Τα τιμαλφή της Δανίας

Στις 26 Ιανουαρίου του 2016, έχοντας μόλις κλείσει μία χρονιά κατά την οποία είχε δεχθεί συνολικά 21.000 αιτήσεις ασύλου, αριθμός πολλαπλάσιος σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη, η Δανία, το δανέζικο κοινοβούλιο, ενέκρινε έναν νόμο ο οποίος επέτρεπε στην αστυνομία να κατάσχει από τους μετανάστες και τους αιτούντες άσυλο που έφταναν στη χώρα μετρητά και τιμαλφή αξίας άνω των 10.000 κορονών – κάπου 1.350 ευρώ. Εξαιρούνταν μόνο βέρες, δαχτυλίδια αρραβώνα και τιμαλφή μεγάλης συναισθηματικής αξίας, την οποία ωστόσο καλούνταν να εκτιμήσουν οι ίδιοι οι αστυνομικοί.

Είχε ξεσπάσει σάλος τότε, κάποιοι είχαν φτάσει (ανοήτως) να κάνουν συγκρίσεις με τη μεταχείριση που επεφύλασσε η ναζιστική Γερμανία στους Εβραίους. Η δανέζικη κυβέρνηση αποκάλεσε τους ισχυρισμούς αυτούς «γελοίους», προσθέτοντας πως οι αιτούντες άσυλο δεν αντιμετωπίζονταν διαφορετικά από τους ίδιους τους Δανούς που διεκδικούν κοινωνικά δικαιώματα. Είναι θέμα αρχής, επεσήμαινε, αν μπορείς να καλύψεις τις ανάγκες σου, πρέπει να το κάνεις: ισχύει για τους Δανούς, ισχύει και για τους πρόσφυγες. Ο νόμος τέθηκε σε ισχύ τον Φεβρουάριο του 2016 και εφαρμόστηκε για πρώτη φορά τον Ιούνιο: η αστυνομία κατέσχεσε 79.600 κορόνες από πέντε Ιρανούς που είχαν ταξιδέψει αεροπορικώς στην Κοπεγχάγη και αιτήθηκαν αμέσως άσυλο. «Η δανέζικη αστυνομία αναζητεί καθημερινά αιτούντες άσυλο και ξένους οι οποίοι μένουν παράνομα και θα μπορούσαν να έχουν τιμαλφή τα οποία θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη χρηματοδότηση του κόστους της παραμονής τους» διακήρυξαν τότε οι αρμόδιοι.

Αυτόν τον περιβόητο «νόμο τιμαλφών» επιστράτευσαν το Σαββατοκύριακο κάποιοι στα σόσιαλ μίντια προκειμένου να υπερασπιστούν την εξής δήλωση του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου Νότη Μηταράκη: «Στόχος μας είναι να δίνουμε άσυλο σε αυτούς που δικαιούνται σε δυο – τρεις μήνες και από εκεί και πέρα κόβουμε επιδόματα και φιλοξενία γιατί όλα αυτά λειτουργούσαν θελκτικά για να έρθουν στη χώρα μας και να εκμεταλλευτούν όλες αυτές τις παροχές. Η Ελλάδα κόβει αυτέςτις παροχές. Οποιος παίρνει άσυλο μετά είναι υπεύθυνος για τον εαυτό του».Δεν υπερασπίζονταν αυτό που θα έπρεπε να είχε πει και δεν είπε για τους δικούς του λόγους ο υπουργός, ότι δηλαδή πέρασε μια τροπολογία με σκοπό να πάψουν οι αναγνωρισμένοι πρόσφυγες να χρησιμοποιούν καταχρηστικά παροχές που δικαιούνται μόνο οι αιτούντες άσυλο, και δη την παραμονή σε δομές· υπερασπίζονταν αυτό που νόμισαν, νομίζαμε όλοι αρχικά στην πραγματικότητα, ότι είπε: ότι κόβονται όλα τα δικαιώματα και οι παροχές από όσους (ελάχιστοι) αναγνωρίζονται ως πρόσφυγες, ώστε να μην αποτελεί πια η Ελλάδα «θελκτικό» προορισμό. Μια δήλωση, με αυτή της την έννοια, κόντρα και στο διεθνές και στο ευρωπαϊκό δίκαιο, φτιαγμένη έτσι ώστε να χαϊδεύει ακροδεξιά αφτιά, πόσω μάλλον αφού έγινε με φόντο την κρίση στα ελληνοτουρκικά σύνορα. Ενα πυροτέχνημα, αλλά από αυτά που βάζουν επικίνδυνες φωτιές – σαν τη φωτιά που έκαψε το «Σχολείο της Ειρήνης» στη Λέσβο.

