[Στιγμές] Μετενσάρκωση. Ή όχι

Είναι μια ιστορία μεταφυσικής και πολιτικής. Ξεκινά στις 17 Νοεμβρίου του 1950, την ημέρα που ο 15χρονος τότε Τενζίν Γκουατσό ανακηρύσσεται 14ος Δαλάι Λάμα του Θιβέτ, παρότι έχει επιλεγεί για τη θέση αυτή σε ηλικία μόλις δύο ετών. Τότε είχε μόλις αποβιώσει ο 13ος Δαλάι Λάμα. Το βαλσαμωμένο κεφάλι του που είχε τοποθετηθεί προς τα νοτιοανατολικά στράφηκε μυστηριωδώς προς τα βορειοανατολικά, προς την περιοχή όπου ζούσε ο μικρός Τενζίν. Οταν έφθασαν τελικά οι μοναχοί στο σπίτι του, του έδωσαν μερικά παιχνίδια – κάποια ανήκαν στον προηγούμενο λάμα και κάποια όχι. Ο μικρός επέλεξε μόνο τα παιχνίδια του προκατόχου του φωνάζοντας «είναι δικά μου!».

Οι πιστοί του τον αποκαλούν Κυρίαρχο Αρχάγγελο και Ωκεανό της Σοφίας ενώ πιστεύουν ότι αποτελεί μετενσάρκωση του Βούδα. Η πνευματική του δικαιοδοσία απλώνεται και πέραν του Θιβέτ ώς τη Μογγολία, σε ένα μέρος της Κίνας και στο βασίλειο του Μπουτάν. Μέχρι το 1959 η έδρα του Δαλάι Λάμα ήταν η πρωτεύουσα του Θιβέτ, Λάσα, αλλά μετά την κατάληψη της περιοχής από τους Κινέζους κατέφυγε στην Ινδία και κατόπιν στη Δύση.

Τον Μάρτιο του 2011 ο Δαλάι Λάμα, που συμπληρώνει τον Ιούλιο τα 80 του χρόνια, ανακοίνωσε την πρόθεσή του να παραιτηθεί από πολιτικός ηγέτης της εξόριστης κυβέρνησης του Θιβέτ. Νωρίτερα, τον Σεπτέμβριο του 2007 η κινεζική κυβέρνηση είχε απαγορεύσει τη μετεμψύχωσή του χωρίς κρατική άδεια. Και τώρα το Πεκίνο διατάζει τον Δαλάι Λάμα μετά τον θάνατό του να μετεμψυχωθεί στην Κίνα. Η διαταγή αυτή έρχεται έπειτα από πρόσφατη δηλωση του θρησκευτικού ηγέτη του Θιβέτ πως ο ρόλος αυτός κάποια ημέρα θα σβήσει, υποδηλώνοντας ότι σκέφτεται να μη μετενσαρκωθεί. «Καλύτερα να μην υπάρχει Δαλάι Λάμα», λένε οι συνεργάτες του, «παρά να υπάρξει ένας ανόητος», δηλαδή ένας επιλεγμένος από την κινεζική ηγεσία.

Οι γνωρίζοντες τα βουδιστικά τεκταινόμενα εξηγούν ότι οι λάμας μπορούν να αποφασίζουν το εάν και πού θα μετενσαρκωθούν και έτσι ο σημερινός Δαλάι Λάμα θα εξετάσει εάν θέλει να περάσει η ψυχή του σε κάποιον επόμενο. Από την άλλη, η κυβέρνηση του Πεκίνου επιμένει πως οποιαδήποτε μετενσάρκωση θα πρέπει να έχει τη σφραγίδα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας. Για τον λόγο αυτό στελέχη του κόμματος μελετούν εμβριθώς τη βουδιστική παράδοση ώστε να υπάρχουν συγκεκριμένες θέσεις για τη μετά θάνατον ζωή, τη μετεμψύχωση και τη μετενσάρκωση από το ΚΚΚ. Το ενδιαφέρον, όπως παρατηρεί ο Ρόμπερτ Μπάρνετ, διευθυντής θιβετιανών σπουδών στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης, είναι «ότι οι κινέζοι κομμουνιστές δεν σκέφτονται ούτε μια στιγμή πως μπορούν να κυβερνήσουν το Θιβέτ χωρίς έναν λάμα. Ισως γιατί ακόμα και οι άθεοι χρειάζονται κάποιες φορές έναν ζωντανό θεό…».