Με σημαία τη σωτηρία της Γης

Πριν από λίγους μήνες η Γκρέτα Τούνμπεργκ ήταν ένα 16χρονο κορίτσι από τη Σουηδία που αποφάσισε τις Παρασκευές να απεργεί από τα μαθήματά της, να μην πηγαίνει στο σχολείο και αντ’ αυτού να στέκεται μόνη της, επί ώρες, μπροστά στο κτίριο του σουηδικού Κοινοβουλίου, στη Στοκχόλμη, κρατώντας στα χέρια της ένα πλακάτ που έγραφε «Σχολική απεργία για το κλίμα». Πριν από τρεις ημέρες, ανακηρύχθηκε μία από τους τέσσερις νικητές του «Βραβείου Ορθής Διαβίωσης» (Right Livelihood Award), γνωστό και ως «Εναλλακτικό βραβείο Νομπέλ», επειδή «ενέπνευσε και ενίσχυσε τα πολιτικά αιτήματα για την επείγουσα ανάγκη της κλιματικής δράσης».

Από ένα σημείο και μετά η Τούνμπεργκ σταμάτησε να διαδηλώνει μόνη, καθώς το παράδειγμά της ακολούθησαν μαθητές από όλο τον πλανήτη. Το σχόλιο τότε του γερμανικού περιοδικού Spiegel αποτύπωνε πλήρως τον θόρυβο που είχε προκαλέσει: «Το πρόσωπο αυτού του παιδιού αποτελεί το νέο αντικείμενο μίσους των αρνητών της κλιματικής αλλαγής, αλλά και το πρότυπο για χιλιάδες νέους ανθρώπους σε όλον τον κόσμο».

Σήμερα, η Τούνμπεργκ είναι το πιο πολυσυζητημένο ίσως πρόσωπο σε ολόκληρο τον πλανήτη. Την προηγούμενη εβδομάδα, ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμά της και διαδήλωσαν για το κλίμα 4 εκατομμύρια άνθρωποι. Στις 23 Σεπτεμβρίου, προέβη σε μια ιδιαίτερα παθιασμένη ομιλία ενώπιον των ξένων ηγετών στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, στη Νέα Υόρκη για το κλίμα, τους οποίους κάλεσε να αναλάβουν δράση, επικρίνοντας όσους γυρίζουν την πλάτη και εθελοτυφλούν απέναντι στο πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής.

«Το μήνυμά μου προς εσάς είναι ότι σας παρακολουθούμε», ανέφερε ξεκινώντας την ομιλία της, απευθυνόμενη στους 60 ξένους ηγέτες και συνέχισε: «Ολα είναι λάθος. Δεν θα έπρεπε να βρίσκομαι εδώ, αλλά στο σχολείο, στην άλλη άκρη του Ατλαντικού. Ολοι όμως βασίζεστε σε εμάς τους νέους για να αντλήσετε ελπίδα. Πώς τολμάτε;», ενώ λίγο αργότερα προσέθεσε: «Ο κόσμος υποφέρει, πεθαίνει. Ολόκληρα οικοσυστήματα καταρρέουν, βρισκόμαστε στις αρχές ενός μαζικού αφανισμού κι εσείς για το μόνο που μιλάτε είναι για τα χρήματα, για παραμύθια μας αέναης οικονομικής ανάπτυξης; Πώς τολμάτε;».

Μάλιστα, λίγο αργότερα ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αναρτώντας το βίντεο της ομιλίας της Τούνμπεργκ στο προφίλ του στο Twitter, έγραψε άκρως ειρωνικά: «Φαίνεται ένα πολύ χαρούμενο κορίτσι που προσβλέπει σε ένα λαμπρό και θαυμάσιο μέλλον. Χάρηκα που την είδα!». Η Τούνμπεργκ «απάντησε» αλλάζοντας την περιγραφή του λογαριασμού της στο Twitter όπου πλέον κάτω από τη φωτογραφία και το όνομά της αναγράφεται: «Ενα πολύ χαρούμενο νεαρό κορίτσι που προσβλέπει σε ένα λαμπρό και θαυμάσιο μέλλον».

Ο Τραμπ όμως δεν είναι ο μόνος που την επικρίνει ή την ειρωνεύεται, καθώς έχει αρκετούς πολέμιους, τα επιχειρήματα των οποίων (αφήνουμε έξω τους αρνητές της κλιματικής αλλαγής) συνοψίζονται στο ότι η Τούνμπεργκ αποτελεί ένα φερέφωνο, έναν αχυράνθρωπο πίσω από την οποία κρύβονται όσοι εκμεταλλευόμενοι την ίδια και το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής κερδίζουν σε χρήμα και ισχύ. Τι απαντά όμως η ίδια η Τούνμπεργκ;

«Σε πολλούς αρέσει να διασπείρουν φήμες ότι έχω ανθρώπους πίσω από μένα, ότι πληρώνομαι, ότι με εκμεταλλεύονται για να κάνω ό,τι κάνω. Πίσω μου, όμως, δεν υπάρχει κανείς εκτός από τον ίδιο μου τον εαυτό. (…) Δεν είμαι μέρος κανενός οργανισμού. Μερικές φορές στηρίζω και συνεργάζομαι με πολλές ΜΚΟ που εργάζονται για το κλίμα και το περιβάλλον, είμαι όμως απολύτως ανεξάρτητη και εκπροσωπώ μόνο τον εαυτό μου.

Και το κάνω απολύτως δωρεάν. Δεν εισέπραξα ούτε λεφτά, ούτε υποσχέσεις για μελλοντικές πληρωμές, σε οποιαδήποτε μορφή. (…) Δεν έχω συναντήσει ούτε έναν ακτιβιστή υπέρ του κλίματος που να μάχεται για τα λεφτά. Η σκέψη αυτή είναι απολύτως παράλογη. Επίσης ταξιδεύω μόνο κατόπιν άδειας από το σχολείο μου και τα έξοδα καλύπτονται από τους γονείς μου. (…) Και ναι. Γράφω μόνη μου τις  ομιλίες μου.

Ομως γνωρίζοντας πως ό,τι λέω φτάνει σε τόσους πολλούς ανθρώπους συχνά ζητώ κάποια βοήθεια. Εχω κάποιους επιστήμονες, τη βοήθεια των οποίων ζητώ συχνά για το πώς να εκφράσω συγκεκριμένα πολύπλοκα ζητήματα. Θέλω να είναι τα πάντα απολύτως σωστά ώστε να μη διασπείρω λανθασμένα γεγονότα ή πράγματα που μπορεί να παρερμηνευθούν».

Βασικό χαρακτηριστικό της Τούνμπεργκ στο οποίο αναφέρονται όλοι, φίλοι και εχθροί είναι και το σύνδρομο Ασπεργκερ, από το οποίο πάσχει. H ίδια σχολιάζει: «Κάποιοι με κοροϊδεύουν γι’ αυτό. Ομως το Ασπεργκερ δεν είναι πάθηση, είναι δώρο. Λένε επίσης ότι αφού έχω Ασπεργκερ δεν θα έπρεπε να φέρω τον εαυτό μου σε αυτήν τη θέση. Ομως αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που το κάνω. Αν ήμουν “φυσιολογική” και κοινωνική θα είχα ενταχθεί σε κάποιον οργανισμό, ή θα έφτιαχνα έναν δικό μου οργανισμό. Από τη στιγμή όμως που δεν είμαι τόσο καλή στο να κοινωνικοποιούμαι, έκανα αυτό».