Φάρμακο και για τον εγκέφαλο το τρέξιμο!

Σε φάρμακο (και) κατά της Αλτσχάιμερ αναδεικνύεται η άσκηση, με τους ειδικούς να τη «συνταγογραφούν» ανεπιφύλακτα. Τα συμπεράσματα μελετών είναι ελπιδοφόρα: Εάν εντάξουμε το τρέξιμο στο καθημερινό πρόγραμμά μας σε νεαρή ηλικία, τότε ο κίνδυνος θανάτου από τη συγκεκριμένη ασθένεια μειώνεται κατά 40%. Η έρευνα – σταθμός που ανέλαβε να ποσοτικοποιήσει τα οφέλη της άθλησης και ειδικότερα του τρεξίματος, σημειώνοντας ότι αποτελεί ισχυρό όπλο κατά της εκφυλιστικής νόσου του εγκεφάλου, δημοσιεύτηκε το 2014 στην επιστημονική επιθεώρηση «Journal of Alzheimer’s Disease».

Τότε οι ερευνητές βρήκαν ότι η πλούσια διατροφή σε φρούτα επίσης συμβάλλει σημαντικά στην πρόληψη της Αλτσχάιμερ. Ειδικότερα, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι εάν κάποιος καταναλώνει τουλάχιστον τρεις μερίδες φρέσκων φρούτων και παράλληλα λαμβάνει στατίνες για τη μείωση της χοληστερόλης, διαθέτει επίσης δύο συμμάχους κατά της νόσου, μειώνοντας τον κίνδυνο θανάτου από Αλτσχάιμερ κατά 60%.

Για τη διεξαγωγή της έρευνας είχαν μελετηθεί οι συνήθειες 154.000 δρομέων αλλά και περιπατητών για έντεκα χρόνια. Στην ομάδα αυτή καταγράφηκαν 175 θάνατοι που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Οι ερευνητές ανέλυσαν τα δεδομένα και διαπίστωσαν ότι η απόσταση που διανύουν οι αθλητές ανά εβδομάδα παίζει καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη. Ο μαγικός αριθμός χιλιομέτρων πρέπει να ξεπερνά τα 26 εβδομαδιαίως για να απολαμβάνουν οι αθλητές τα προστατευτικά οφέλη του τρεξίματος.

Παρά ταύτα, σημαντική παράμετρος είναι και η προσπάθεια που καταβάλλει κανείς κατά την άσκηση: Ετσι, οι περιπατητές που καταναλώνουν την ίδια ποσότητα ενέργειας με τους δρομείς επίσης μειώνουν τον κίνδυνο θανάτου από την Αλτσχάιμερ. Βέβαια, όπως επισημαίνει ο δρ Πολ Ουίλιαμς – βασικός συγγραφέας της έρευνας – «κάποιος πρέπει να περπατά κατά τουλάχιστον 50% μακρύτερα και με ζωηρό ρυθμό, δαπανώντας τουλάχιστον τον διπλάσιο χρόνο συγκριτικά με έναν δρομέα για να καταναλώσει την ίδια ενέργεια που θα κατανάλωνε εάν έτρεχε για παράδειγμα δύο χιλιόμετρα σε 15 λεπτά».

Σε κάθε περίπτωση πάντως, ο δρ Ουίλιαμς καταλήγει ότι τα συμπεράσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, ανατρέποντας την – έως τότε γενική – πεποίθηση ότι δεν υπάρχει κανένα διαθέσιμο… φάρμακο για την εκφυλιστική αυτή ασθένεια. «Προς το παρόν, οι γιατροί δεν εξετάζουν την προδιάθεση ορισμένων ανθρώπων να εμφανίσουν τη συγκεκριμένη ασθένεια. Και αυτό διότι υπάρχει η αντίληψη ότι δεν μπορεί να γίνει κάτι για να ανατραπεί αυτός ο κίνδυνος». Ο ίδιος ωστόσο καταλήγει ότι «η έρευνα μας έδειξε ότι υπάρχουν τρόποι πρόληψης που θα μπορούσαν να υιοθετηθούν σχετικά εύκολα».

