Δίνοντας όνομα στο ακατονόμαστο

Η ώρα είναι 17.10, το ημερολόγιο δείχνει 6 Δεκεμβρίου του 1989, η τοποθεσία είναι η Πολυτεχνική Σχολή του Μόντρεαλ, πιο συγκεκριμένα η αίθουσα C-230.4, στον δεύτερο όροφο του κτιρίου. Ενας άνδρας που μοιάζει με κυνηγός εισβάλλει στον χώρο, φοράει στρατιωτικό κασκέτο και κρατάει τουφέκι. «Τα κορίτσια αριστερά, τα αγόρια δεξιά!» Κανείς δεν καταλαβαίνει τι συμβαίνει, ο καθηγητής τού ζητάει να περάσει έξω, ο άνδρας εκνευρίζεται, πυροβολεί μια πρώτη φορά προς το ταβάνι. «Τα κορίτσια, στο βάθος της αίθουσας! Τα αγόρια, έξω!». Νέα προειδοποιητικά πυρά. Ενας προς έναν, οι φοιτητές και οι δύο καθηγητές τους εγκαταλείπουν τον χώρο, ρίχνουν μια ματιά σε εκείνες που αφήνουν πίσω. Μένουν εννέα κορίτσια, σε μια γωνία. Εννέα φοιτήτριες σε σύνολο 50 φοιτητών. «Ξέρετε γιατί βρίσκεστε εδώ;» τις ρωτάει ο άνδρας. «Οχι» τολμάει μία. «Είστε όλες φεμινίστριες και μισώ τις φεμινίστριες». «Δεν είμαστε φεμινίστριες» παίρνει τον λόγο το ένστικτο επιβίωσης μιας άλλης. Μικρή σημασία έχει. Ο άνδρας αρχίζει να πυροβολεί, από κάτω προς τα πάνω, από αριστερά προς τα δεξιά. Γυναίκες στο απόσπασμα. Οι έξι θα πεθάνουν επιτόπου. Ο άνδρας εγκαταλείπει την αίθουσα, παίρνει την κυλιόμενη σκάλα, περιδιαβάζει στους ορόφους, στους διαδρόμους, στις αίθουσες, ανοίγει πυρ, ξανά και ξανά. Ακούει μια τραυματισμένη φοιτήτρια να φωνάζει «βοήθεια», γυρίζει πίσω, βγάζει ένα μαχαίρι και το μπήγει τρεις φορές στο στέρνο της. Μετά σκουπίζει το μαχαίρι, ανακάθεται, αναφωνεί «Oh, shit!», τοποθετεί το τουφέκι ανάμεσα στα πόδια του, με την κάννη κάτω από το πιγούνι, και πατάει τη σκανδάλη. Ο 25χρονος Μαρκ Λεπίν είναι νεκρός, σκότωσε 14 γυναίκες, τραυμάτισε 14 ακόμα φοιτητές, οι 10 φοιτήτριες. Η ώρα είναι «17.28 ή 17.29» σημειώνει ο ιατροδικαστής του Μόντρεαλ.

