Αποδιοπομπαίος στρατηγός

Πριν από μερικές μέρες, ο Θόδωρος Τσουκάτος, άλλοτε κραταιό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, βρέθηκε στα δικαστήρια, απολογούμενος ως πρωταγωνιστής σε ένα πολιτικό σκάνδαλο, που ακόμα απασχολεί την επικαιρότητα: το σκάνδαλο της Siemens. Κατηγορήθηκε ότι, το 1999, πήρε από τον Μιχάλη Χριστοφοράκο, που εκπροσωπούσε την εταιρεία, ένα εκατομμύριο μάρκα (περίπου 420.000 ευρώ), για να δωροδοκήσει άγνωστους υπαλλήλους του ΟΤΕ προκειμένου να δοθεί στη Siemens η σύμβαση 8002 για την ψηφιοποίηση του ΟΤΕ. Ο άλλοτε «στρατηγός» της κυβέρνησης Σημίτη προσπάθησε να αντικρούσει την κατηγορία:

«Ημουν άσχετος με τη σύμβαση», είπε απολογούμενος, στις 13 Φεβρουαρίου 2019, στο Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων. «Εγώ ήμουν στο κόμμα, δεν είχα σχέση με συμβάσεις. Είναι γνωστό πως ο Χριστοφοράκος και η Siemens είχαν σχέση από πολύ παλιά με πανίσχυρα στελέχη του ΟΤΕ, αρμόδιους για το θέμα κ.λπ. […] Απλώς έπρεπε να με εντάξουν στο σκηνικό, για να δικαιολογηθεί πολιτικά αυτή η κατάσταση».

Ο Τσουκάτος δεν αρνείται ότι πέρασαν λεφτά από τα χέρια του. Εχει όμως ισχυριστεί, από την πρώτη στιγμή της εμπλοκής του ονόματός του, ότι τα χρήματα πήγαν στο κομματικό ταμείο. Τον ίδιο ισχυρισμό επανέλαβε και στην απολογία του. Κατηγόρησε μάλιστα το κόμμα του ότι δεν τον προστάτευσε, ότι τον χρησιμοποίησε ως «αποδιοπομπαίο τράγο». «Με πέταξαν στα σκυλιά», είπε χαρακτηριστικά. Και πρόσθεσε ότι, μόνο το 2000, φαίνεται να διακινήθηκαν περί τα 16 δισ. δραχμές στα ταμεία του ΠΑΣΟΚ προερχόμενα από ιδιωτικές χρηματοδοτήσεις.

Ο Θόδωρος Τσουκάτος γεννήθηκε το 1952 στο Λεωνίδιο Κυνουρίας. Σπούδασε στη φαρμακευτική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και, από τα φοιτητικά του χρόνια, είχε εμπλακεί στην πολιτική. Υπήρξε μέλος του ΕΚΚΕ, σε μια εποχή που τα στεγανά του μαοϊκού χώρου και του ΠΑΣΟΚ επικοινωνούσαν. Στο ΠΑΣΟΚ προσχώρησε μετά την «Αλλαγή», το 1983. Αλλά θέση στον κεντρικό μηχανισμό κατέκτησε αρκετά χρόνια αργότερα, το 1990, οπότε και εξελέγη στην Κεντρική Επιτροπή. Με τον Κώστα Σημίτη γνωρίστηκε από τις αρχές του 1992 και διασυνδέθηκε μαζί του πριν εκείνος διαδεχθεί τον Ανδρέα Παπανδρέου, τον Ιανουάριο του 1996. Χτίζοντας έναν προσωπικό μηχανισμό στελεχών, ο Σημίτης τον αξιοποίησε αμέσως, αναθέτοντάς του την ευθύνη του «Γραφείου Κοινωνικού Διαλόγου» του πρωθυπουργού. Εχοντας την ευθύνη του οργανωτικού, ο Τσουκάτος εγκαταστάθηκε στη Χαριλάου Τρικούπη. Η δουλειά του δεν είχε σχέση με τις πολιτικές τοποθετήσεις, την κομματική ή την κρατική στρατηγική. «Ηταν για να μαζεύει κόσμο και να οργανώνει εκδηλώσεις», λένε στελέχη του ΠΑΣΟΚ που έζησαν από πρώτο χέρι εκείνη την περίοδο. Θεωρείται ότι συνέβαλε στην εσωκομματική νίκη του Σημίτη επί του Τσοχατζόπουλου, το 1996, λέγεται μάλιστα ότι δική του έμπνευση ήταν η δημιουργία της «Κίνησης των Τεσσάρων» (Σημίτης, Πάγκαλος, Βάσω Παπανδρέου, Παρασκευάς Αυγερινός) μέσω της οποίας ενισχύθηκε η κομματική ισχύς του Σημίτη στη μάχη της διαδοχής.

Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, πλέον, ο Σημίτης κέρδισε και τις βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου 1996 και προχώρησε με προτάγματα τον εκσυγχρονισμό της κοινωνίας και την ισχυροποίηση της χώρας μέσω της ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ταυτότητάς της. Στο μεταξύ, ο Τσουκάτος είχε εγκατασταθεί στο Μαξίμου, εργαζόμενος αόκνως. «Θόδωρος Τσουκάτος στο κόμμα και στο κράτος», έλεγε το σύνθημα που καθρέφτιζε τα πράγματα. Ηταν έξυπνος άνθρωπος και θεωρούνταν ιδανικός στην αποτίμηση προσώπων και την ικανοτήτων τους. Παρ’ όλη την κινητικότητα του πασοκικού στελέχους, όμως, η σχέση του με τον Σημίτη ήταν τυπική. Και κάποια στιγμή, όταν ο πρώην πρωθυπουργός έμαθε ότι είχε βρεθεί στο κότερο του επιχειρηματία Σωκράτη Κόκκαλη, μια περίοδο που στην πολιτική ζωή κυριαρχούσε ο όρος «διαπλοκή», τον απομάκρυνε από το περιβάλλον του. Πάντως το 2000 χρίστηκε υποψήφιος Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ και εξελέγη βουλευτής, ωστόσο στις εκλογές του 2004 δεν κατάφερε να επανεκλεγεί.

Οταν έγινε γνωστή η υπόθεση που αποκλήθηκε σκάνδαλο Siemens, η Δικαιοσύνη θέλησε να διευκρινίσει αν, όντως, είχε δοθεί από τον Χριστοφοράκο ένα εκατ. μάρκα και πού πήγε αυτό το ποσό. Ο υπεύθυνος Οικονομικών του ΠΑΣΟΚ, το 1999, Σπύρος Αυγερινός, επιβεβαίωσε τον ισχυρισμό του Τσουκάτου: τα λεφτά πήγαν στο κόμμα. «Ημουν μπροστά όταν είχε φέρει μέρος των χρημάτων και πήρε κουπόνια». Συνήθης πρακτική. Από τη μεταπολίτευση, οι οικονομικές ενισχύσεις πληρώνονταν με δεσμίδες κουπονιών – και κανείς δεν αρνείται ότι τέτοια ποσά έφταναν στα κόμματα. Εύλογο, επίσης, είναι ο αρχηγός του κόμματος να μη γνωρίζει τις λεπτομέρειες. Ετσι συνέβαινε, άλλωστε τα κόμματα είχαν πάντα υπεύθυνο για τα οικονομικά τους – εν προκειμένω, τον Κώστα Γείτονα.

Στην κατάθεσή του, ο Τσουκάτος επιβεβαιώνει ότι ο Σημίτης δεν μπορούσε να έχει σχέση με καμία συναλλαγή. «Δεν γνώριζε. Εγώ δεν του το είχα πει. Ο κ. Σημίτης δεν ασχολούνταν με τα οικονομικά του κόμματος». Εξάλλου, τον θεωρεί «έντιμο πολιτικό, στοχοπροσηλωμένο που πέτυχε πολλά για τη χώρα».

Είναι εύλογο για τον Τσουκάτο να επιδιώκει να αποσείσει τη βαρύτατη κατηγορία εναντίον του, η οποία, αν αποδειχτεί, επισύρει πολύχρονη ποινή. Ο ίδιος επιμένει ότι δεν πήρε χρήματα. «Τους έδωσα πληρεξούσιο στην εξεταστική στη Βουλή να ανοίξουν όλους τους λογαριασμούς. Με ρώτησε η μάνα μου, “ποιοι λογαριασμοί στο εξωτερικό παιδί μου;”». Αληθεύει ο ισχυρισμός του; Είναι αθώος; Είναι η απάντηση που πρέπει να δώσει, τεκμηριώνοντάς τη, το δικαστήριο.