Την ίδια χρονιά μια ακόμη μελέτη ήρθε να επιβεβαιώσει την προηγούμενη: Επιστήμονες στην κλινική Κλέβερλαντ στο Οχάιο των ΗΠΑ έβαλαν στο μικροσκόπιο 100 άνδρες και γυναίκες ηλικίας από 65 έως 89 χρονών. Από αυτούς αρκετοί είχαν οικογενειακό ιστορικό της νόσου Αλτσχάιμερ και όπως διαπιστώθηκε ύστερα από γενετικά τεστ οι μισοί όντως έφεραν το ένοχο για τη συγκεκριμένη νόσο γονίδιο ΑΡΟΕ ε4. Σκοπός της έρευνας ήταν η επαλήθευση ή μη της υπόθεσης ότι η νόσος του Αλτσχάιμερ επιταχύνει την ατροφία του ιππόκαμπου στον εγκέφαλο του ανθρώπου. Οι επιστήμονες ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να δώσουν πληροφορίες σχετικά με το πόσο συχνά γυμνάζονταν.

Οι μισοί από αυτούς απάντησαν ότι δεν ασκούνταν καθόλου, ενώ οι υπόλοιποι μισοί ασκούνταν περιοδικά κάνοντας μακρινούς περιπάτους, ελαφρύ τρέξιμο ή άλλες ασκήσεις μερικές φορές την εβδομάδα. Στη συνέχεια οι ερευνητές χώρισαν τους συμμετέχοντες σε τέσσερις ομάδες, ανάλογα με το αν έχουν ή όχι το γονίδιο ε4 και το αν ασκούνταν τακτικά. Πραγματοποίησαν επίσης μαγνητικές τομογραφίες στους εγκεφάλους των συμμετεχόντων και μετά την πάροδο 18 μηνών επανέλαβαν τις μετρήσεις. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα μέλη της ομάδας που είχαν το γονίδιο ε4 και δεν ασκούνταν καθόλου είχαν παρουσιάσει σημαντική μείωση στον ιππόκαμπο του εγκεφάλου τους σε ποσοστό 3%.

Αντίθετα, τα μέλη της ομάδας που είχαν το γονίδιο ε4 αλλά ασκούνταν τακτικά δεν παρουσίασαν σχεδόν καθόλου μείωση στον ιππόκαμπο. Πώς μεταφράζονται τα αποτελέσματα αυτά στην πράξη; Οσοι έχουν γενετική προδιάθεση να εκδηλώσουν Αλτσχάιμερ μπορούν να καθυστερήσουν τα συμπτώματα της νόσου με τακτική άσκηση.

Ανοια –Η Ελλάδα πρωτοπορεί

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) υπολογίζει ότι πάσχουν από άνοια 47,47 εκατομμύρια άνθρωποι, ενώ οι προβλέψεις για τα έτη 2030 και 2050 είναι ακόμη πιο δυσοίωνες, με 75,63 και 135,46 εκατομμύρια αντίστοιχα. Εκτιμάται δε ότι κάθε 3,2 δευτερόλεπτα προκύπτει μια νέα περίπτωση.

Τα στοιχεία που παραθέτει η Μάγδα Τσολάκη, καθηγήτρια Νευρολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) και πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νόσου Alzheimer, είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Παράλληλα, με τους ίδιους γοργούς ρυθμούς φαίνεται να αυξάνεται και το ποσοστό της άνοιας: Είναι ενδεικτικό ότι από το 2010 έως και το 2015 καταγράφηκε αύξηση 35,4%. Σύμφωνα με την ελληνίδα ειδικό, «στην Ελλάδα υπολογίζεται σήμερα ότι πάσχουν 50.000-200.000 ασθενείς. Γίνονται πολλές προσπάθειες σε όλο τον κόσμο αλλά και στην πατρίδα μας να βρεθούν τρόποι αφενός να προλάβουμε τη νόσο και αφετέρου να την αντιμετωπίσουμε».

Στο πλαίσιο της προσπάθειας αυτής, οι επιστήμονες στη χώρα μας έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο. Το 1995 άρχισε μια διδακτορική διατριβή με στόχο την επίδραση της γυμναστικής στη νόσο. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Ο τότε υποψήφιος και στη συνέχεια διδάκτωρ συνεχίζει να εφαρμόζει προγράμματα γυμναστικής για είκοσι ολόκληρα χρόνια σε Κέντρο Ημέρας στη Θεσσαλονίκη. «Εκτοτε πάρα πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι η σωματική άσκηση (κολύμπι, γυμναστική, χορός κ.λπ.) βοηθάει στη διατήρηση των νοητικών λειτουργιών μέσω τουλάχιστον δέκα παθογενετικών μηχανισμών» καταλήγει η Μάγδα Τσολάκη.