτήρισε τον νέο του ρόλο ως την πιο ενδιαφέρουσα πρόκληση της ζωής του. Και όχι τυχαία. Γιατί πλέον ο Λευτέρης Γιοβανίδης ως επικεφαλής ενός από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς οργανισμούς της χώρας καλείται να κερδίσει πολλαπλά στοιχήματα. Ο πειραιώτης σκηνοθέτης με σπουδές στην Αθήνα και τη Νέα Υόρκη επιστρέφει στον τόπο του, εν μέσω σταδιακής άρσης του lockdown, πανδημίας, για να πάει το Δημοτικό Θέατρο στο επόμενο βήμα. Οπλα του, η πορεία στον θεατρικό χώρο με πάνω από 45 έργα που έχει παρουσιάσει στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, αλλά κυρίως η διετής θητεία του ως καλλιτεχνικού διευθυντή στο Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Κοζάνης. Ο ίδιος μοιράζεται με τα «Πρόσωπα» τις πρώτες του σκέψεις στη νέα του θέση.

Είχατε μια πρωτοτυπία λόγω ανωτέρας βίας. Πώς ήταν, αλήθεια, οι πρώτες μέρες στον ρόλο του καλλιτεχνικού διευθυντή εν μέσω κορωνοϊού;

Ο Μπέκετ στις «Ευτυχισμένες μέρες» λέει: «Αυτό είναι που βρίσκω τόσο θαυμάσιο. Ο τρόπος που ο άνθρωπος προσαρμόζεται. Σε διαφορετικές συνθήκες». Πόση αλήθεια κρύβει αυτή η φράση. Κι εγώ ακριβώς αυτό κάνω. Προσαρμόζομαι στις παρούσες συνθήκες, όπως και όλοι μας, και οργανώνω την επόμενη μέρα με την ελπίδα ότι από το φθινόπωρο θα πάνε όλα καλά. Δεν σας κρύβω ότι είμαι σε μια μόνιμη αγωνία για πολλά θέματα. Εχω χάσει τον ύπνο μου. Προσπαθώ να ενημερωθώ και γενικά τρέχουμε και δεν φθάνουμε. Το μόνο παρήγορο είναι ότι αντέχω την ανηφόρα.

Σκέφτεστε κάποιες νέες online δράσεις την περίοδο αυτή – εκτός των γνωστών – μέχρι να ξαναβρεθείτε με το κοινό στην πλατεία του θεάτρου;

Φυσικά. Ηδη έχουμε ξεκινήσει μια δράση, το «Μόνοι Μαζί», στην ιστοσελίδα του θεάτρου μας. Συμπεριλαμβάνει δράσεις και πέρα από θεατρικές. Επιπλέον, δίνουμε βήμα σε εικαστικούς να παρουσιάσουν τη δουλειά τους και να τους συστήσουμε στο κοινό, στη θεία Λένα να διαβάζει παραμύθια και φυσικά προβάλαμε κάποιες παραστάσεις μας. Για φέτος το καλοκαίρι, στόχος μας είναι να πάρουμε έγκριση από το υπουργείο Πολιτισμού για να διοργανώσουμε μια σειρά δράσεων σε αρχαιολογικούς χώρους που με live streaming θα παρουσιάζονται και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης του θεάτρου μας. Είναι εποχή που πρέπει να στηρίζει ο ένας τον άλλο και ως εποπτευόμενος φορέας θεωρώ σημαντικό να καταφέρουμε να στηρίξουμε συναδέλφους, όσους βέβαια μπορούμε αυτή την τόσο δύσκολη εποχή που πλήττεται τόσο ο κλάδος μας.

