Δύο εβδομάδες πριν από την προγραμματισμένη συνάντηση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο, ο Αμερικανός πρόεδρος έθεσε έναν νέο όρο για τις διαπραγματεύσεις: τη συμβολή της Κίνας στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Η Κίνα, ωστόσο, φαίνεται να έχει ελάχιστα κίνητρα να ικανοποιήσει το αίτημά του. Με το κλείσιμο του σημαντικού αυτού θαλάσσιου περάσματος, το Ιράν έχει ουσιαστικά περιορίσει το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, προκαλώντας άνοδο τιμών και ανησυχίες για ενεργειακές ελλείψεις που απειλούν τη διεθνή οικονομία.
Αντιμέτωπος με τη χειρότερη πετρελαϊκή κρίση στην ιστορία, ο Τραμπ καλεί χώρες όπως η Γαλλία, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Βρετανία να συνεργαστούν για την ασφάλεια των στενών. Προκειμένου να πείσει το Πεκίνο, ασκεί πρόσθετη πίεση. Σε συνέντευξή του στους Financial Times, δήλωσε ότι θέλει να γνωρίζει αν η Κίνα θα προσφέρει βοήθεια πριν από τη σύνοδο κορυφής με τον Σι Τζινπίνγκ στο τέλος του μήνα, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αναβολής του ταξιδιού του.
«Είναι μόνο λογικό όσοι επωφελούνται από τα στενά να βοηθήσουν ώστε να μην συμβεί κάτι κακό εκεί», είπε ο Τραμπ. «Νομίζω ότι η Κίνα πρέπει επίσης να βοηθήσει». Το αίτημα αυτό φαντάζει απίστευτο: ο Τραμπ ζητά από την Κίνα να διακινδυνεύσει στρατιωτικά σε έναν πόλεμο που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ εναντίον ενός φιλικού προς το Πεκίνο κράτους, απειλώντας παράλληλα με αναβολή της διπλωματίας.
Η Κίνα, ωστόσο, βρίσκεται σε καλύτερη θέση από τις υπόλοιπες ασιατικές χώρες για να αντέξει μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση. Τα τελευταία χρόνια έχει ενισχύσει τα αποθέματα πετρελαίου, έχει διαφοροποιήσει τις εισαγωγές της και έχει επενδύσει δισεκατομμύρια σε καθαρές μορφές ενέργειας, όπως η αιολική, η ηλιακή και τα ηλεκτρικά οχήματα.
Σύμφωνα με το CNN, το Ιράν εξετάζει το ενδεχόμενο να επιτρέψει τη διέλευση ορισμένων δεξαμενόπλοιων, εφόσον το πετρέλαιο διαπραγματεύεται σε κινεζικά γουάν. «Οι Κινέζοι μπορεί να πουν “ας περιμένουμε”», ανέφερε ο Μπερτ Χόφμαν, καθηγητής στο East Asian Institute του Εθνικού Πανεπιστημίου της Σιγκαπούρης. «Έχοντας στρατηγική ασφάλεια, διαθέτουν περιθώριο ελιγμών».
Η ισορροπία δυνάμεων
Ο πόλεμος, που σύμφωνα με Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους θα συνεχιστεί για εβδομάδες, έχει επισκιάσει τη σύνοδο του Πεκίνου. Ο Τραμπ αντιμετωπίζει εσωτερικές αντιδράσεις λόγω της αύξησης των τιμών των καυσίμων, καθώς οι επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν εντείνονται.
Στην Κίνα, η είδηση του πολέμου συνοδεύεται από ένα αίσθημα ειρωνικής ικανοποίησης. «Ο Τραμπ είναι μόνος αυτές τις μέρες στον κόσμο, κανείς δεν τον στηρίζει», είπε ο Χένρι Χούγιαο Γουάνγκ, πρόεδρος του Center for China and Globalization και συνεχίζει: «Έχει αναστατώσει τον κόσμο με τον πόλεμο στο Ιράν και βρίσκεται σε δύσκολη θέση».
Ενώ τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της Κίνας κάλεσαν σε μεγαλύτερη συνεργασία ΗΠΑ-Κίνας απέναντι στην παγκόσμια αβεβαιότητα, η εφημερίδα Global Times απέρριψε την ιδέα αποστολής πολεμικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ. «Πρόκειται πραγματικά για “μοίρασμα ευθύνης” ή για μοίρασμα του ρίσκου ενός πολέμου που ξεκίνησε η Ουάσιγκτον και δεν μπορεί να τελειώσει;» σχολίασε ο συντάκτης του άρθρου.
Σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα, ο εκπρόσωπος του κινεζικού Υπουργείου Εξωτερικών Λιν Τζιάν δεν έδωσε σαφή απάντηση στο αίτημα του Τραμπ, υπογραμμίζοντας τη σημασία της επικείμενης συνάντησης. «Η διπλωματία σε επίπεδο αρχηγών κρατών διαδραματίζει αναντικατάστατο ρόλο στη στρατηγική καθοδήγηση των σχέσεων Κίνας-ΗΠΑ», ανέφερε.
Οικονομικές πιέσεις
Η πιθανή αναβολή του ταξιδιού του Τραμπ έρχεται, ενώ Αμερικανοί και Κινέζοι αξιωματούχοι πραγματοποιούν διαδοχικούς γύρους συνομιλιών στο Παρίσι για εμπορικές συμφωνίες στους τομείς της γεωργίας και των κρίσιμων ορυκτών, σύμφωνα με το Reuters. Η διαπραγματευτική του ισχύς έχει μειωθεί, μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου που έκρινε ότι υπερέβη την εξουσία του επιβάλλοντας μονομερώς δασμούς σε όλους τους εμπορικούς εταίρους. «Οι ΗΠΑ χρειάζονται την Κίνα περισσότερο απ’ ό,τι η Κίνα τις ΗΠΑ», σημείωσε ο Γουάνγκ.
Η κινεζική επιρροή
Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει το ΝΑΤΟ για ένα «πολύ κακό» μέλλον, αν τα μέλη του δεν στείλουν πολεμικά πλοία στην περιοχή, ενώ χώρες όπως η Ιαπωνία και η Αυστραλία έχουν αρνηθεί. Η Κίνα, βασικός αγοραστής ιρανικού πετρελαίου και στρατηγικός εταίρος της Τεχεράνης, έχει ακόμη λιγότερους λόγους να ταχθεί στο πλευρό του Τραμπ.
Παράλληλα, Κινέζοι αξιωματούχοι έχουν καταδικάσει τις επιθέσεις στο Ιράν, ζητώντας άμεση κατάπαυση του πυρός, ενώ έχουν επικρίνει και ιρανικά πλήγματα σε γειτονικά κράτη όπως η Σαουδική Αραβία. Αν και το Πεκίνο δύσκολα θα αναλάβει δράση στα Στενά του Ορμούζ, έχει συμφέρον να διατηρήσει τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή. «Θα είναι επώδυνο, αλλά θέλουν η οικονομία τους να συνεχίσει να κινείται», σχολίασε ο Τζα Ίαν Τσονγκ, αναπληρωτής καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης.
Η Κίνα έχει επίσης ενισχύσει τον ρόλο της ως διπλωματικός μεσολαβητής στον Κόλπο και τον παγκόσμιο Νότο, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη συμφωνία επαναπροσέγγισης μεταξύ Ιράν και Σαουδικής Αραβίας το 2023. «Η Μέση Ανατολή είναι μια περιοχή στην οποία το Πεκίνο έχει επενδύσει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο», πρόσθεσε ο Τσονγκ. «Ωστόσο, οι τρέχουσες εξελίξεις ρίχνουν σκιά σε αυτές τις προσπάθειες».
