Divided

Δεν θα έλεγα ότι τρέφω ιδιαίτερη αδυναμία στα τηλεπαιχνίδια. Τα περισσότερα είναι σαχλά – ιδίως εκείνα που βασίζονται καθαρά στην τύχη ή στα μούσκουλα. Εκείνα πάλι που επιβραβεύουν τις γνώσεις των παικτών μού κινούν περισσότερο το ενδιαφέρον, αλλά συνδέονται και μ’ ένα προπατορικό μου αμάρτημα. Ο γιος μου ο Γιάννης, 26 χρονών σήμερα, δεν κουράζεται να μου υπενθυμίζει πως, όταν ήταν μπόμπιρας, έξι στα επτά περίπου, παρακολουθούσε μαζί μου το «Ποιος θέλει να γίνει εκατομμυριούχος» (σε δραχμές τότε) με τον Σπύρο Παπαδόπουλο. Οποτε εύρισκα τη σωστή απάντηση, ο γιος μου με κοιτούσε με το στόμα ανοιχτό, βέβαιος πως είχε για πατέρα έναν μικρό θεό, άντε έναν ημίθεο. Οποτε έκανα λάθος, δήλωνα ξετσίπωτα «ο παρουσιαστής έκανε λάθος» και η πίστη του γιου μου στις υπερφυσικές δυνάμεις του πατέρα του παρέμενε ακλόνητη – έως τα οκτώ του τουλάχιστον· έκτοτε πήρε πρέφα ότι ήταν ο γιος ενός κοινού απατεώνα.

Πρόσφατα μού ανακινήθηκε η περιέργεια με το Divided (Διχασμένοι) που παρουσιάζει ο Φώτης Σεργουλόπουλος. Το Divided, ένα κατά τα λοιπά τυπικό παιχνίδι γνώσεων, ξεχωρίζει ως προς τον θεμελιώδη του κανόνα: οι τέσσερις άγνωστοι μεταξύ τους παίκτες που, κοινή συναινέσει, θα μειωθούν στην πορεία σε τρεις, θα πρέπει να συμφωνήσουν σε όλες τις απαντήσεις που θα δώσουν (ως εκ τούτου, όλοι θα χρεωθούν τις λανθασμένες και όλοι θα πιστωθούν τις ορθές) και, στο φινάλε, θα πρέπει να τα βρουν ακόμη και στην ποσόστωση, βάσει της οποίας θα μοιραστούν τα όποια κέρδη· όσο καθυστερούν να συμφωνήσουν, τα κέρδη τους θα μειώνονται, έως ότου εκμηδενιστούν πλήρως. Ουσιαστικά, το Divided είναι ένας ύμνος στη διαπραγμάτευση και στον συμβιβασμό και παραμένει ένα τεράστιο ερωτηματικό ο αντίκτυπός του σε μια χώρα άκρατου εγωτισμού, όπως η Ελλάδα, όπου η διαπραγμάτευση και ο συμβιβασμός συχνά εκλαμβάνονται ως συνώνυμα της εσχάτης προδοσίας.

Το πελώριο μεταναστευτικό/προσφυγικό ωστικό κύμα που έπληξε τα τελευταία χρόνια την πατρίδα μας μεταφέρει τα διλήμματα του Divided στο εθνικό κάδρο. Η μία μετά την άλλη, οι κατά τόπους κοινότητες, άλλες αυτοπροσδιοριζόμενες ως «τουριστικές» και άλλες (ή οι ίδιες) ως «τόπος εγκατάστασης γηγενών εδώ και 2.000 χρόνια» (!), απαιτούν το κατ’ αυτές αυτονόητο: «παρελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο». Οταν μάλιστα οι κοινότητες ζορίζονται, καταφεύγουν στο ακαταμάχητο επιχείρημα: «Εάν θέλετε τόσο πολύ τους πρόσφυγες, γιατί δεν τους παίρνετε στα σπίτια σας;». Αλήθεια, γιατί δεν τους παίρνουμε στα σπίτια μας; Γιατί θεωρούμε ότι μπορούν να εγκατασταθούν οπουδήποτε αλλού, εκτός από τη δική μας περιοχή και τα δικά μας σπίτια; Βλέπετε, οι ρίζες του Divided είναι πιο βαθιές από όσο δείχνουν εκ πρώτης όψεως. Το πρόβλημα δεν επιδέχεται ούτε εύκολες ούτε ανώδυνες απαντήσεις.

Θα ήταν όμως άδικο – κάτι χειρότερο: θα ήταν μεροληπτικό – να περιορίσουμε τα διλήμματα του Divided στο εθνικό μας κάδρο. Είμαστε μια χώρα που ανήκει στον σκληρό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Οι περισσότεροι από τους μετανάστες/πρόσφυγες που εγκλωβίζονται στην Ελλάδα δεν επιθυμούν να παραμείνουν εδώ: ήδη η Μόρια έχει στείλει απανταχού το αποτρεπτικό της μήνυμα. Η Ελλάδα είναι μια χώρα καταδικασμένη από τη γεωγραφία ως «πύλη εισόδου», αλλά το παλιρροϊκό ρεύμα των κολασμένων δεν μετακινείται – πόσω μάλλον, δεν εγκαθίσταται – με αυστηρά γεωγραφικά κριτήρια. Οσον καιρό άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ευνοημένες από τη γεωγραφία, εθελοτυφλούν απέναντι στη δίκαιη ποσόστωση/κατανομή των μεταναστών/προσφύγων, η κραυγή της Ελλάδας (όπως και της Ιταλίας και της Ισπανίας, λιγότερο της Γαλλίας) θα ακούγεται όσο απειλητική ακούγεται και στο Divided: εάν δεν τα βρούμε, θα χάσουμε όλοι.