Πώς φαντάζεστε το Δημοτικό Θέατρο επί των ημερών σας;

Είναι ένα θέατρο που το αγαπώ πολύ. Με συνδέουν μνήμες από τα παιδικά μου χρόνια. Ακόμα και τώρα κάθε μέρα που μπαίνω μέσα νιώθω δέος και απέραντη τύχη να ηγούμαι ενός τέτοιου οργανισμού. Κατ’ αρχάς οφείλω να σας πω ότι δεν είμαι μόνος μου. Είμαστε μια ομάδα ανθρώπων που συνεργαζόμαστε, σχεδιάζουμε και δουλεύουμε καθημερινά μαζί. Για μένα αυτό είναι το πιο σημαντικό. Πιστεύω στη δύναμη της καλής ομάδας. Το πρώτο πράγμα που έκανα πηγαίνοντας στον Πειραιά ήταν να βάλω ένα μεγάλο τραπέζι μέσα στο γραφείο μου. Εκεί, σαν τους ιππότες της στρογγυλής τραπέζης, μαζευόμαστε και δουλεύουμε όλοι μαζί. Βεβαίως την τελική ευθύνη για όλα την έχω εγώ, όπως και έτσι οφείλω να κάνω, αλλά θεωρώ τύχη που έχω κοντά μου την Πασχαλία, τη Μαρία, τη Ζωή, τον Αγγελο, τη Λουίζα, την Ελενα, τον Γιώργο, τον Χάρη, τη Γεωργία και άλλους δέκα συνοδοιπόρους – συνεργάτες.

Και τι προφίλ θέλετε να του δώσετε, τουλάχιστον σε επίπεδο προθέσεων;

Θέλω να συνεχίσουμε τη δυναμική πορεία που έχει ήδη το θέατρο, αλλά και να βρούμε τρόπους να εξελιχθούμε και να εδραιώσουμε τη θέση μας στα πολιτιστικά δρώμενα της χώρας. Για αρχή οφείλουμε να είμαστε ανοιχτοί στην τοπική κοινωνία ως το θέατρο του Πειραιά. Μην ξεχνάτε ότι το ΔΘΠ είναι βαθιά χαραγμένο στη συλλογική συνείδηση του κάθε Πειραιώτη. Το θεωρεί σπίτι του και είναι περήφανος γι’ αυτό. Με αυτή την τοπική κοινωνία οφείλουμε να συνομιλούμε. Κατόπιν, θεωρώ ότι είμαστε ένα θέατρο που είναι πόλος έλξης σχεδόν όλου του θεατρόφιλου κοινού του Λεκανοπεδίου και όχι μόνο. Αυτό είναι σημαντικό να ενισχυθεί. Μην ξεχνάτε ότι ένα ισχυρό ΔΘΠ αποτελεί και έναν τρόπο τόνωσης και ενίσχυσης της τοπικής οικονομίας. Και τέλος, θεωρώ καίριο το θέατρο του σημαντικότερου λιμανιού της χώρας, μιας πύλης πολιτισμού αιώνων, να ανοίξει τα φτερά του και να συνεργαστεί με θέατρα της Ευρώπης. Να καλέσουμε καλλιτέχνες να δουλέψουν για εμάς και να προσπαθήσουμε οι δουλειές μας να ταξιδέψουν στο εξωτερικό. Ετσι όπως ταξιδεύουν τα καράβια μας, έτσι κι εμείς να μεταφέρουμε την ομορφιά του πολιτισμού μας εκτός των συνόρων μας. Επίσης πιστεύω ότι το ΔΘΠ, πέρα από τον ρόλο που παίζει στα θεατρικά δρώμενα, πρέπει να είναι ένας οργανισμός ανοιχτός και σε άλλες μορφές τέχνης. Θέλω στο πρόγραμμά μας να συμπεριλάβουμε παραστάσεις χορού και μουσικής και στο υπέροχο φουαγέ μας να φιλοξενούμε εικαστικές δράσεις και διαλέξεις.