Ενα πυροτέχνημα αποδείχθηκε, ουσιαστικά, και ο δανέζικος «νόμος τιμαλφών» που επιστράτευσαν κάποιοι ως υπουργικό / κυβερνητικό συνήγορο. Θα µπορούσαν να είχαν επιστρατεύσει και μια άλλη ιδέα που είχε στα τέλη του 2018 η (υποστηριζόμενη από το ακροδεξιό Δανικό Λαϊκό Κόμμα) κυβέρνηση μειοψηφίας του Λαρς Λόκε Ράσμουσεν στη Δανία, να μεταφέρονται οι ανεπιθύμητοι αιτούντες άσυλο σε ένα μικροσκοπικό, ακατοίκητο νησί ανοιχτά των νοτιοανατολικών ακτών της χώρας, το Λίντχολμ, ένα νησί που λειτουργούσε ως στάβλος και εργαστήριο για ζώα προσβεβλημένα από τη γρίπη των χοίρων και άλλες μολυσματικές ασθένειες. Τα δικά μας ξερονήσια άλλωστε δεν έχουν, όπως αυτό, ίχνη ασθενειών παντού, δεν θα χρειαζόταν, όπως σε αυτό, να απολυμανθούν πλήρως πριν σταλούν εκεί άνθρωποι. Ισως βέβαια να γνώριζαν πως η ιδέα εγκαταλείφθηκε από τη νέα, σοσιαλδημοκρατική πρωθυπουργό της Δανίας, τη Μέτε Φρεντέρικσεν – το κόστος της άλλωστε εκτιμάτο σε 100 εκατομμύρια ευρώ. Και μάλλον δεν γνώριζαν ότι, τρία χρόνια μετά την εφαρμογή του, ο περίφημος «νόμος τιμαλφών» είχε αποφέρει συνολικά στο δανέζικο κράτος ένα αυτοκίνητο και 186.000 κορόνες – λιγότερα από 25.000 ευρώ.

Ας είμαστε λίγο σοβαροί. Το απαιτούν οι συνθήκες. Ναι, η Δανία έχει ψηφίσει τα τελευταία τέσσερα χρόνια δεκάδες νόμους που κάνουν όλο και σκληρότερη τη μεταναστευτική πολιτική της – ο προηγούμενος υπουργός Μετανάστευσης μάλιστα τους γιόρταζε με τούρτες -, και ναι, σκληρή στάση στο συγκεκριμένο θέμα υιοθέτησε και η Φρεντέρικσεν προκειμένου να εκλεγεί, αν και μετεκλογικά άμβλυνε σημαντικά τη ρητορική της, οι Σοσιαλδημοκράτες χρειάστηκαν άλλωστε τη στήριξη τριών μικρότερων κομμάτων της Αριστεράς προκειμένου να γίνουν κυβέρνηση. Και τι με αυτά; Προς τι οι συγκρίσεις; Είναι τρομακτικό, και δυσοίωνο, το πόσοι έσπευσαν να υπερασπιστούν αυτό που νόμισαν (νομίσαμε) ότι είπε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου. Είναι ακόμα πιο τρομακτικό, και ακόμα πιο δυσοίωνο, το να κάνει ένας υπουργός της κυβέρνησης, ηθελημένα ή άθελά του, μια δήλωση που επιδέχεται τόσο μεγάλη παρερμηνεία.