Οι δίαιτες της μόδας και οι υποσχέσεις – παγίδες

Οπως στη μόδα κάθε σεζόν αναδεικνύονται νέες τάσεις και βυθίζονται άλλες, έτσι ακριβώς και στη διατροφή συχνά – πυκνά γίνονται εξαιρετικά δημοφιλή νέα στοιχεία που έρχονται να εκτοπίσουν από τα πιάτα των πολλών παλιά συστατικά. Αν μιλήσουμε με ειλικρίνεια, όλοι σε κάποια φάση της ζωής μας μπήκαμε στον κόπο να δοκιμάσουμε αυτή τη νέα δίαιτα που διαφημίζουν τα περιοδικά ως θαυματουργή ή αυτό το φαγητό που οι γκρουρού του Διαδικτύου βάφτισαν υπερτροφή. Από την κετογονική διατροφή μέχρι να σκευάσματα που αντικαθιστούν τα γεύματα και βοηθούν στην απώλεια βάρους, ο δρόμος είναι στρωμένος με πολλά θερμιδικά ροδοπέταλα αλλά και υγιεινά αγκάθια. Ισχυρισμοί όπως ότι το βούτυρο στον καφέ προσφέρει επιπλέον ενέργεια, ο χυμός λεμονιού που συνδυάζεται με πιπέρι καγέν ξυπνάει τον μεταβολισμό και η αποκλειστική κατανάλωση κρέατος ενισχύει την υγεία και την απόδοση, δεν είναι άγνωστοι στο «κουρμπέτι» της διατροφής.

Η κύρια αιτία που συχνά – πυκνά επικρατούν τέτοιες πεποιθήσεις για την κατανάλωση τροφών σχετίζεται με το γεγονός ότι χρησιμοποιούν κάποια επιστημονικά τεκμήρια για να χτίσουν ένα εξαιρετικά ελκυστικό αφήγημα. Δεν είναι τυχαίο πως κάπου στην εξέλιξη του μύθου μπλέκεται το αδυνάτισμα ή η αποφυγή του καρκίνου, αφού αυτές οι παράμετροι τραβούν το ενδιαφέρον του ευρέος κοινού. Αλλωστε, όσοι τις διακινούν γνωρίζουν καλά πως μόλις γίνουν τάση στη διατροφή, όλες οι υπόλοιπες αντίστοιχες θεωρίες που υπήρχαν, θα απορριφθούν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η διατροφή πλούσια σε λιπαρά που τη δεκαετία του 1990 δαιμονοποιήθηκε εξαιτίας του συσχετισμού της με την αύξηση του βάρους, αλλά δύο δεκαετίες αργότερα προτιμάται σε σχέση με τους υδατάνθρακες, που πήραν τη ρετσινιά των παχυντικών.

Πώς καταλήγουμε όμως σε τέτοια συμπεράσματα; Και γιατί πιστεύουμε τάσεις που γίνονται δημοφιλείς ξαφνικά αλλά μέσα σε λίγα χρόνια, αν όχι ακόμα και μήνες, ξεπερνιούνται καθώς υστερούν σε αξιοπιστία; Ολα οφείλονται στις προσωπικές μας εμπειρίες που ανάγονται στη σφαίρα της σοφίας, αλλά δεν λαμβάνουν υπόψη και τις αντίστοιχες των άλλων, λέει ο Στιβ Μάγκνες, ειδικευμένος στην άσκηση αμερικανός επιστήμονας και προπονητής στο Πανεπιστήμιο του Χιούστον στο Τέξας. «Μια και λίγο – πολύ κατέχουμε τα βασικά στοιχεία της διατροφής και πώς αυτά επηρεάζουν το σώμα μας, υπερεκτιμάμε τις γνώσεις μας. Αν διαβάσουμε έναν οδηγό διατροφής, ακούσουμε ένα podcast ή μια σχετική συζήτηση στην τηλεόραση, ξαφνικά γεμίζουμε αυτοπεποίθηση για τις γνώσεις μας σχετικά με τα ζητήματα του φαγητού κι αρχίζουμε να υπερβάλλουμε. Στην πραγματικότητα, όμως, ξέρουμε τόσα λίγα!».

