Τρεις εβδομάδες έχουν περάσει από την έναρξη του πολέμου που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν, με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με μια κρίση που φαίνεται να ξεφεύγει από τον έλεγχό του.
Οι τιμές ενέργειας στην παγκόσμια αγορά αυξάνονται, οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται απομονωμένες από τους συμμάχους τους – ιδιαίτερα στο NATO – ενώ ταυτόχρονα ετοιμάζουν νέες στρατιωτικές δυνάμεις για επιχειρησιακή ανάπτυξη, παρά τη δέσμευση του Τραμπ ότι ο πόλεμος θα είναι «περίπατος».
Ο Αμερικανός πρόεδρος αποκάλεσε «δειλά» τα υπόλοιπα κράτη – μέλη του NATO επειδή αρνήθηκαν να συμβάλουν στην ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ, επιμένοντας ότι η εκστρατεία προχωρά σύμφωνα με το σχέδιο. Ωστόσο, η δήλωσή του πως η μάχη «κερδήθηκε στρατιωτικά» δεν ανταποκρίνεται στα δεδομένα, καθώς το Ιράν εξακολουθεί να αντιστέκεται με επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και επιδρομές με drones στην περιοχή.
Δεν ελέγχει ούτε το… πολιτικό μήνυμα της σύγκρουσης
Ο Τραμπ, ο οποίος ανέλαβε για δεύτερη φορά την προεδρία των ΗΠΑ υποσχόμενος να αποφύγει «ηλίθιες» στρατιωτικές επεμβάσεις, φαίνεται τώρα να μην ελέγχει ούτε το αποτέλεσμα ούτε το πολιτικό μήνυμα της σύγκρουσης που ο ίδιος προκάλεσε.
Η απουσία σαφούς στρατηγικής εξόδου από τον πόλεμο προκαλεί ανησυχία για την πολιτική του κληρονομιά και τις προοπτικές του κόμματός του, καθώς οι Ρεπουμπλικάνοι προσπαθούν να διατηρήσουν τις μικρές πλειοψηφίες τους στο Κογκρέσο ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου 2026.
«Ο Τραμπ έχει φτιάξει για τον εαυτό του ένα κουτί που ονομάζεται πόλεμος του Ιράν και δεν μπορεί να βρει τρόπο να βγει από αυτό», σχολίασε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην αξιωματούχος αμερικανικών κυβερνήσεων με εμπειρία στη Μέση Ανατολή.
Από την πλευρά του, στέλεχος του Λευκού Οίκου απάντησε ότι οι «επιθέσεις αποκεφαλισμού» της ιρανικής ηγεσίας και η καταστροφή μεγάλου μέρους του ιρανικού ναυτικού συνιστούν αδιαμφισβήτητη στρατιωτική επιτυχία.
Τα όρια της προεδρικής εξουσίας
Τα όρια της επιρροής του Τραμπ – διπλωματικά, στρατιωτικά και πολιτικά – έγιναν εμφανή την περασμένη εβδομάδα. Η άρνηση των συμμάχων του να αναπτύξουν ναυτικές δυνάμεις στα Στενά του Ορμούζ τον αιφνιδίασε, ενώ ορισμένοι σύμβουλοι πρότειναν να περιορίσει το εύρος της επιχείρησης, κάτι που δεν έχει υλοποιηθεί μέχρι στιγμής.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η στάση των συμμάχων αντικατοπτρίζει την απροθυμία τους να εμπλακούν σε έναν πόλεμο για τον οποίο «δεν ερωτήθηκαν», αλλά και την αντίδραση τους απέναντι στην υποτίμηση των παραδοσιακών συμμαχιών των ΗΠΑ μετά την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία.
Παράλληλα, ήρθαν στην επιφάνεια διαφορές με το Ισραήλ σχετικά με στρατιωτικές επιχειρήσεις, με τον Τραμπ να «αδειάζει» τον Νετανιάχου επειδή δεν είχε ενημερωθεί για τα ισραηλινά πλήγματα στο κοίτασμα South Pars του Ιράν.
Υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές;
Αναλυτές που μίλησαν στο πρακτορείο Reuters υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ βρίσκεται σε ένα «σταυροδρόμι» για την πορεία της επιχείρησης «Επική Οργή», χωρίς ξεκάθαρο σχέδιο για την επόμενη φάση.
Θα μπορούσε να κλιμακώσει την αμερικανική επίθεση καταλαμβάνοντας τον πετρελαϊκό κόμβο του Ιράν στο νησί Χαργκ ή αναπτύσσοντας στρατεύματα κατά μήκος των ακτών του, επιλογές όμως που ενέχουν τον κίνδυνο μιας μακροχρόνιας εμπλοκής, την οποία απορρίπτει η πλειοψηφία των Αμερικανών.
Μια άλλη επιλογή θα ήταν να κηρύξει τη νίκη και να αποχωρήσει, γεγονός που θα μπορούσε να απογοητεύσει τις συμμαχικές χώρες του Κόλπου και να αφήσει πίσω ένα Ιράν διψασμένο για εκδίκηση, με πιθανές συνέπειες για τη σταθερότητα της περιοχής.
Οι λανθασμένοι υπολογισμοί
Από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου 2026, η αμερικανική κυβέρνηση φαίνεται να υποτίμησε τις συνέπειες μιας σύγκρουσης με το Ιράν. Η Τεχεράνη απάντησε εξαπολύοντας πυραύλους και drones, πλήττοντας γειτονικές χώρες του Κόλπου και περιορίζοντας τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το 20% της παγκόσμιας μεταφοράς πετρελαίου.
«Απέτυχαν να σκεφτούν ένα εφεδρικό πλάνο σε περίπτωση που ο πόλεμος δεν εξελισσόταν όπως θα ήθελαν», δήλωσε ο Τζον Μπας, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και την Τουρκία.
Καθώς η σύγκρουση συνεχίζεται, ο Τραμπ δείχνει ολοένα πιο απογοητευμένος από την αδυναμία του να ελέγξει το «αφήγημα» της πολεμικής εκστρατείας, επιτιθέμενος στα μέσα ενημέρωσης και κάνοντας λόγο για «προδοσία» απέναντι στις επιλογές του.
