Σύγχυση

Aν έπρεπε να βάλει κανείς στοίχημα σήμερα για το ποιος θα είναι ο υποψήφιος των Δημοκρατικών για το χρίσμα, θα είχε να διαλέξει ανάμεσα σε δύο: έναν πάμπλουτο που υπόσχεται να βοηθήσει τους φτωχούς κι έναν φτωχό, ή τέλος πάντων όχι πλούσιο, που υπόσχεται να δαμάσει τους πλούσιους. Κι όσο περίεργο κι αν φαίνεται αυτό για την Αμερική, επικρατέστερος αυτή τη στιγμή που μιλάμε δεν είναι ο πρώτος, ο Μάικλ Μπλούμπεργκ δηλαδή, αλλά ο δεύτερος, ο Μπέρνι Σάντερς.

The Times They Are a-Changin. Αλλά όχι και ριζικά. Γιατί το πιθανότερο είναι στην τελική μάχη, για την προεδρία της χώρας δηλαδή, ο 78χρονος γερουσιαστής να χάσει. Οχι μόνο επειδή ο σημερινός πρόεδρος ξεκινά από ένα μπετονένιο 48% τρομαγμένων λευκών που μόνο να αυξηθεί μπορεί. Αλλά κι επειδή εκμεταλλεύεται ένα ζήτημα το οποίο εκουσίως ή ακουσίως ο Σάντερς δεν έχει ξεκαθαρίσει: τη σύγχυση ανάμεσα στον δημοκρατικό σοσιαλισμό και τη σοσιαλδημοκρατία.

Η διαφορά ανάμεσα στις δύο αυτές ιδεολογίες είναι τεράστια. Η πρώτη θεωρεί ότι η οικονομία της αγοράς απέτυχε, δεν διορθώνεται και πρέπει να αντικατασταθεί από μια «οικονομική δημοκρατία», όπου οι επιχειρήσεις θα ελέγχονται είτε από τους εργαζόμενους είτε από μια διοικητική δομή κρατικού χαρακτήρα. Η δεύτερη συμφωνεί ότι η ανεξέλεγκτη οικονομία της αγοράς έχει ως αποτέλεσμα την όξυνση των ανισοτήτων, δεν θέλει όμως την κατάργησή της μέσα από την κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής γιατί πιστεύει στον υγιή ανταγωνισμό.

Η σοσιαλδημοκρατίααποτέλεσε το θεμέλιο της μεταπολεμικής ευημερίας σε όλο τον βιομηχανικό κόσμο, παρατηρεί στο Project Syndicate ο Ντάρον Ατζέμογλου, καθηγητής οικονομικών στο ΜΙΤ και συγγραφέας (μαζί με τον Τζέιμς Ρόμπινσον) του περίφημου «Γιατί αποτυγχάνουν τα έθνη» (στα ελληνικά από τις εκδόσεις Λιβάνη) και του «Στενού διαδρόμου». O δημοκρατικός σοσιαλισμός, αντίθετα, συνδέθηκε είτε με αποτυχημένα οικονομικά πειράματα, όπως έγινε στη Δανία και τη Σουηδία στα τέλη της δεκαετίας του ’60, είτε με αντιδημοκρατικές πρακτικές, όπως συνέβη τα τελευταία χρόνια σε ορισμένες χώρες της Λατινικής Αμερικής.

Αφήνοντας στην άκρη τις διαρκείς ακρότητες του ΣΥΡΙΖΑ και τους αθάνατους λαϊκισμούς του ΚΙΝΑΛ, που αλλοιώνουν τη (θεωρητική) φυσιογνωμία τους, θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτό ακριβώς χωρίζει και τα δύο κόμματα της ελληνικής Αριστεράς – καθιστώντας δύσκολη (θεωρητικά πάλι) τη μελλοντική τους συνεργασία. Το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα δεν μπόρεσε την πρώτη φορά να εφαρμόσει το ριζοσπαστικό πρόγραμμα ενός Τσάβες ή ενός Κόρμπιν επειδή δεν ήλεγχε τους «κρίσιμους αρμούς της εξουσίας». Ζητά λοιπόν μια δεύτερη ευκαιρία. Το κόμμα της Φώφης Γεννηματά, πάλι, θα ήθελε να ηγηθεί μιας μεταρρυθμιστικής εκστρατείας τύπου Ρέντσι ή Σάντσεθ, αλλά πληρώνει ακόμη τη συμβολή του στη διαχείριση της κρίσης.

Ετσι κι αλλιώς, άλλοτε κοιτώντας προς την Αμερική κι άλλοτε προς την Ευρώπη, είναι αναγκασμένοι και οι δύο να περιμένουν.