Η Iστορία θα έπρεπε κανονικά να είχε συγκρατήσει πως ο δολοφόνος χρειάστηκε μόλις 18-19 λεπτά προκειμένου να διαπράξει την πρώτη μαζική γυναικοκτονία που διεκδικήθηκε ως τέτοια. Γιατί το γράμμα που θα βρεθεί πάνω του δεν αφήνει αμφιβολία: «Σημειώστε παρακαλώ πως αν αυτοκτονώ σήμερα […] το κάνω για πολιτικούς λόγους. Γιατί αποφάσισα να στείλω ad patres τις φεμινίστριες που μου κατέστρεφαν ανέκαθεν τη ζωή. […] Αποφάσισα να στείλω στα θυμαράκια αυτές τις κακιασμένες. Παρότι τα μίντια θα μου κολλήσουν τον τίτλο του “τρελού”, θεωρώ τον εαυτό μου έναν πολυμαθή ορθολογιστή. […] Οι φεμινίστριες είχαν ανέκαθεν το ταλέντο να με εξοργίζουν. Θέλουν να κρατήσουν τα πλεονεκτήματα των γυναικών […] υφαρπάζοντας παράλληλα εκείνα των ανδρών». Οπως θυμίζει ωστόσο η εφημερίδα «Le Monde», στις 17.28 ή 17.29 εκείνης της 6ης Δεκεμβρίου αρχίζει να γράφεται ένα παράξενο σενάριο που θα επιμένει να αρνείται, για χρόνια, τη φύση του εγκλήματος. Η αστυνομία δεν δημοσιοποιεί την επιστολή του δολοφόνου. «Για να μη δημιουργήσουμε επιπλέον ψύχωση» υπερασπίζεται εαυτόν ο Ζακ Ντουσενό, υπεύθυνος τότε της αστυνομικής επέμβασης στο Πολυτεχνείο. Δίνει όμως την επομένη στη δημοσιότητα ένα «παράρτημά» της, έναν κατάλογο με 19 ονόματα γυναικών – δημοσιογράφων, πολιτικών, αστυνομικών… – με την εξής σημείωση: «Κόντεψαν όλες να εξαφανιστούν σήμερα. Η έλλειψη χρόνου […] επέτρεψε να επιβιώσουν αυτές οι ακραίες φεμινίστριες». Μάταια αγωνίζεται μία από αυτές, η δημοσιογράφος Φρανσίν Πελετιέ, να αποκτήσει πρόσβαση στην επιστολή του Λεπίν. Θα της τη στείλει κάποιος ανώνυμα, έναν χρόνο αργότερα, κι εκείνη θα τη δημοσιεύσει. Στο μεταξύ όμως την επομένη της σφαγής κάποιες εφημερίδες έχουν τίτλο: «Νέοι δολοφονήθηκαν στο άνθος της ηλικίας τους». Και στην Εθνοσυνέλευση, ένας υπουργός αποτίνει φόρο τιμής «στους φοιτητές που δολοφονήθηκαν άγρια». Χρησιμοποιώντας λίγο Φρόιντ («φταίει η άσχημη παιδική ηλικία του δολοφόνου, ήταν απλώς τρελός»), λίγο Μαρξ («φταίει η βορειοαμερικανική κουλτούρα της βίας, που αποτελεί καρπό του άγριου φιλελευθερισμού») και πολλή απρέπεια (να σκεφτούν την «πράξη απελπισίας» που διαπράχθηκε κάλεσε ο διευθυντής μιας σχολής τους φοιτητές του, τη στιγμή που πολλοί άνδρες τηλεφωνούσαν σε ραδιοφωνικές εκπομπές ώστε να εκφράσουν συμπάθεια προς τον δράστη), η αλήθεια παραχαράζεται.

«Για μένα, υπήρξαν δύο τραγωδίες εκείνη τη μέρα. Η πρώτη είναι η δολοφονία αυτών των 14 κοριτσιών. Η δεύτερη είναι αυτό που βιώσαμε μετά, η άρνηση» λέει σήμερα η Φρανσίν Πελετιέ. «Σκεφτείτε πόσο τρομακτική ήταν αυτή η σφαγή, η πρώτη σε σχολικό περιβάλλον, δέκα χρόνια πριν από το Κόλουμπαϊν…  Αναγνωρίζω πως η αστυνομία ποτέ δεν κατάφερε να πει δημοσίως πως μόνο γυναίκες είχαν μπει στο στόχαστρο, για τον απλό λόγο ότι δεν καταφέρναμε να δώσουμε όνομα στο ακατονόμαστο» λέει ο Ζακ Ντουσενό. Σε λίγες ημέρες η πόλη του Μόντρεαλ θα αφαιρέσει την πλάκα που τοποθετήθηκε το 1999 στην πλατεία της «6ης Δεκεμβρίου του 1989» για να την αντικαταστήσει με μια καινούργια. Η παλιά αναφερόταν απλώς στην «τραγωδία που συνέβη στην Πολυτεχνική Σχολή», η νέα θα μιλάει για τις «14 γυναίκες που δολοφονήθηκαν στη διάρκεια μιας αντιφεμινιστικής επίθεσης».

ΥΓ.: Η Ελλάδα παραμένει μία από τις χώρες της ΕΕ που δεν συλλέγει αστυνομικά συγκρίσιμα στοιχεία για τις γυναικοκτονίες και τον ετήσιο αριθμό τους.