[Γνώμη] Σύστημα

Οι ανυπέρβλητες δυσκολίες  της κυβέρνησης και στα τρία της μεγάλα ανοιχτά ζητήματα – το Προσφυγικό, το Ασφαλιστικό και την αξιολόγηση – αναδεικνύουν το γενικότερο αδιέξοδο της πολιτικής της. Αλλά για τη θεσμική υστέρηση ολόκληρου του πολιτικού μας συστήματος, που η παρούσα κυβέρνηση επιδείνωσε, μιλούν εύγλωττα μια σειρά από λιγότερο ηχηρές εξελίξεις.

Η επικείμενη αποφυλάκιση του βασικού κατηγορουμένου για τον φόνο του Παύλου Φύσσα κραυγάζει για τις υστερήσεις  της ελληνικής Δικαιοσύνης. Το δεκαοχτάμηνο όριο για την κράτηση που έχει τεθεί για να μη μένει κανείς προφυλακισμένος για μεγάλο διάστημα μετατρέπεται στο αντίθετό του, σε απελευθέρωση πιθανών εγκληματιών επειδή το κράτος δεν έκανε σωστά τη δουλειά του. Ειδικά για τη συγκεκριμένη δίκη, με την ηθική, συμβολική και ποινική της φόρτιση, και για το συγκεκριμένο έγκλημα, με τέτοιου είδους και έκτασης αποδεικτικό υλικό, η έγκαιρη έκβαση (θα έπρεπε να) αποτελεί ζήτημα δημοκρατίας. Το χειρότερο είναι ότι η δίκη άρχισε σχετικά έγκαιρα, πριν από δέκα μήνες, και η καθυστέρησή της δεν οφείλεται στους δικαστές αλλά σε αυτούς που διοικούν – και με τον τρόπο αυτόν διασύρουν – τη Δικαιοσύνη.

Βαριά είναι και τα ατοπήματα στον χώρο της νομοθέτησης. Πληθώρα άσχετων διατάξεων σε νομοσχέδια, προφανώς αντισυνταγματικές ρυθμίσεις (περίπτωση ΕΣΡ, πολλών άλλων ανεξάρτητων Αρχών αλλά και αρκετών μεμονωμένων διατάξεων του «παράλληλου προγράμματος»), συστηματική νομοθέτηση μέσω πράξεων νομοθετικού περιεχομένου και – αυτό είναι πρωτότυπο φρούτο – απαξίωση υπουργών να συμμετάσχουν στον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Ολα αυτά και αρκετά παρόμοια, μαζί με την εκ προθέσεων μετατροπή τής Βουλής σε αρένα, δυσκολεύουν και σε θεσμικό επίπεδο την ήδη δυσχερή σε πολιτικό επίπεδο «εθνική συνεννόηση». Τόσο ώστε να της αφαιρούν και τη λίγη εναπομείνασα ουσία της.

Εκπληκτική επίσης είναι η στάση της κυβέρνησης έναντι των αποκρατικοποιήσεων. Παράδειγμα «αναγκαστικής» – εκ Μνημονίων – αλλά και ουσιαστικής – σε συνθήκες κρίσης – μεταρρύθμισης, στα χέρια ενός από τα ελάχιστα δημόσια στελέχη που γνωρίζει τι κάνει και προσπαθεί να κάνει ό,τι έχει δεσμευτεί η κυβέρνηση και ο ίδιος, η εκμετάλλευση της δημόσιας περιουσίας αποτελεί, ιδίως υπό «αριστερή» κυβέρνηση, ένα ευαίσθητο στοίχημα αφού οι αποφάσεις πρέπει να ληφθούν χωρίς ιδεοληψίες αλλά και χωρίς περαιτέρω απώλειες κυριαρχίας. Αντ’ αυτού του δύσκολου ζυγίσματος, η κυβέρνηση το μόνο που υλοποιεί είναι ένα αέναο ήξεις – αφήξεις, με ισόποση στήριξη στον πρόεδρο του ΤΑΙΠΕΔ και στους υπουργούς που ανοιχτά τον υπονομεύουν.

Το πολιτικό μας σύστημα χρειάζεται θεσμική ανάταξη – όχι μέσω μιας «βαθιάς», και αχρείαστης, συνταγματικής μεταρρύθμισης, αλλά μέσω εφαρμογής και σεβασμού των υπαρχόντων, και σε γενικές γραμμές επαρκών, θεσμών. Με κινήσεις σαν αυτές που μνημονεύθηκαν, ο στόχος μοιάζει εντελώς ανέφικτος.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος