Η εκδικητική διεκδίκηση

Για τη Νέα Δημοκρατία το (εσωκομματικό) σύνθημα τώρα είναι οι χαμηλοί τόνοι. «Σκάστε, μη φοβίσετε τον κόσμο και ξανασυσπειρωθεί στον ΣΥΡΙΖΑ». Μετά από πολλά χρόνια έντασης και επιθετικότητας, προσπαθούν να βρουν κάτι που να μοιάζει ήπιο. Ευπρόσδεκτο, αφού έτσι πιθανόν να μπορέσει να ακουστεί επιχείρημα ή να φανεί δείγμα προγράμματος. Ξεφεύγουν βέβαια πολλά, όπως του κ. Βρούτση για τον βλαπτικό χαρακτήρα των 120 δόσεων, ή της κ. Ξαφά για την οικονομική βλάβη από τη μη μείωση των συντάξεων, ή το 7ήμερο, το ξεπερασμένο 8ωρο, κ.λπ., αλλά γίνεται μια προσπάθεια ήπιου «ρεβανσισμού». Οχι από όλους, αλλά από πολλούς.

Πέρα από τον πληρωμένο (επιτέλους) πόθο πραγματικής ή φαντασιακής επανόδου, συχνά φαίνεται μια αντι-ΣΥΡΙΖΑ οργή, ακόμα και σε ανθρώπους του συντηρητικού χώρου που έμοιαζαν διαβασμένοι, ψαγμένοι φιλελεύθεροι, κεντροδεξιοί, ακόμα και νεοφιλελεύθεροι (είναι επιβεβαιωμένο ότι η ιδεολογική ποιότητα έχει μια αξιακή «ανεξαρτησία», αμβλύνει και εκλογικεύει αντιπαλότητες).

Ποιο είναι το πυρηνικό κέντρο του μένους; Δεν είναι πάντα εντοπίσιμο. Καταλαβαίνω κάποιον που αποκαθηλώθηκε τα προηγούμενα χρόνια από το αχανές και μανιασμένο πλήθος και ο οποίος θεωρεί τον ΣΥΡΙΖΑ ως τον συνυπαίτιο της αποκαθήλωσής του. Καταλαβαίνω επίσης τον θυμό του ιδιωφελούς, που είχε για πολλά χρόνια συνδέσει την επαγγελματική του μακροημέρευση με τα έργα και τις κυβερνητικές ημέρες της Νέας Δημοκρατίας και που επί ΣΥΡΙΖΑ έχασε την επαγγελματική βολή του. Αλλά δεν μπορώ να κατανοήσω την οργή κάποιου «ασφαλιστικά ενήμερου», που θεωρεί ως υπέρτατη αδικία το ότι π.χ. οι ανασφάλιστοι καλύπτονται από το δημόσιο σύστημα υγείας και ο ίδιος φορτώνεται, με τους φόρους, το «άδικο» βάρος αυτών που δεν πληρώνουν εισφορές.

Εν τούτοις, η κοινωνική συνοχή, δηλαδή η ανάκτηση μιας μορφής πολιτισμικού δικαίου, είναι δομικό στοιχείο «οικονομίας», είναι προϋπόθεση ανάπτυξης. Εκτός κι αν θεωρήσουμε την ανάπτυξη μόνο ως προς αριθμητικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά της και όχι ως προς τις πολιτισμικές και ποιοτικές προσόδους.

Υπάρχουν άλλωστε και άλλες μορφές αδίκου ή, αν θέλετε, αντι-δικαίου. Οταν π.χ. ο μη δανειολήπτης μοιράζεται με τον δανειολήπτη το ανεξόφλητο δάνειο του τελευταίου, δηλαδή όταν φορτώνεται το χρέος της τράπεζας, όταν ο ίδιος (ο μη δανεισμένος) αιμοδότησε την τράπεζα με τις αποταμιεύσεις του.

Επομένως έχουν γίνει στην ελληνική κοινωνία πολλές συσπειρώσεις και αντισυσπειρώσεις με βάση τον κώδικα εξατομίκευσης και εσωτερίκευσης μιας αδικίας. Κώδικα που έχει ως διεκδικητική βάση «την αποκατάσταση αδικιών». Πάνω σε αυτό το δίπολο, οργανώνονται μαζικές απαιτήσεις και διεκδικητικά διαβήματα.

Αν τα πολλά προηγούμενα χρόνια (προ κρίσης) υπήρχε η «ταξικότητα» που βασίζονταν στη διαφορά οικονομικής στάθμης και μάλιστα ως δεσπόζον ιεραρχικό σύστημα, σήμερα υπάρχει η «ταξικότητα» των μορφών αδίκου. Ο «καιάδας», ως μηχανισμός κοινωνικής εκκαθάρισης, κάνει πιθανή την, εξ αντιδιαστολής, υπερθέσμιση ενός ανελαστικού συστήματος συλλογικής ελεημοσύνης. Μια κουλτούρα δικαίου και αδίκου, εκτός δικαίου και αδίκου, ή μια ισότητα ή ανισότητα που να εκλαμβάνεται ως εκδίκηση.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Νομού Σάμου