Τα παρασκήνια μιας έκθεσης

Κατά τη διάρκεια της παραμονής μου στη Θεσσαλονίκη, ήδη από την άφιξή μου, τον Αύγουστο του 2016, σ’ όλη την πορεία των δραστηριοτήτων μου αλλά και από τα αναγνώσματά μου, διέκρινα την ιδιαιτερότητα αυτής της πόλης, τον πλούτο της ιστορίας της καθώς και τους βαθείς και μακροχρόνιους δεσμούς της με τη Γαλλία.

Σταδιακά, προέκυψε η ανάγκη να αποκαλυφθούν και να αποκατασταθούν εκ νέου, στο γαλλικό και ελληνικό κοινό, οι στενοί δεσμοί μεταξύ της Γαλλίας και της πόλης κατά τους τελευταίους τέσσερις αιώνες, επειδή αυτή η μακραίωνη σχέση βρίθει γεγονότων, τα οποία μερικές φορές αγνοούνται ή διαφεύγουν της μνήμης.

Πόσοι γνωρίζουν ότι η Γαλλία επέλεξε να ιδρύσει ένα από τα πρώτα της προξενεία, το 1686 στη Θεσσαλονίκη; Οτι το 1906, η Λαϊκή Αποστολή επέλεξε τη Θεσσαλονίκη για να ιδρύσει το πρώτο της σχολείο (το Λυσέ); Οτι η διδασκαλία των γαλλικών κυριάρχησε στο εκπαιδευτικό σύστημα της πόλης επί σχεδόν έναν αιώνα; Οτι η αρχική κατασκευή πολλών σύγχρονων υποδομών έγινε από τα γαλλικά στρατεύματα της Στρατιάς της Ανατολής; Και πόσοι γνωρίζουν ότι μερικοί εμβληματικοί τόποι της πόλης, όπως η Πλατεία Αριστοτέλους, το Λιμάνι και η σημερινή Νέα Παραλία, φέρουν την υπογραφή γάλλων αρχιτεκτόνων;

Αυτές οι διαφορετικές θεματικές αποτελούν  τη ραχοκοκαλιά της έκθεσης «Souvenirs de Salonique, γαλλικές ιστορίες από το χθες στο σήμερα» και θα είναι ανοιχτή στο ευρύ κοινό από τις 15 Μαρτίου έως τις 25 Απριλίου. Θα μεταφερθεί έπειτα στη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, 9-12 Μαΐου 2019.

Αυτή η «περιπέτεια» απροσδόκητα απέκτησε και μια σημαντική ανθρώπινη διάσταση. Αναφέρομαι στις επαφές που αναπτύχθηκαν κατά τους τελευταίους μήνες με τους γάλλους απογόνους οικογενειών της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης που είχαν εξοριστεί στη Γαλλία κατά τις αρχές του 20ού αιώνα. Προσωπικά έγγραφα και φωτογραφίες τους εμπλουτίζουν την έκθεση. Οι οδυνηρές μαρτυρίες τους στιγματίζονται από τον πόνο της εξορίας που παραμένει ζωντανός έπειτα από δύο ή και τρεις γενιές και ενισχύεται από την τραγική μοίρα της εβραϊκής κοινότητας αυτής της πόλης κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Να ποια είναι η πολλαπλή ταυτότητα της Θεσσαλονίκης, όπως διαμορφώθηκε κατά τη διάρκεια της ταραχώδους ιστορίας της: ρωμαϊκή, βυζαντινή, οθωμανική, εβραϊκή και ελληνική. Ταυτότητες των οποίων τα ίχνη δεν γίνονται αντιληπτά με την πρώτη ματιά. Μερικές φορές είναι θαμμένα στο έδαφος της πόλης καθώς και στη μνήμη των κατοίκων της.

Το ίδιο ισχύει και για τη γαλλική ταυτότητα της Θεσσαλονίκης την οποία μέσω αυτής της έκθεσης σας προσκαλούμε να ανακαλύψετε.

Ελπίζω ότι αυτή η πορεία θα γίνει αντιληπτή ως μήνυμα φιλίας προς τη Θεσσαλονίκη και τους κατοίκους της.

Ο Φιλίπ Ρέι είναι ο γενικός πρόξενος της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη