Πρωθυπουργός για πρόεδρος

Αν υπήρχε τετραγωνισμός του κύκλου στην πολιτική θα ήταν αυτός. Και πρακτικά θα μπορούσε να περιγραφεί ως εξής: Πώς μπορείς να κάνεις το Μαξίμου να φέρνει στον Λευκό Οίκο ή το Ελιζέ χωρίς να πειράξεις το Σύνταγμα; Πώς ένας πρωθυπουργός γίνεται σχεδόν πρόεδρος; Με τον τρόπο του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Ο σημερινός ένοικος του Μαξίμου φαίνεται να απάντησε στο πρόβλημα. Δεν χρειάζεται να βαφτίσεις τον εαυτό σου πρόεδρο για να γίνεις πρόεδρος. Οπως δεν χρειάζεται να βαφτίσεις τον υπουργό σου της Επικρατείας πρωθυπουργό για να του αναθέσεις καθήκοντα συντονισμού της κυβέρνησης – περίπου όπως αυτά που έχει ο γάλλος πρωθυπουργός, εάν θέλει κανείς να μείνει στην Ευρώπη και να μην περάσει στην άλλη όχθη του Ατλαντικού.

Ο Μητσοτάκης έφτιαξε ένα σφικτό μοντέλο εσωτερικής διοίκησης, μια μηχανή, της οποίας κάθε γρανάζι γνωρίζει πως είναι αυτός που έχει τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο στις αποφάσεις. Είναι ένα μοντέλο γενικών κατευθύνσεων και ειδικών εντολών, στην ακρίβεια της εκτέλεσης των οποίων ο ίδιος δεν έχει συμμετοχή. Αυτή είναι η δουλειά του πρωθυπουργού που δεν λέγεται πρωθυπουργός. Αντίθετα, ο ίδιος έχει τον πρώτο λόγο στον απολογισμό του έργου. Στον τελικό λογαριασμό που αποδίδεται μπροστά στον πρόεδρο.

Ειπώθηκε πως το μοντέλο Μητσοτάκη είναι πολύ συγκεντρωτικό για να δουλέψει. Μένει να φανεί στην πράξη. Ως τότε όμως ο Πρωθυπουργός μπορεί να ασκεί τα προεδρικά του καθήκοντα και κοινωνικά. Μια κηδεία εδώ, ένα αθλητικό event εκεί. Ο Μαχαιρίτσας και ο Τσιτσιπάς και μια παρτίδα τένις με τον Τσιτσιπά. Αλλά και μια πρωθυπουργική σύζυγος που αυτονομείται με διακριτή ατζέντα και ρόλο για να υπηρετήσει το μοντέλο ως πρώτη κυρία.

Κάτω από αυτό το πρίσμα, δεν είναι περίεργο που στους δυο πρώτους μήνες της διακυβέρνησής του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θυμίζει περισσότερο αρχηγό κράτους παρά αρχηγό κυβέρνησης. Ο Μητσοτάκης δεν άλλαξε φυσικά τον τίτλο. Αλλά ποτέ στο παρελθόν η ιδιότητα που περιγράφει ο τίτλος δεν έμοιαζε τόσο τυπική. Και ποτέ ένας πρωθυπουργός δεν έδειχνε τόσο αυτονομημένος από την κυβέρνησή του, σχεδόν όσο ένας γάλλος ή ένας αμερικανός πρόεδρος.

Επικοινωνιακά μπορεί να αποδειχθεί κόλπο γκρόσο. Ο Μητσοτάκης δεν θα είναι ο πρώτος πρωθυπουργός που δεν θα ακολουθήσει τη φθορά της κυβέρνησής του – από τον Κώστα Σημίτη έως τον Κώστα Καραμανλή, ήταν αντίθετα πολλοί οι πρωθυπουργοί που εξακολουθούσαν να θεωρούνται «καταλληλότεροι» από την κοινή γνώμη για να ασκήσουν τα πρωθυπουργικά καθήκοντα, ενώ την ίδια ώρα οι κυβερνήσεις τους παρέπαιαν. Αν θα μπορούσε να κερδίσει όμως κάτι περισσότερο ο Πρωθυπουργός από αυτήν τη λελογισμένη απόσταση, αυτή είναι λίγη προεδρική λάμψη. Τώρα, απλώς δεν είναι λίγο. Σε συνθήκες κυβερνητικής φθοράς, όμως, μπορεί να είναι τα πάντα.

Αν πάντως δουλέψει στοιχειωδώς το μοντέλο, ο Πρωθυπουργός θα έχει να αφήσει κάτι στον επόμενο. Μπορεί να το πει κανείς και διαφορετικά. Αν εκτός από ελκυστικό το μοντέλο αποδειχθεί και λειτουργικό, δεν θα έχει κανέναν λόγο ο διάδοχος του σημερινού Πρωθυπουργού να επιστρέψει στην εποχή όπου ο πρωθυπουργός ήταν μόλις κάτι περισσότερο από πρώτος μεταξύ ίσων. Το μοντέλο θα μείνει ακόμη και εάν ο διάδοχος είναι κάποιος από εκείνους σήμερα που καταγγέλλουν το επιτελικό κράτος ως συγκεντρωτικό. Ποιος δεν θα ήθελε λίγη εξουσία ακόμη; Και ποιος θα έλεγε όχι σε λίγη προεδρική λάμψη;