Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και ειδικά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και τα χτυπήματα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν πλήξει καίρια την παγκόσμια οικονομία αναγκάζοντας το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να αναθεωρήσει προς τα κάτω τις προβλέψεις για ανάπτυξη. Το ΔΝΤ κάνει λόγο για τρία σενάρια ανάλογα τις εξελίξεις, το τρέχον αναφοράς, ένα δυσμενές ένα ακόμη πιο αρνητικό.
Οι γεωπολιτικές εντάσεις θα μπορούσαν να επιδεινωθούν ακόμη περισσότερο —μετατρέποντας την κατάσταση στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στη σύγχρονη εποχή— ή θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εσωτερικές πολιτικές εντάσεις, προειδοποιεί το ΔΝΤ στην έκθεση για τις Παγκόσμιες Οικονομικές Προοπτικές (World Economic Outlook -WEO) που μόλις δόθηκε στη δημοσιότητα.
Η Ελλάδα
Το ΔΝΤ προβλέπει για την Ελλάδα ανάπτυξη 1,8% για το 2026 και 1,7% για το 2027, πληθωρισμός 3,5% και 2,7% αντίστοιχα, έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών 6,4% το 2026 και 5,7% το 2027, καθώς και ανεργία 7,4% φέτος και 7,1% του χρόνου.
Η Ευρωζώνη
Στη ζώνη του ευρώ η ανάπτυξη αναμένεται να μειωθεί από 1,4% το 2025 σε 1,1% το 2026 και σε 1,2% το 2027. Η πρόβλεψη αναθεωρείται προς τα κάτω κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με την έκθεση WEO του Ιανουαρίου 2026, με την επίδραση της καλύτερης από την αναμενόμενη ανάπτυξης στο τέλος του 2025 να δίνει τη θέση της στις αρνητικές επιπτώσεις της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή με την πάροδο του χρόνου.
Ο πόλεμος θα προστεθεί στις παρατεταμένες επιπτώσεις της επίμονης αύξησης των τιμών της ενέργειας από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, παρασύροντας τη μεταποίηση. Επίσης θα υπάρξει πρόσθετη πίεση από την πραγματική ανατίμηση του ευρώ σε σχέση με τα νομίσματα των χωρών που εξάγουν ανταγωνιστικά προϊόντα. Ο αντίκτυπος της προγραμματισμένης αύξησης των αμυντικών δαπανών για τις περισσότερες χώρες αναμένεται να υλοποιηθεί μετά από αρκετά χρόνια, δεδομένων των δεσμεύσεων για σταδιακή επίτευξη των επιπέδων-στόχων έως το 2035, σημειώνεται στο Blog του ΔΝΤ.
Τα τρία κανάλια επιπτώσεων –καμπανάκι και για τις αγορές
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και οι σοβαρές ζημιές σε κρίσιμες εγκαταστάσεις σε μια περιοχή κεντρικής σημασίας για τον παγκόσμιο εφοδιασμό με υδρογονάνθρακες αυξάνουν την πιθανότητα μιας μεγάλης ενεργειακής κρίσης σε περίπτωση που συνεχιστούν οι εχθροπραξίες, σημειώνεται. Αυτός ο αντίκτυπος θα εξαρτηθεί από τρία κανάλια, εκτιμάται:
Πρώτον, οι υψηλότερες τιμές των βασικών προϊόντων αποτελούν τυπικό αρνητικό σοκ προσφοράς, αυξάνοντας το κόστος για τα ενεργοβόρα αγαθά και τις υπηρεσίες, διαταράσσοντας τις αλυσίδες εφοδιασμού, αυξάνοντας τον γενικό πληθωρισμό και διαβρώνοντας την αγοραστική δύναμη.
Δεύτερον, αυτές οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να ενισχυθούν καθώς οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι προσπαθούν να ανακτήσουν τις απώλειές τους.
Τρίτον, οι αυξημένοι μακροοικονομικοί κίνδυνοι και η προοπτική αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής θα μπορούσαν να προκαλέσουν ξαφνική ανατιμολόγηση από τις χρηματοπιστωτικές αγορές – με πολύ χαμηλότερες αποτιμήσεις περιουσιακών στοιχείων, υψηλότερα ασφάλιστρα κινδύνου, μεγαλύτερη φυγή κεφαλαίων και ανατίμηση του δολαρίου – αυστηροποιώντας τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες και μειώνοντας τη συνολική ζήτηση.
Τα τρία σενάρια και η παγκόσμια ανάπτυξη
Η βασική πρόβλεψη αναφοράς του ΔΝΤ υποθέτει μια βραχύβια σύγκρουση και μέτρια αύξηση 19% στις τιμές των ενεργειακών βασικών προϊόντων το 2026. Με βάση αυτή, προβλέπεται παγκόσμια ανάπτυξη μόλις 3,1% φέτος και πληθωρισμός 4,4%. Πρόκειται για απότομη απόκλιση από την παγκόσμια τάση αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού τα τελευταία χρόνια.
Ένα πιο παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και περαιτέρω ζημιές στις εγκαταστάσεις γεώτρησης και διύλισης θα διατάρασσαν την παγκόσμια οικονομία βαθύτερα και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Στο δυσμενές αυτό δυσμενές σενάριο, υποθέτοντας μια απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας φέτος σε συνδυασμό με αυξανόμενες προσδοκίες για τον πληθωρισμό και κάποια αυστηροποίηση των χρηματοοικονομικών συνθηκών, η ανάπτυξη μειώνεται στο 2,5% φέτος και ο πληθωρισμός αυξάνεται στο 5,4%.
Σε ένα ακόμη πιο αρνητικό σενάριο όπου οι διαταραχές του ενεργειακού εφοδιασμού επεκτείνονται και το επόμενο έτος, οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό γίνονται πολύ λιγότερο σταθερές και οι χρηματοοικονομικές συνθήκες δέχονται απότομο πλήγμα, η παγκόσμια ανάπτυξη θα μειωθεί στο 2% φέτος και το επόμενο έτος, ενώ ο πληθωρισμός θα υπερβεί το 6%.
Οι πιο ευάλωτες οικονομίες
Οι οικονομίες χαμηλού εισοδήματος και οι αναπτυσσόμενες οικονομίες —ιδίως εκείνες με ευπάθειες και περιορισμένα αποθέματα— είναι πιθανό να πληγούν περισσότερο. Οι εξαγωγείς ενέργειας του Κόλπου θα αντιμετωπίσουν οικονομικές επιπτώσεις από κατεστραμμένες υποδομές, διαταραχές στην παραγωγή, περιορισμούς στις εξαγωγές και ασθενέστερη τουριστική και επιχειρηματική δραστηριότητα.
Τα απαραίτητα μέτρα
Ένα ολοκληρωμένο πακέτο χάραξης πολιτικής στην κρίση θα συνδύαζε μέτρα που οι χώρες θα πρέπει να λάβουν οι ίδιες και μέτρα για τα οποία οι χώρες θα πρέπει να συνεργαστούν ρεαλιστικά. Αυτά περιλαμβάνουν πρωτίστως τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών και του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τη διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας και την εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση. Οι κεντρικές τράπεζες θα πρέπει να παραμείνουν σε εγρήγορση και να είναι έτοιμες να ενεργήσουν με σαφήνεια και αποφασιστικότητα σύμφωνα με τις εντολές τους, προσθέτει το ΔΝΤ.
