Ασπίδα για τον εγκέφαλο η… προσφορά στην κοινωνία

Η εθελοντική προσφορά φαίνεται πως δεν ωφελεί μόνο την κοινωνία, αλλά και τον ίδιο τον εγκέφαλο. Σύμφωνα με νέα έρευνα των Πανεπιστημίων του Τέξας στο Όστιν και της Μασαχουσέτης στη Βοστώνη, η τακτική συμμετοχή σε δραστηριότητες βοήθειας μπορεί να επιβραδύνει τη γνωστική γήρανση έως και κατά 20%.

Η μελέτη, που βασίστηκε σε δεδομένα δύο δεκαετιών από τηλεφωνικές έρευνες 31.303 ατόμων άνω των 50 ετών, συνέκρινε τα αποτελέσματα γνωστικών τεστ με τη συχνότητα παροχής βοήθειας – είτε μέσω οργανωμένου εθελοντισμού είτε με απλή υποστήριξη φίλων και συγγενών.

Όπως εξηγεί η κοινωνική επιστήμονας Sae Hwang Han από το Πανεπιστήμιο του Τέξας, “τα οφέλη από τη βοήθεια προς τους άλλους δεν είναι προσωρινά, αλλά συσσωρεύονται με τον χρόνο, τόσο στον επίσημο εθελοντισμό όσο και στην ανεπίσημη προσφορά”. Η ίδια προσθέτει ότι ακόμη και η μέτρια ενασχόληση, 2 έως 4 ώρες την εβδομάδα, συνδέεται με σημαντικά οφέλη για τη διατήρηση των γνωστικών λειτουργιών.

Η σημασία της κοινωνικής αλληλεπίδρασης

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, αν και η μελέτη είναι παρατηρητική και δεν αποδεικνύει αιτιώδη σχέση, η σύνδεση μεταξύ εθελοντισμού και γνωστικής υγείας είναι ισχυρή. Η πνευματική διέγερση και η κοινωνική επαφή που συνοδεύουν την προσφορά φαίνεται να συμβάλλουν καθοριστικά στη διατήρηση της εγκεφαλικής λειτουργίας.

Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι η μοναξιά επιβαρύνει τον εγκέφαλο, ενώ η σωματική δραστηριότητα και η κοινωνική συμμετοχή βοηθούν στη διατήρηση της μνήμης και της συγκέντρωσης. Αντίστοιχα, η παύση τέτοιων δραστηριοτήτων σχετίζεται με ταχύτερη γνωστική φθορά.

Εθελοντισμός: «επένδυση» για το μυαλό

Η έρευνα κατέγραψε ότι η ενασχόληση με εθελοντικές δραστηριότητες για 2–4 ώρες την εβδομάδα –περισσότερες από 100 ώρες ετησίως– συνδέεται με επιβράδυνση της γνωστικής παρακμής. Αντίθετα, η υπερβολική ενασχόληση μπορεί να επιφέρει κόπωση και μείωση των ωφελειών.

Ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι η ανεπίσημη προσφορά, όπως η βοήθεια σε γείτονες ή συγγενείς, παρέχει παρόμοια οφέλη με τον θεσμικό εθελοντισμό, παρά το γεγονός ότι συχνά δεν αναγνωρίζεται κοινωνικά. “Ήταν ευχάριστη έκπληξη να διαπιστώσουμε ότι προσφέρει εξίσου σημαντικά γνωστικά οφέλη”, σημειώνει η Han.

Προστασία από τη γνωστική παρακμή

Με τα περιστατικά άνοιας να αυξάνονται διεθνώς, οι επιστήμονες αναζητούν παράγοντες κινδύνου που μπορούν να τροποποιηθούν, όπως η διατροφή, η φυσική άσκηση και η κοινωνική δραστηριότητα. Ο εθελοντισμός, εκτός από την ενίσχυση των κοινωνικών δεσμών, φαίνεται να αποτελεί μια απλή και αποτελεσματική πρακτική για τη διατήρηση της πνευματικής υγείας.

Όπως καταλήγει η Han, “πολλοί ηλικιωμένοι, ακόμη και με προβλήματα υγείας, συνεχίζουν να προσφέρουν πολύτιμη βοήθεια στους γύρω τους και είναι ακριβώς αυτοί που ωφελούνται περισσότερο όταν τους δίνεται η δυνατότητα να προσφέρουν”.