Τι ρεπερτόριο θέλετε ν’ ακολουθήσετε;

Το ρεπερτόριο ενός θεάτρου πάντα είναι το Α και το Ω για μένα. Αλλά πέρα από αυτό κομβικής σημασίας είναι και οι καλλιτέχνες που προσκαλείς. Θέλω να καλέσω και να προκαλέσω συνεργασίες εμπλέκοντας διαφορετικές γενιές. Για εμάς το κλασικό ρεπερτόριο είναι η ταυτότητά μας, πράγμα που θέλω να συνεχίσω. Αλλά με ενδιαφέρουν παραστάσεις που συνομιλούν με τον κόσμο. Πιστεύω στην ποικιλία και πολυμορφία των θεαμάτων και αν δούμε το τι συμβαίνει σήμερα στα κρατικά θέατρα του εξωτερικού, η επιλογή του ρεπερτορίου είναι απενοχοποιημένη από στεγανά. Αυτό πρέπει να συμβεί και στην Ελλάδα, να ανοίξουμε δρόμους και ορίζοντες. Νιώθω ότι ζούμε σε μια μεταβατική περίοδο και πρέπει να είμαστε έτοιμοι για τις αλλαγές που η εποχή απαιτεί.

Ως προς τον προγραμματισμό της νέας σεζόν, έχετε κάποιες κατευθύνσεις;

Είναι ένας γρίφος. Δεν ανέλαβα και στην πιο εύκολη στιγμή. Είναι μια δύσκολη συγκυρία που θα παλέψουμε για να την ξεπεράσουμε. Εξάλλου, δεν έχουμε άλλη επιλογή. Είναι μονόδρομος να πάμε μπροστά και να επιβιώσουμε. Ετοιμάζουμε λοιπόν με την ομάδα μου πολλά πράγματα, έχουμε πολλές σκέψεις, αλλά για αρχή περιμένουμε τις οδηγίες από τις αρμόδιες υπηρεσίες για το πώς θα λειτουργήσουμε. Σίγουρα ο εορτασμός των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821 θα απασχολήσει το ρεπερτόριό μας, αλλά όχι μόνο.

Στο σημείωμά σας, όταν ανακοινώθηκε η πρόσληψη, είχατε γράψει πως δεν είστε του δόγματος «χτίζουμε αφού πρώτα γκρεμίζουμε». Σπάνιο πράγμα για τις ημέρες σας. Πώς σκοπεύετε να συνεχίσετε τη δουλειά που έχουν κάνει οι προκάτοχοί σας στο θέατρο;

Στην Ελλάδα ένα από τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε ως κοινωνία είναι ότι δεν έχουμε συνέχεια στα πράγματα. Σε όλους τους τομείς, κι αυτό έχει συνέπειες παντού. Ο διοικητικός μηχανισμός της χώρας μας εξακολουθεί να επηρεάζεται από την πολιτική εξουσία. Βλέπουμε, σε εποχές που έχουμε κυβερνητική αστάθεια, το κράτος να παραπαίει. Οταν οδεύουμε σε εκλογές, τα πάντα παραλύουν έξι μήνες πριν. Αυτό είναι παθογένεια. Ο κρατικός μηχανισμός οφείλει να λειτουργεί και να μην επηρεάζεται από τίποτα. Τότε μπορούμε να μιλήσουμε για μια ανεπτυγμένη και δημοκρατική κοινωνία. Δεν μπορεί ο κάθε νεοεκλεγείς πολιτικός άρχοντας, σε οποιαδήποτε βαθμίδα κι αν βρίσκεται, να θεωρεί απαγορευτικό να συνεχίσει κάτι καλό που έχει την υπογραφή του προκατόχου του. Αυτό είναι λάθος και έχει συνέπειες στην ίδια την κοινωνία. Και όσον αφορά, πιο ειδικά, το δικό μας αντικείμενο, την τέχνη, αυτή η ασυνέχεια έχει ως αποτέλεσμα πια να συμβαίνουν πράγματα που δεν γράφουν στη συνείδησή του κόσμου. Ξεχνιούνται την άλλη μέρα. Υπάρχει μια υπερπληθώρα παραστάσεων, που το 99% βαπτίζονται επιτυχίες. Το κοινό βομβαρδίζεται με χιλιάδες πληροφορίες και ουσιαστικά πια βρίσκεται σε μια σύγχυση. Εχουμε ανάγκη ως κοινωνία για μια επανεκκίνηση σε πολλούς τομείς της ζωής μας. Κι αυτή η επανεκκίνηση, πιθανώς πια, είναι ευθύνη της νέας γενιάς, να μην παραδοθεί αμαχητί στο παθογενές σύστημα και να διεκδικήσει τη δική της ταυτότητα ως κοινωνία του μέλλοντος.

