Για τη νύχτα της κουκουβάγιας

Αν με ρωτούσε κάποιος ποια ήταν η πιο όμορφη βδομάδα της ζωής μου θα δυσκολευόμουν να απαντήσω. Ισως να δι άλεγα εκείνη τη βδομάδα του μέλιτος στο Παρίσι. Ισως τις μέρες που γεννήθηκε ο πρώτος μας γιος ο Στάθης. Ισως πιο πριν εκείνο το Σάββατο της Αποκριάς που μεθυσμένοι εγώ και η Πελαγία κάναμε για πρώτη φορά έρωτα στο σπίτι της στη Φρεαττύδα και είδαμε, ή νομίσαμε ότι είδαμε έξω από το τζάμι πυγολαμπίδες… Αν όμως με ρωτούσε κάποιος ποια ήταν η πιο άσχημη, η πιο απαίσια βδομάδα της ζωής μου δεν θα είχα παρά μόνο μία επιλογή. Το καλοκαίρι, τον Αύγουστο του ’39, από τη μέρα των γενεθλίων της Πελαγίας μέχρι την αυτοκτονία της…

… Τα γενέθλιά της ήταν Κυριακή – το ξέσπασμα στο γιορτινό τραπέζι, Δευτέρα – σιωπή, Τρίτη – παραλήρημα, Τετάρτη – βαθιά σιωπή και έλλειψη επικοινωνίας, Πέμπτη πρωί – κάποια βελτίωση, Πέμπτη απόγευμα, η Μεγάλη Πέμπτη της ζωής μου, – η ομολογία: «Αλέξανδρε!». Ενιωσα ότι πρώτη φορά άκουγα το όνομά μου από το στόμα της γυναίκας μου έπειτα από πολύ καιρό. Η φωνή της βαθιά, κουρασμένη, αλλά σίγουρη και αποφασιστική. Μπήκα στο δωμάτιό μας, που αυτές τις μέρες είχε γίνει δωμάτιό της – εγώ κοιμόμουν στο σαλόνι. «Ναι Πελαγία μου;». «Αλέξανδρε, θέλω να σου μιλήσω. Πάμε καλύτερα μέσα αν δεν σε πειράζει». «Οχι βέβαια, πάμε». Ενιωθα μια περίεργη αγωνία. Το ύφος της είχε μια αυστηρότητα που μου δημιουργούσε ένα αίσθημα ενοχής. Καθίσαμε. Το πρόσωπό της γλύκανε. Είχε μια εξαντλημένη απαστράπτουσα ομορφιά που – δεν ξέρω γιατί – μου θύμιζε θρησκευτικές εικόνες…

… Αναρωτήθηκα όλα αυτά τα χρόνια που πέρασαν τι ήταν αυτό που οδήγησε την Πελαγία στην απονενοημένη πράξη. Οι ενοχές ίσως; Οι τύψεις για μένα και τα παιδιά, για τον παράνομο έρωτά της με τον ξάδελφό μου τον Ιωνα; Ναι μάλλον. Είναι δύσκολο να απαλλαγείς από τέτοιες τύψεις και να αποδεχθείς ότι ο έρωτας δεν έχει ανάγκη από πιστοποιητικό νομιμότητας.

Ομως αυτό που τσάκισε την Πελαγία ήταν το γεγονός ότι ενώ εκείνη βρήκε τη δύναμη να μου εξομολογηθεί τα πάντα, αυτός, ο Ιων δεν τόλμησε. Την έβγαλε τρελή. Φαντασιόπληκτη. Αρνήθηκε τον έρωτά τους πριν αλέκτορα φωνήσαι…

… Κι όμως όλα ξεκίνησαν για μας τους δυο πολύ διαφορετικά. Τα σημάδια έδειχναν ευνοϊκά. Μεγάλη παγίδα αυτά τα σημάδια…

… Την πρωτοείδα στα 14 της, ντυμένη με τα προσκοπικά! Είχα μόλις τελειώσει το στρατιωτικό κι ανέλαβα τις εξωτερικές δουλειές της εταιρείας. Είχα πάει στο υπουργείο, στο γραφείο του Ευριπίδη, για κάτι άδειες και μπήκε μέσα ξαφνικά μια πανέμορφη προσκοπίνα! «Νονέ!». «Αλέξανδρε, από δω το καμάρι μου. Η Πελαγία!»…

