Ο «dragon» και η παγίδα της απλής αναλογικής

Οταν το 2016, ο ΣΥΡΙΖΑ, ως κυβερνητική πλειοψηφία, ψήφιζε την απλή αναλογική, δεν το έκανε μόνο για ανταποκριθεί σε μία από τις παραδοσιακές δεσμεύσεις της Αριστεράς, αλλά κυρίως για να εξασφαλίσει στο μέλλον τις προϋποθέσεις συμμετοχής του στην εξουσία, ακόμα και αν έχανε τις εκλογές. Η αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης χωρίς τη συμμετοχή του δεύτερου κόμματος θα τον καθιστούσε κυρίαρχο του πολιτικού παιχνιδιού, ιδιαίτερα σε συνθήκες πολιτικής αστάθειας που προκαλούνται αντικειμενικά από την εφαρμογή της απλής αναλογικής. «Μεγάλη αναταραχή, θαυμάσια κατάσταση» όπως αρεσκόταν να δηλώνει ο κ. Τσίπρας, επαναλαμβάνοντας το γνωστό απόφθεγμα από το «κόκκινο βιβλιαράκι» του Μάο. Τότε, η ΝΔ και το Κίνημα Αλλαγής  είχαν δεσμευτεί ότι, όταν αλλάξουν οι πολιτικοί συσχετισμοί, θα επιδιώξουν την κατάργηση της απλής αναλογικής και την καθιέρωση ενός αναλογικού συστήματος που θα ενισχύει την κυβερνησιμότητα και την πολιτική σταθερότητα. Η ΝΔ, πλέον στην κυβέρνηση, ψήφισε πριν από λίγες μέρες νέο εκλογικό νόμο για τις μεθεπόμενες εκλογές με κλιμακωτό bonus που φτάνει ως τις πενήντα έδρες για το πρώτο κόμμα, εφόσον έχει υπερβεί το όριο του 25%. Το Κίνημα Αλλαγής καταψήφισε τον νέο εκλογικό νόμο, εμμένοντας στη θέση του για βαθμιαία κλιμάκωση και ανώτατο όριο συνολικού bonus τις 35 έδρες, με υψηλότερο ποσοστό αυτοδυναμίας για το πρώτο κόμμα. Ταυτόχρονα, επανήλθε η συζήτηση για την απλή αναλογική – το εκλογικό σύστημα με το οποίο θα διεξαχθούν οι επόμενες εκλογές, όποτε και αν γίνουν αυτές – καθώς και για την ανάγκη διπλών εκλογών.

Ο κ. Τσίπρας ξορκίζει τις διπλές εκλογές, στήνοντας την παγίδα της απλής αναλογικής. Αναστέλλοντας προσωρινά την επιχείρηση λεηλασίας του χώρου της Κεντροαριστεράς, προσκαλεί το Κίνημα Αλλαγής σε ένα «αντιδεξιό» μέτωπο με στόχο «να μην καεί» η απλή αναλογική και να διαμορφωθούν «προοδευτικές πλειοψηφίες» σε προγραμματική βάση. «The story has dragon» όπως ο ίδιος έλεγε παλαιότερα, σε μία από τις αμίμητες συνεντεύξεις του. Ο «dragon» είναι ότι, όπως όλοι γνωρίζουν, κυβερνητική πλειοψηφία με απλή αναλογική δεν μπορούν να διαμορφώσουν το δεύτερο και το τρίτο κόμμα, ακόμα και με ανοχή του τέταρτου κόμματος. Το ίδιο, και για το πρώτο με το τρίτο κόμμα θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο. Αρα σε τι αποσκοπεί η πρότασή του;

Στόχος του κ. Τσίπρα είναι να εγκλωβίσει το Κίνημα Αλλαγής σε έναν «διάλογο» με βάση τις δυνατότητες της απλής αναλογικής για δήθεν «προοδευτικό μέτωπο», όπου τα κόμματα, που θα συζητούν, θα αναλαμβάνουν διερευνητικές εντολές σε συνθήκες πλήρους πολιτικής αστάθειας. Και όσο παραμένει ζωντανός ο διάλογος, τόσο θα εξαϋλώνεται – και θα απαλλοτριώνεται – το βασικό χαρακτηριστικό του χώρου της Κέντρου που είναι η συμβολή του στην πολιτική σταθερότητα. Αυτή είναι παγίδα για όσους θέλουν να πέσουν μέσα. Το Κέντρο στη μεγάλη δημοκρατική του παράδοση δεν υπήρξε ποτέ παράγοντας πολιτικής αστάθειας, ακόμα και στα πλέον σκληρά μετεμφυλιακά χρόνια. Αντίθετα, υποστήριζε διαχρονικά την ισορροπία μεταξύ της αρχής της αναλογικότητας και της αρχής της κυβερνησιμότητας, καθώς και τη σταθερότητα του πολιτικού συστήματος.

Σήμερα, η οποιαδήποτε επένδυση στα παιχνίδια της απλής αναλογικής θα είναι καταστροφική και επικίνδυνη για τη χώρα και για τον χώρο του Κέντρου. Στην εποχή της αναζήτησης μίας νέας κανονικότητας στην πατρίδα που βγαίνει τραυματισμένη από τη δεκάχρονη κρίση και αντιμετωπίζει νέους εθνικούς κινδύνους, οι τακτικές του «βλέποντας και κάνοντας και όπως προκύψει» είναι παντελώς θολές και ξεπερασμένες. Στο πρόσφατο παρελθόν δε, στοίχισαν ακριβά. Πλέον, οι πολίτες ζητούν ξεκάθαρες λύσεις και σταθερές κατευθύνσεις από τα πολιτικά κόμματα, ιδίως από αυτά που αντιπάλεψαν τους «δράκους» του λαϊκισμού και τις λοιπές «δρακογενιές». Οι διπλές εκλογές – όποτε αυτές γίνουν – και το «κάψιμο» της απλής αναλογικής είναι μία αναγκαιότητα για την πολιτική σταθερότητα της χώρας και την ακύρωση του εκλογικού τζογαρίσματος του ΣΥΡΙΖΑ. Με όσους θέλουν και μπορούν.

Ο Θεόδωρος Π. Παπαθεοδώρου είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου