«Ακουγα τη σιωπή στο μυαλό μου»

Η αυτοσαρκαστική διάθεση δεν θα μπορούσε να λείπει από ένα άλμπουμ που τιτλοφορείται «My finest work yet». Ο 46χρονος συνθέτης και πολυοργανίστας Αντριου Μπερντ έκλεισε μέσα σε αυτό γενναίες δόσεις χιούμορ και ειρωνείας, σήμα κατατεθέν έτσι κι αλλιώς το μουσικό ιδίωμα που υπηρετεί από το 2003, όταν άφησε τους Bowl of Fire για να ξεκινήσει σόλο καριέρα. Εκτοτε μετράει 11 δίσκους και εκατοντάδες συναυλίες στις ΗΠΑ και στο εξωτερικό, όπου το χαρακτηριστικό μοτίβο είναι ο τρόπος με τον οποίο σφυρίζει στα τραγούδια του. Η κατηγοριοποίησή του προκύπτει de facto μετά το άκουσμα των τραγουδιών του: στη μεγάλη περιοχή της ανεξάρτητης ροκ, με επιρροές από την ελεύθερη τζαζ και με στέρεη βάση την κλασική παιδεία που απέκτησε μικρός (έχει πτυχίο βιολιού από το Πανεπιστήμιο Northwestern του Ιλινόι).

Ηταν πολύ σημαντική η περίοδος που έζησα στο Σικάγο. Θυμάμαι πράγματα από τις πρωινές ραδιοφωνικές εκπομπές, τη μουσική του τζουκ μποξ στο Green Mill. Ηταν πολύ σημαντικό για έναν 20άρη να μεγαλώνει σ’ αυτή την κοινότητα. Το ίδιο σημαντική ήταν και η αυτοαπομόνωση στη φάρμα του Δυτικού Ιλινόι, όπου πήγα απορρίπτοντας την πρόσκληση ενός φίλου να ταξιδέψουμε στο Λος Αντζελες για να πετύχουμε κάτι. Κατά κάποιον τρόπο, η ζωή μου έχει χωριστεί στην περίοδο πριν και μετά τη φάρμα. Από το πρωί ώς το βράδυ πειραματιζόμουν με τους ήχους και τη μουσική. Δεν νομίζω ότι οπουδήποτε αλλού θα άκουγα τη σιωπή που κουβαλούσα στο μυαλό μου. Εκεί έμαθα επίσης πώς το περιβάλλον μπορεί να επηρεάσει τη μουσική που δημιουργείς και πώς η μουσική επηρεάζει τον τρόπο που «διαβάζεις» το περιβάλλον. Από αυτό το σημείο κι έπειτα όλα τα δικά μου πρότζεκτ βασίζονται στη διάδραση με το περιβάλλον.

Οσο μεγάλωνα αγαπούσα όλο και περισσότερο τον Μπετόβεν, ειδικά τα κοντσέρτα για βιολί, και για το ίδιο είδος τον Ντβόρζακ. Κάπου στην πορεία, όταν ήμουν 17-18 ετών, ανακάλυψα τον Ραβέλ, τον Ντεμπισί, τον Μπάρτοκ και τη μουσική δωματίου. Αργότερα με συγκινούσε πάντα ως μουσική ηρωίδα η Μέιβις Στέιπλς και από τραγουδοποιούς ο Τζον Πράιν. Τα τραγούδια του ήταν πάντα «αποσταγμένα», αν μπορώ να το πω έτσι. Δεν υπήρχε υπερβολική αφαίρεση, αλλά σαφήνεια σε όσα έγραφε.

Αυτό που κάνει μια μουσική καλύτερη από μια άλλη είναι το ένστικτο και η ευελιξία που περιέχεται στη δημιουργία. Είναι πολύ δύσκολο να φανταστώ κάποιον άλλο να ερμηνεύει τη δική μου μουσική, όπως κι εγώ των άλλων. Κάπου εκεί κρύβεται η μαγεία του καθενός. Νομίζω ότι αυτό που προσδιορίζει τη μουσική μου είναι ο τρόπος με τον οποίο η ροκ συναντά την ελεύθερη τζαζ. Μπορεί να ανήκω στην ετικέτα της πρώτης, αλλά οι μουσικοί με τους οποίους συνεργάζομαι προέρχονται όλοι από το δεύτερο είδος. Παίρνουμε μαζί ρίσκα πάνω στη σκηνή, δεν ερμηνεύουμε απλώς τα κομμάτια μας – και πιστεύω ότι αυτό φαίνεται στο τελικό αποτέλεσμα, όπως πιθανότατα θα διαπιστώσετε και στη συναυλία της Αθήνας. Βγαίνει πάντα κάτι καινούργιο στη σκηνή σε σχέση με το άλμπουμ.

Στο τραγούδι «Σίσυφος» φανταζόμουν τις εναλλακτικές που είχε ο μυθολογικός ήρωας στην κορυφή του βουνού, την ώρα που αφήνει πάλι τον βράχο να κατρακυλήσει. Τον φανταζόμουν ανάμεσα σε δύο επιλογές: είτε να πηδήξει από το βουνό για να «σωθεί» (στην πραγματικότητα σκεφτόμουν ότι βρίσκεται σε ένα ηφαίστειο και θέλει να βουτήξει μέσα) είτε να αφήσει τον βράχο να κατρακυλήσει. Σ’ αυτή την περίπτωση έπρεπε να μετρήσει τις ηθικές συνέπειες της πράξης του: τις «παράπλευρες απώλειες» για την κοινότητα.

Οσον αφορά την αμερικανική πολιτική, νομίζω ότι ο εχθρός βρίσκεται πάντα εντός. Σημασία δεν έχει μόνο η οργή μας εναντίον του Τραμπ, αλλά και το τι κάνουμε εμείς ως πολίτες. Είναι λίγο περίπλοκη η σχέση μας με τους κατά καιρούς εχθρούς των ΗΠΑ: πάντοτε αναζητούσαμε κάποιον έξω από τα σύνορά μας, όπως ο σοβιετικός κίνδυνος, μόνο και μόνο για να καλύψουμε ένα εσωτερικό κενό. Δεν επρόκειτο να επιβιώσουμε, παρά μόνο αν βρίσκαμε κάτι που όντως καλύπτει αυτό το κενό.

Συνεργάζομαι πολύ συχνά με κωμικούς στη σκηνή. Ο Ζακ Γαλυφιανάκης είναι ένας από αυτούς. Βλέποντάς τον νομίζω ότι κρατάει το ακροατήριό του σε «ομηρεία», με τη θετική έννοια. Μπορεί να λέει ακόμη και εξωφρενικά αστεία ή σχόλια αφήνοντας το κοινό σε αμφιθυμία – αλλά αυτή είναι η ουσία της κωμωδίας. Δεν δίνει συνταγές, δεν προσφέρει λύσεις. Το γεγονός ότι μπορώ να έρθω στο Λος Αντζελες και να συναντήσω μερικούς απ’ τους καλύτερους κωμικούς μού δίνει μεγάλη αίσθηση ελευθερίας.

info

Η συναυλία του Andrew Bird, σκηνή στο ξέφωτο, 24/6 στις 22.00. Είσοδος ελεύθερη