… Την είδα ξανά έπειτα από έναν χρόνο και… Ο συμμαθητής μου ο Νίκος ο Δεσποτίδης, που μετά έγινε κουμπάρος μας, με κάλεσε σε μια δεξίωση της λέσχης σιδηροδρομικών. Ο πατέρας του ήταν προσωπάρχης. «Ελα το Σάββατο θα έχει πολλές όμορφες κόρες σιδηροδρομικών!». Η δεξίωση αποδείχθηκε φιάσκο. Το μόνο που άξιζε ήταν το κρασί. Είχα πιει τρία ποτήρια όταν ξαφνικά εμφανίζεται η Πελαγία. Οχι με προσκοπικά αλλά με ένα λεπτό λευκό φόρεμα! «Την ξέρεις;» μου λέει ο Νίκος. «Ναι! Βρες τρόπο να την πλησιάσω». «Λοιπόν…» έκανε ο Νίκος παίρνοντας το γνωστό του σατανικό ύφος. «Δίπλα της, πίσω από την κολόνα, έχω κρεμάσει το παλτό μου. Στην αριστερή τσέπη έχω τον αναπτήρα σου. Πήγαινε». «Μα εγώ δεν καπνίζω. Και το παλτό μου…». «Καλά είσαι ηλίθιος; Το παλτό αυτό είναι δικό μου. Το δικό σου είναι στην κολόνα. Δίπλα στη νεράιδά σου…».

Πλησιάζω στην κολόνα και βλέπω μπροστά μου τρία παλτά! Πιθανότητες μία στις τρεις. Βάζω το χέρι μου στην αριστερή τσέπη του μεσαίου και βγάζω έναν αναπτήρα! Τύχη! Ακόμα ένα σημάδι. «Πελαγία τι κάνεις; Με θυμάσαι;». «Μα και βέβαια Αλέξανδρε! Από δω η μητέρα μου και ο θείος μου ο Βάκης». Η πρώτη γνωριμία με την οικογένεια της μελλοντικής μου γυναίκας. Πολύ συμπαθητικοί άνθρωποι. Ο θείος Βάκης βέβαια, ντυμένος πρόσκοπος, με κοίταζε με ένα πολύ διερευνητικό βλέμμα. Ηρθε κι ο Νίκος, χορέψαμε με τη νεράιδα το πρώτο μας βαλς , έγινε μια σημαντική προσέγγιση. Οσο για τον αναπτήρα, τελικά δεν ήταν του Νίκου! Είχα διαλέξει λάθος παλτό, που είχε κι αυτό στην αριστερή του τσέπη έναν αναπτήρα! Λάθος παλτό και ίσως… λάθος γυναίκα…

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Τα παραπάνω αποσπάσματα ανήκουν σε ένα κείμενο τριάντα σελίδων. Μια «βιογραφία» που έγραψα για τον ρόλο του Αλέξανδρου στη «Νύχτα της Κουκουβάγιας» του Γιώργου Διαλεγμένου, που ανέβηκε στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων, σε σκηνοθεσία Λευτέρη Βογιατζή. Οι σελίδες αυτές γράφτηκαν την άνοιξη του 1998, χαράματα μετά τη γενική δοκιμή. Οπως συνήθως στις «γενικές» του Λευτέρη, παρά τους τόσους μήνες προβών που προηγήθηκαν, δεν έγινε κανονικό πέρασμα. Γυρνώντας σπίτι ένιωσα την ανάγκη να βάλω στο χαρτί σκέψεις και αισθήματα που μου γεννήθηκαν όλο αυτό το διάστημα, σαν αντίστιξη στις σχολαστικές, όσο και ευεργετικές, απαιτήσεις ακρίβειας του Λευτέρη.

Λίγες μέρες πριν, σε μια κυριακάτικη βόλτα στο Μοναστηράκι, είχα βρει κάποιες παλιές φωτογραφίες, αναζητώντας εικόνες μιας νεανικής παρέας ή ενός ευτυχισμένου ζευγαριού του Μεσοπολέμου, που ο επερχόμενος πόλεμος και η προδοσία – περισσότερο η προδοσία – τους οδήγησαν στην καταστροφή.

Τις φωτογραφίες αυτές και το παραπάνω κείμενο, που φυσικά δεν διεκδικεί λογοτεχνικές δάφνες, αποτέλεσε όμως πολύτιμο καύσιμο υποκριτικό υλικό, το αφιερώνω σήμερα σε όλη εκείνη την εκλεκτή ομάδα καλλιτεχνών, στον Γιώργο Διαλεγμένο, στη μνήμη του Λευτέρη Βογιατζή και, με κάθε σεβασμό, στην άγνωστη, χαμένη στο παρελθόν, παρέα της φωτογραφίας.

Σκέφτομαι ότι, μερικές φορές, μια παλιά εικόνα μας συνδέει όχι μόνο με κάτι που ζήσαμε, αλλά και με κάτι που απλώς φανταστήκαμε.