Κύκλοι

Στις εκλογές του 2009 ο ΣΥΡΙΖΑ βρισκόταν σε κακή κατάσταση. Ανάμεσα στα πολλά προβλήματα, ο Αλέξης Τσίπρας είχε να αντιμετωπίσει εσωτερικές διαφωνίες: η Ανανεωτική Πτέρυγα ήταν εξοργισμένη με την ηγεσία. Η αφορμή; Στις ευρωεκλογές που είχαν προηγηθεί, ο πρόεδρος του κόμματος είχε αποφασίσει πως ο επικεφαλής του ευρωψηφοδελτίου θα ήταν ο Νίκος Χουντής. Ο εκπρόσωπος της τάσης και εν ενεργεία ευρωβουλευτής Δημήτρης Παπαδημούλης είχε τοποθετηθεί τρίτος, μετά την Ελένη Σωτηρίου από τη συνιστώσα ΚΟΕ. Ηταν κοινό μυστικό πως τα ποσοστά δεν θα επέτρεπαν την εκλογή του. Η αιτία; Εβλεπαν πως ο Τσίπρας «έστριβε» τον ΣΥΝ προς μια κατεύθυνση με την οποία διαφωνούσαν, προωθώντας όλο και περισσότερο τον Συνασπισμό Ριζοσπαστικής Αριστεράς.

Η υπόθεση ήταν, ας πούμε, ζωής και θανάτου για το κόμμα. Οι ανανεωτικοί αποτελούσαν περίπου το μισό των ψηφοφόρων του. Με τις τότε συνθήκες, αν εκείνοι δεν έρχονταν στις κάλπες, ο ΣΥΡΙΖΑ θα έμενε εκτός Βουλής. Στις τελευταίες ομιλίες, ο Τσίπρας δεν έμοιαζε καθόλου στον σίγουρο εαυτό του. Επικαλέστηκε τον κομματικό πατριωτισμό, απευθύνθηκε στο συναίσθημα εκείνων που κάποτε έμεναν ξάγρυπνοι για να μάθουν αν ο ΣΥΝ είχε περάσει το εκλογικό μέτρο. Τελικά, ο Φώτης Κουβέλης και τα υπόλοιπα στελέχη μπήκαν κανονικά στη μάχη των εκλογών, ζητώντας να στηριχθούν οι ανανεωτικές υποψηφιότητες με σταυρό. Στις εκλογές, που έδωσαν την αυτοδυναμία στο ΠΑΣΟΚ, ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε περίπου μισή μονάδα πανελλαδικά. Στη Β’ Αθηνών οι τρεις έδρες είχαν την υπογραφή της εσωκομματικής αντιπολίτευσης: Φώτης Κουβέλης, Δημήτρης Παπαδημούλης, Γρηγόρης Ψαριανός.

Τι σημασία έχουν όλα αυτά; Την τελευταία δεκαετία ασχολούμασταν με πολύ μεγαλύτερα και πιο σημαντικά ζητήματα, με πιο βαριά ονόματα: Γιώργος Παπανδρέου, Λουκάς Παπαδήμος, Αντώνης Σαμαράς, Ευάγγελος Βενιζέλος. Τα εσωκομματικά ενός μικρού κόμματος, με ελάχιστη επιρροή, μοιάζουν αστεία – ειδικά γνωρίζοντας τη συνέχεια, τα πισωγυρίσματα και τον καιροσκοπισμό ορισμένων εκ των πρωταγωνιστών. Ομως από εκείνες τις εκλογές, από την απόφαση που λήφθηκε τότε, ξεκίνησε ένας μεγάλος ιστορικός κύκλος που είχε στο κέντρο του τον ΣΥΡΙΖΑ. Ο Τσίπρας είχε γλιτώσει τον εξευτελισμό, αλλά δεν άλλαξε ούτε ύφος ούτε πολιτική. Λίγα χρόνια μετά ο ΣΥΡΙΖΑ πρωτοστατούσε στις διαδηλώσεις εναντίον των μνημονίων, αφήνοντας ανοιχτό παράθυρο στη βία. Ξεχύθηκε στις πλατείες των Αγανακτισμένων. Επένδυσε στον λαϊκισμό, εκμεταλλεύθηκε τη φθορά που προκάλεσε η κρίση στα δύο μεγάλα κόμματα και ειδικά στο ΠΑΣΟΚ. Οταν οι ανανεωτικοί αποφάσισαν να αποχωρήσουν, η ζημιά είχε γίνει. Η λογική δεν ήταν πια της μόδας. Το 2012 ήταν το σκαλοπάτι που οδήγησε στο 2015. Κι εκεί, η πλευρά που το 2009 αρνιόταν να παραδώσει την Αριστερά στη συριζαϊκή πολιτική, που λειτούργησε ως παράγοντας σταθερότητας μπαίνοντας στην τρικομματική, παρέδωσε την εξουσία στον Αλέξη Τσίπρα με τους όρους που εκείνος ήθελε – και, τελικά, με το αζημίωτο. «Παρών».

Πώς κλείνει, πραγματικά, ο κύκλος; Με το κόμμα που πρωταγωνίστησε στην κρίση να μπαίνει ξανά στο χρονοντούλαπο, με την επιστροφή του όχι στο άγχος της εισόδου στη Βουλή, αλλά στην αντιπολίτευση χωρίς καμία ουσιαστική δύναμη. Με την ανασύνθεση ενός μέρους της Αριστεράς που καταστράφηκε. Το σύνθημα του ΣΥΡΙΖΑ είναι πως σε αυτές τις εκλογές «αποφασίζουμε για τις ζωές μας». Ομως η πραγματικότητα είναι πως τα τελευταία χρόνια ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ αυτός που αποφάσιζε – και, όπως κάθε δύναμη που βρέθηκε κάποια στιγμή στην εξουσία, πρέπει να κάνει την αυτοκριτική του. Οι πολιτικοί κύκλοι κλείνουν με μια ήττα. Κι αν δεν είναι στρατηγική, ας είναι τουλάχιστον ουσιαστική.