Είστε και ο ίδιος Πειραιώτης. Αισθάνεστε μια διαφορετική σύνδεση με το Δημοτικό Θέατρο για τον λόγο αυτό;

Σίγουρα. Ο Πειραιάς είναι η πατρίδα μου. Εχω πάει σχολείο εδώ και ως παιδί έκανα ιστιοπλοΐα στον ΙΟΠ και κωπηλασία στον Ομιλο Ερετών. Ο πατέρας μου είναι γέννημα θρέμμα Πειραιώτης. Με τις ρίζες μας, και ειδικά όσο μεγαλώνουμε, αποκτούμε μια δυνατή σύνδεση. Σαν να έχουμε ανάγκη να επιστρέψουμε κάπου. Σαν να το οφείλουμε. Σαν το υποσυνείδητό μας να γεφυρώνει μνήμες και ζωές. Ο Πειραιάς είναι αυτός ο τόπος για μένα. Νιώθω ότι μετά από ένα μεγάλο ταξίδι επιστρέφω σπίτι. Επιστρέφω στον τόπο όπου είναι θαμμένοι οι παππούδες μου, στον τόπο όπου ο πατέρας μου μού μετέφερε τις παιδικές του αναμνήσεις που πατάνε στα δικά μου εφηβικά σκιρτήματα, στις ίδιες βόλτες, στα ίδια πεζοδρόμια. Η ταυτότητά μας είναι και η ζωή μας.

Αυτή η επιστροφή «στις ρίζες» καλλιτεχνικά πώς σας εμπνέει;

Είμαι επαγγελματίας και με εμπνέει η αναζήτηση αυτού που πρέπει και είναι σωστό να γίνει. Να μπορέσω να καταλάβω την εποχή, να αφουγκραστώ τη στιγμή και τη δυσκολία της στιγμής, κι αυτό να είναι η έμπνευσή μου. Το ΔΘΠ είναι ένα από τα σημαντικότερα θέατρα της χώρας μας και πρέπει να είναι πάντα παρόν στο τι συμβαίνει στην κοινωνία. Καλλιτεχνικά για εμένα έμπνευση είναι η ομάδα μου και τα λάθη του παρελθόντος μου.

Να περιμένουμε από εσάς κάποιο έργο τη νέα σεζόν;

Ακόμα δεν το ξέρω. Ακόμα σχεδιάζουμε τα πάντα. Είμαστε στις πρώτες ημέρες. Και δυστυχώς δεν είναι μια εποχή που θα κινηθούμε έτσι όπως ξέραμε. Το τοπίο για το τι θα συμβεί τον Οκτώβριο ακόμα είναι θολό. Εμείς ετοιμάζουμε κανονικά τον προγραμματισμό μας, με το βλέμμα πάντα στραμμένο στις εξελίξεις και ευχόμενοι να συμβεί το «καλό σενάριο».

Το Δημοτικό Θέατρο, και λόγω της φύσης του, είναι ανοιχτό στην πόλη. Πώς σκέφτεστε να φέρετε κι άλλο τον Πειραιά μέσα στο Δημοτικό Θέατρο;

Εχω ξεκινήσει έναν αγώνα δρόμου να γνωρίσω τους ανθρώπους του Πειραιά. Να συνομιλήσω μαζί τους. Καθημερινά συναντώ και αναζητώ να συναντήσω ανθρώπους που αποτελούν την κοινωνία του Πειραιά σήμερα. Που ζουν εδώ και αγωνιούν για τον τόπο τους. Επίσης διαβάζω την ιστορία του Πειραιά, αναζητώ την ανθρωπογραφία του. Γενικά με ενδιαφέρει πολύ το θέατρο να ανοιχτεί στην τοπική κοινωνία, πάντα με διάθεση εξωστρέφειας και όχι με εσωστρέφεια, φυσικά.