Το φαινόμενο αυτό είναι αρκετά δημοφιλές στις σελίδες κοινωνικής δικτύωσης όπου «ξερόλες» μπορούν να πουν οτιδήποτε προκειμένου να πολλαπλασιάσουν τους followers τους ή ν’ αρχίσουν οι άλλοι να τους ραίνουν με likes. Εκεί που το έδαφος είναι σαφώς πρόσφορο για τέτοιες συμπεριφορές, είναι σε ό,τι αφορά τη δίαιτα. Οσοι ακολουθούν συγκεκριμένα πρότυπα διατροφής τα υπερασπίζονται με πάθος ακόμα κι αν δεν έχουν βάση αλήθειας ή γίνονται αρκετά επιθετικοί απέναντι σε πραγματικά περιστατικά ή ειδικούς που τα απορρίπτουν. Αντί να πάρουν τη συμβουλή επαγγελματιών που κατέχουν το αντικείμενο, προτιμούν να κάνουν του κεφαλιού τους και να βάζουν στο στόμα τους όποια μοδάτα συστατικά εμπιστεύονται.

Ακόμα κι έτσι, ωστόσο, οι δρομείς βρίσκονται σε πλεονεκτικότερη θέση σε σχέση με τους υπόλοιπους παθητικούς ακόλουθους των διατροφικών μοδών, προσθέτει ο Στιβ Μάγκνες στην ιστοσελίδα Podium Runner. Μια και το τι βάζουν στο πιάτο τους έχει άμεση σχέση με την επίδοσή τους στους δρόμους, όσοι τρέχουν διαπιστώνουν στο σώμα τους τη διατροφή αξία όσων φαγητών καταναλώνουν. Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει πως οι δρομείς κάνουν πάντα την τέλεια διατροφή και ξέρουν ακριβώς τι χρειάζεται το σώμα τους, ωστόσο είναι πιο εύκολο να αποκτήσουν μια ιδέα, αφού αν κάτι δεν πάει καλά, θα φανεί στην προπόνησή τους. Με το πέρασμα του χρόνου μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη εμπειρία για τις διατροφικές απαιτήσεις του οργανισμού τους, με βάση πάντα το σχέδιο προπόνησης, και τελικά να σβήσουν από το διατροφολόγιό τους όλα εκείνα τα συστατικά που έχουν το καλό όνομα αλλά στερούνται τη χάρη.

Πώς να προφυλαχθείτε

Μήπως είναι πολύ καλό για να είναι αληθινό;

Την επόμενη φορά λοιπόν που θα φτάσει στ’ αφτιά σας μια θαυματουργή δίαιτα ή σκεύασμα, αναλογιστείτε αν τελικά όλο αυτό είναι πολύ καλό για να είναι αληθινό. Επίσης, ψάξτε λίγο την προέλευσή της μήπως κρύβεται κάποια εταιρεία ή ένα πρόσωπο που προσπαθεί να αποκομίσει κέρδος. Αν δεν είστε σίγουροι, δείτε το παράδειγμα άλλων έμπειρων δρομέων. Αν και ο καθένας διαφέρει, σίγουρα δεν θα έκαναν κάτι που να έβαζε σε κίνδυνο τις επιδόσεις τους εκτός κι εντός στίβων. Καθώς το 90% αυτών δεν κάνει διατροφικές τρέλες, τότε είναι εξαιρετικά πιθανό αυτό που προτίθεστε να δοκιμάσετε να σας βλάψει. Τέλος, ρίξτε μια ματιά για έμπνευση σε βιβλία γνωστών δρομέων που αποκρυσταλλώνουν το διατροφικό τους πλάνο.