Κριτική και γεγονότα

Πριν από μέρες, και ενώ η Ελλάδα απέκρουε την πίεση του μεταναστευτικού κύματος στα χερσαία ελληνοτουρκικά σύνορα του Εβρου, εργαλείο για τις επιδιώξεις του καθεστώτος Ερντογάν, ευαίσθητοι πολίτες υιοθέτησαν ένα κύμα επικρίσεων στο εσωτερικό της χώρας μας στο όνομα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στην κρίση συνόρων, υπήρξαν καταγγελίες ότι ιδιώτες επιχείρησαν να υποκαταστήσουν το κράτος κάνοντας ιδιωτική φύλαξη στα σύνορα, κάποιοι από την αντιπολίτευση μιλούσαν για παρακράτος και «μιλίτσιες», ενώ γράφτηκαν πάρα πολλά και στον Τύπο, όχι μόνο τον ελληνικό. Επίσης, η ελληνική κυβέρνηση κατηγορήθηκε ότι αναστέλλοντας το καθεστώς της διεθνούς προστασίας των προσφύγων παραβιάζει διεθνείς κανόνες και συμβάσεις. Ο ίδιος ο Ερντογάν, εκτός των άλλων ηγέτης ενός αυταρχικού και ανελεύθερου καθεστώτος που ελέγχει τη Δικαιοσύνη και τον Τύπο, έκανε λόγο για νεκρό μετανάστη από ελληνικά πυρά, κατηγορία την οποία η ελληνική πλευρά αρνήθηκε, ενώ είπε ότι η Ελλάδα κάνει ό,τι και οι ναζί.

Η ελληνική κυβέρνηση απάντησε στις κατηγορίες του Ερντογάν και υπερασπίστηκε τη νομιμότητα των ενεργειών της. Αλλωστε, τα κορυφαία στελέχη των ευρωπαϊκών Αρχών είδαν από κοντά τι συμβαίνει στα σύνορα που δεν είναι μόνο ελληνικά, είναι και ευρωπαϊκά. Ωστόσο, οι επικρίσεις δεν κόπασαν, ενισχύθηκαν μάλιστα με σχετικά δημοσιεύματα. Τα περισσότερα ήταν γενικόλογα, αλλά υπήρξαν και δημοσιεύματα στους «New York Times» που, με τη φόρμα του ρεπορτάζ, έκαναν λόγο για παράνομες πρακτικές των ελληνικών Αρχών απέναντι σε πρόσφυγες, κατά τη διατύπωση, που πέρασαν τα σύνορα και συνελήφθησαν. Στο κείμενο γίνεται λόγος για ένα μυστικό κέντρο, κάτι σαν ελληνικό Γκουαντάναμο, όπου κρατούνται μετανάστες και πρόσφυγες προτού σταλούν πίσω στην Τουρκία, χωρίς να τους δοθεί η ευκαιρία να κάνουν αίτηση χορήγησης ασύλου.

Την ακρίβεια του συγκεκριμένου δημοσιεύματος επιδίωξε να διασταυρώσει ο συγγραφέας Απόστολος Δοξιάδης. Πρωτίστως αναζήτησε την ταυτότητα του «φτωχού πρόσφυγα» στη μαρτυρία του οποίου στηρίζονται οι συντάκτες του δημοσιεύματος. Υποτίθεται ότι ο άνθρωπος αυτός ήθελε να περάσει στην Ευρώπη, πρόσφυγας λόγω του πολέμου στη Συρία. Κατά την έρευνα του Δοξιάδη, όμως, ο άνθρωπος αυτός, από το 2017, είναι ένας άνθρωπος που εργάζεται για λογαριασμό του τουρκικού κράτους. Εχει εργαστεί ως οργανωτής φοιτητών με χορηγία του κράτους, ως τακτικός ομιλητής σε εκδηλώσεις για πρόσφυγες όπου υποστήριζε ότι η Τουρκία είναι παράδεισος ελευθερίας. Ο εμφανιζόμενος ως φτωχός πρόσφυγας, γράφει ο Δοξιάδης, είναι τούρκος πολίτης και «συνέβαλε αποφασιστικά στην οργάνωση της εκστρατείας των προσφύγων και των μεταναστών να διασχίσουν τα ελληνοτουρκικά σύνορα… Εάν ο ίδιος ήθελε να πάει στην Ευρώπη, θα μπορούσε να πάρει αεροπλάνο. Γιατί δεν το έκανε; Επειδή η αποστολή του ήταν να οδηγήσει μετανάστες και πρόσφυγες στα ελληνοτουρκικά σύνορα».

Ο Δοξιάδης θεωρεί ότι οι συντάκτες του συγκεκριμένου δημοσιεύματος ξεκίνησαν από έναν ευγενή σκοπό, να υποστηρίξουν το δικαίωμα των προσφύγων σε μια καλύτερη ζωή στην Ευρώπη. «Το να πιστεύετε σ’ έναν ευγενή σκοπό είναι αξιέπαινο», τους λέει. «Υπάρχει ένα μόνο πρόβλημα: αν είστε δημοσιογράφος, πρέπει να βάζετε τα γεγονότα πάνω από τις αξίες – αλλιώς είστε απλός προπαγανδιστής. Ενας δημοσιογράφος δεν μπορεί να διαστρεβλώνει τα γεγονότα για να ταιριάζουν στις απόψεις του. Δεν έχει σημασία πόσο ευγενείς είναι οι απόψεις».

Η αλήθεια είναι ότι η κριτική για «γεγονότα» πάσχει όταν τα «γεγονότα» δεν επιβεβαιώνονται.