Λένα Παπαληγούρα

«Είναι τα βλέφαρά μου διάφανες αυλαίες. Οταν τ’ ανοίγω βλέπω εμπρός μου ό,τι κι αν τύχει. Οταν τα κλείνω βλέπω εμπρός μου ό,τι ποθώ».

Ανδρέας Εμπειρίκος, «Ενδοχώρα»

Τη φράση αυτή την πρωτοδιάβασα σε κάποιο βιβλίο λογοτεχνίας των τελευταίων τάξεων του Λυκείου. Με στοίχειωσε. Πήρα κόκκινο μανόν για τα νύχια και την έγραψα πάνω σε μια ξύλινη συρταριέρα που είχα στο τότε δωμάτιό μου. Εκτοτε άλλαξα πολλά σπίτια, η συρταριέρα ήταν όμως πολύ βολική και πέρασαν χρόνια ώσπου να την αποχωριστώ. Από την εφηβεία μου λοιπόν κοιμόμουν συντροφιά με τη φράση του Εμπειρίκου. Και ήταν σαν να γράφτηκε για να μου υπενθυμίζει να θυμάμαι τα όνειρά μου.

Τα όνειρα της νύχτας. Δρόμοι επικοινωνίας με την ψυχή. Παράθυρα στο υποσυνείδητο. Ονειρα πάντοτε ζωντανά. Πλήθος εικόνες και ήχοι και σχήματα. Αλλοτε όνειρα που αφήνουν γεύση τρόμου, γεύση μοναξιάς, όνειρα σκοτεινά και δυσβάσταχτα, κι άλλοτε όνειρα γεμάτα χρώμα. Παραστάσεις ολόκληρες. Συχνά πέφτω, σπάνια πετάω. Κι είναι και τα δύο εξίσου έντονα. Παρόν πολύ συχνά το σπίτι όπου μεγάλωσα, που δεν είναι πια δικό μας, αλλά έρχεται στον ύπνο μου… Πότε γεμάτο αναμνήσεις, πότε άδειο, σαν να ξαναχτίζεται, κι έχει απομείνει μονάχα ο σκελετός του. Παρόντες οι γονείς μου και οι άνθρωποι που έχασα, οι φόβοι και οι ελπίδες μου. Παρών ο άντρας μου και η ευγνωμοσύνη που νιώθω για την αγκαλιά του που με σφίγγει το βράδυ. Πιο παρών από όλα ο γιος μου. Το πιο μεγάλο μου… όνειρο. Που είδα να γίνεται πραγματικότητα πριν από επτά μήνες.

Είναι, λοιπόν, αυτά τα όνειρα που κάνουμε τη νύχτα. Είναι οι ιστορίες πέρα από τον συνειδητό μας έλεγχο, τραυματικές και θαυμαστές, που έρχονται να γαληνέψουν ή να αφυπνίσουν την ψυχή μας. Επιθυμίες και ένστικτα καλά κρυμμένα, από τα οποία όμως τη νύχτα κανένας δεν ξεφεύγει. Είναι αυτό το «ό,τι κι αν τύχει» που βλέπουμε τη μέρα, που συναντά παλαιότερες εμπειρίες μας κι όλα μαζί μπερδεύονται, «ράβονται» μεταξύ τους και ίσως για να «τακτοποιηθούν» μέσα μας γίνονται σενάρια πίσω απ’ τα βλέφαρά μας. Είναι όμως και τα όνειρα που κάνουμε τη μέρα, οι πόθοι μας που θα ‘λεγε ο Εμπειρίκος. Στην Α’ Δημοτικού η δασκάλα μάς έβαλε να ζωγραφίσουμε ένα όνειρό μας. Κ εγώ ζωγράφισα ένα κορίτσι σε μια σκηνή. Δεν το είχα σίγουρα δει στον ύπνο μου. Μόνο όμως έτσι μπορούσα να αντιληφθώ το θέμα που μας έβαλε η δασκάλα. Από κάτω έγραψα «όταν μεγαλώσω, ονειρεύομαι να γίνω ηθοποιός».

Το όνειρο αυτό της μέρας, λοιπόν, με συντρόφευε για πολλά πολλά χρόνια και όταν δε μ’ άρεσε αυτό που έβλεπα γύρω μου έκλεινα τα μάτια και γύριζα μέσα μου, σ’ αυτό που ποθούσα. Κι ακόμα τώρα εκεί γυρίζω. Οταν ξεχνάω το πάθος και την αθωότητα του ονείρου μου της Α’ Δημοτικού. Για να θυμηθώ. Οταν οι μέρες γίνονται πολύ βαριές κι οι νύχτες μπερδεμένες. Κι όταν δεν μπορώ, όσο κι αν προσπαθώ, να θυμηθώ σε ποιο σπίτι τελικά είχα εκείνη τη ζωγραφισμένη με μανόν συρταριέρα μου.

Κι όμως τους τελευταίους μήνες δεν χρειάζομαι καμία συρταριέρα να μου υπενθυμίζει να θυμάμαι. Εχω τα μάτια του γιου μου. Τεράστια και ορθάνοιχτα. Σε κοιτάζουν και βλέπουν μέσα σου. Εχω το άγγιγμα και τη μυρωδιά του. Χάρη σε αυτόν κοιτάζω «ό,τι κι αν τύχει» με άλλο βλέμμα, μαθαίνω να βλέπω πάλι καθαρά, αναγνωρίζω αλλιώς σκέψεις, επιθυμίες, φόβους, κι έτσι ίσως δεν χρειάζεται αυτά να έρχονται στον ύπνο μου.

Κι όσο κι αν πια κοιμάμαι πολύ πιο λίγο και πολύ λιγότερο βαθιά, χάρη στον γιο μου θυμάμαι να ονειρεύομαι.