[Επιφυλλίδες] Το χαμόγελο του Σταθάκη

Ενας από τους άθλους της Πρώτη Φορά Αριστεράς, πιθανώς ο μεγαλύτερος, είναι ότι εξουδετέρωσε το θεριό της σάτιρας. Ακόμη και ο γνωστός, λαοπρόβλητος εκπρόσωπος του είδους, στην πιο χονδροειδή βέβαια και φρόνιμα επιλεκτική εκδοχή του, μοιάζει τον τελευταίο καιρό αμήχανος, ορφανός από ρόλο, παρά τον αμοιβαία θερμό εναγκαλισμό του (και) με αυτή την εξουσία.

Είναι φυσικό. Η σάτιρα προϋποθέτει έναν ελάχιστο βαθμό αιδημοσύνης, που φοβάται τη διακωμώδηση, και μια στοιχειώδη αποδοχή της κοινής λογικής, τόση ώστε το παράλογο να αναγνωρίζεται και να απορρίπτεται ως παράλογο. Πάνω σε αυτή τη βάση η σάτιρα ξεδιπλώνει την υπονομευτική δράση της, αποφλοιώνοντας τη σοβαροφάνεια για να φανεί από κάτω η γελοιότητα και αναγκάζοντας κάτι που θεωρείται φυσιολογικό να αποκαλύψει την παράλογη φύση του.

Πώς όμως να διακωμωδήσεις αυτό που καθημερινά διακωμωδείται άφοβα από μόνο του; Πώς να εφαρμόσεις την εις άτοπον απαγωγή σε κάτι που σε προλαβαίνει κάθε φορά εκθέτοντας (εκτίθοντας κατά τον Πρωθυπουργό) αμέσως και αβίαστα τον άτοπο χαρακτήρα του; Αφότου πληροφορηθήκαμε το καλοκαίρι από τα πρωθυπουργικά χείλη ότι το νέο Μνημόνιο είναι καταστροφικό μεν, σωτήριο δε, παρακολουθούμε άλαλοι σχεδόν καθημερινούς βιασμούς της λογικής και της σοβαρότητας εν μέση αγορά, υπό τα χειροκροτήματα μάλιστα της ακολουθίας των βιαστών. Ο ένας υπουργός δηλώνει ότι δεν θα εφαρμόσει αυτά που νομοθέτησε, ο άλλος μέμφεται την αντιπολίτευση (μέμφεται εναντίον της, πάλι κατά τον Πρωθυπουργό) επειδή ως κυβέρνηση ολιγώρησε στην υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που ο ίδιος και το κόμμα του αναθεμάτιζαν ως αντιπολίτευση, ο τρίτος απορεί για τις αντιδράσεις στη συνέχιση μιας εθιμικής φαυλοκρατικής πρακτικής που το κόμμα του, στο πλαίσιο της διακήρυξής του για ενταφιασμό του Παλιού, είχε υποσχεθεί να τερματίσει. Το ίδιο διάστημα η κυβέρνηση διαδηλώνει εναντίον του εαυτού της, αντιμαχόμενη στους δρόμους αυτά που υπερασπίζεται στη Βουλή ως αναγκαία.

Προσπαθώντας να βρω μια εξήγηση όχι για τη σκοπιμότητα αυτής της συμπεριφοράς (γιατί είναι προφανής) αλλά για την ευκολία με την οποία υιοθετείται και ώς έναν βαθμό γίνεται δεκτή, έστω παθητικά, τη βρήκα εκεί που δεν έψαχνα: σε κάτι δηλώσεις του γάλλου αριστερού συγγραφέα Ζακ Ζιλιάρ (συνέντευξή του στην «Εφημερίδα των Συντακτών», 5-6.12.2015). Ο Ζιλιάρ, που διδάσκει Πολιτική Ιστορία, εκθειάζει τον Τσίπρα επειδή «πέτυχε να αφυπνίσει τον ελληνικό λαό αλλά και την ίδια τη Δημοκρατία», τον οικτίρει κατόπιν επειδή «είναι υποχρεωμένος πλέον να ασχοληθεί με την οικονομία και όχι πια με την ιδεολογία», δεν μπορεί να προβλέψει πόσο θα κρατήσει η κυβέρνησή του, καταλήγει όμως αισιόδοξα ότι «περισσότερη σημασία έχει ο πολιτικός απολογισμός του, παρά ο κυβερνητικός απολογισμός του».

Τι μας λέει ο Ζιλιάρ; Οτι δεν έχει σημασία πόση ζημιά θα κάνει ο Τσίπρας στη χώρα του (άλλωστε εσείς θα την υποστείτε, όχι εγώ), σημασία έχει ότι πριν υποχρεωθεί να ανασκουμπωθεί για να καταπιαστεί με κάτι τόσο ευτελές όσο η οικονομία και άλλα πρακτικά ζητήματα (κυβερνητικός απολογισμός) «ασχολήθηκε» με την ιδεολογία (πολιτικός απολογισμός) και «αφύπνισε» τον ελληνικό λαό, έστω και αν αμέσως έπειτα τον οδήγησε στην αφασία.

Αυτή η στάση, ένας κυνισμός μεταμφιεσμένος σε ιδεαλισμό, είναι ακριβώς η στάση των περισσότερων στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ. Είναι η νοοτροπία μιας αυτάρεσκης αριστερής κοινωνικής ελίτ, που έχει την πολυτέλεια να μην την ακουμπούν οι πρακτικές συνέπειες των ιδεών της και που θεωρεί ότι το «ηθικό πλεονέκτημά» της τής δίνει δικαίωμα ακόμη και στη φαυλότητα. Είναι μια αυτοαναφορική πολιτική συμπεριφορά, εμβληματικά αποτυπωμένη στο μόνιμα ατσαλάκωτο πρόσωπο του Γιώργου Σταθάκη, που διατήρησε το μπλαζέ, συγκαταβατικό, ελαφρώς ειρωνικό χαμόγελό του ακόμη και όταν αποκαλύφθηκε ότι «ξέχασε» να δηλώσει στο πόθεν έσχες του κάπου δύο εκατομμύρια ευρώ.  

Τελικά είναι το «ηθικό πλεονέκτημα» που σκοτώνει τη σάτιρα. Μπορεί να σκοτώσει και μια χώρα.